باراک راوید / اکسیوس
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز یکشنبه و یک روز پس از آنکه پیشنهاد ایران برای پایان دادن به مناقشه را رد کرد، در گفتگویی تلفنی با وبسایت «اکسیوس» اظهار داشت که انتظار دارد مذاکرهکنندگان آمریکایی در هفته جاری گفتگوهای بیشتری با ایران انجام دهند.
اهمیت موضوع: قطر و سایر میانجیهای منطقهای در تلاشاند تا مذاکرات میان آمریکا و ایران را احیا کنند، اما دیدگاههای دو طرف در خصوص مسائل کلیدی فاصله زیادی با یکدیگر دارد.
در حالی که ایران میخواهد تمرکز هرگونه مذاکرهای بر مسئله تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا باشد، دولت ترامپ خواستار آن است که ایران به امتیازدهی در حوزه هستهای تن دهد.
دو منبع منطقهای اظهارات ترامپ مبنی بر انجام مذاکرات بیشتر در هفته جاری را تأیید کردند. آنها گفتند انتظار دارند دور دیگری از گفتگوهای غیرمستقیم میان آمریکا و ایران، حتی از روز دوشنبه، آغاز شود؛ هرچند مشخص نیست که آیا امکان پر کردن شکافهای موجود وجود دارد یا خیر.
آنچه او میگوید: ترامپ گفت: «انتظار دارم [در این هفته] مذاکرات بیشتری با ایران داشته باشیم. آنها میخواهند توافق کنند، اما این توافقی نیست که من به دنبال آن هستم. این همان توافقی است که شاید یک سال پیش میتوانستیم بر سر آن به توافق برسیم. آنها در محاسبات خود زیادهروی کردند.»
ترامپ در پاسخ به این پرسش که آیا احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران را بررسی میکند یا خیر، گفت: «همیشه به آن فکر میکنم.»
وضعیت کنونی: ترامپ در همین حال گفت که ارتش آمریکا در حال تسهیل عبور حجم زیادی از نفت از تنگه هرمز است.
او اظهار داشت که در تعطیلات آخر هفته، بیشترین میزان نفت از زمان آغاز مناقشه از این تنگه عبور کرده است. ترامپ گفت: «بیش از ۲۰ میلیون بشکه.»
یک مقام دفاعی آمریکا ادعای ترامپ را تأیید کرد و گفت که جمعهشب ۲۲ میلیون بشکه نفت از طریق این تنگه صادر شده است.
زمینه خبر: استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان آمریکا، سهشنبه گذشته در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک، دور جدیدی از مذاکرات غیرمستقیم را با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، برگزار کردند.
مقامات قطری نیز در این گفتگوها مشارکت داشتند و پیامها را میان دو طرف رد و بدل میکردند. عراقچی شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات هستهای را به ویتکاف و کوشنر اعلام کرد.
ایران پیشنهاد داد که در صورت لغو محاصره دریایی توسط آمریکا، برداشته شدن تحریمهای فروش نفت و برقراری مجدد آتشبس در سراسر منطقه، تنگه هرمز بازگشایی شده و مذاکرات هستهای ظرف یک هفته از سر گرفته شود.
ترامپ روز شنبه این پیشنهاد ایران را رد کرد.
در پشت پرده: با این حال، یک مقام آمریکایی و دو منبع منطقهای به «اکسیوس» گفتند که میانجیهای قطری برای دستیابی به توافق، همچنان به تلاشهای دیپلماتیک فشرده (دیپلماسی رفتوبرگشتی) ادامه میدهند.
روز پنجشنبه، نخستوزیر قطر در نیویورک با رئیسجمهور ایران دیدار کرد و درباره توافق احتمالی با دولت ترامپ گفتگو کرد.
اندکی پس از آن، مقامات ارشد قطری با ویتکاف دیدار کرده و او را در جریان جزئیات قرار دادند.
یک منبع منطقهای مطلع از مذاکرات غیرمستقیم گفت که میانجیهای قطری پیشنهاد اولیه ایران را با هر دو طرف مطرح کرده و پیشنهاد مصالحهجویانهای را برای بررسی در اختیار هر دو طرف قرار دادهاند.
آنچه باید دنبال کرد: در طول تعطیلات آخر هفته، میانجیهای قطری بهطور جداگانه با مذاکرهکنندگان ایرانی و آمریکایی درباره تغییرات متن گفتگو کردهاند.
انتظار میرود میانجیهای قطری بهزودی و احتمالاً از روز دوشنبه، دیدارهای جداگانهای با عراقچی و ویتکاف داشته باشند.
دیدگاه طرف مقابل: عراقچی روز یکشنبه به شبکه «انبیسی» گفت که با وجود رد پیشنهاد ایران از سوی ترامپ، ایران همچنان خواهان راهحلی دیپلماتیک است.
او اظهار داشت که انتخابات میاندورهای بخشی از محاسبات ایران نیست و افزود: «ما تنها به منافع ملی خود اهمیت میدهیم. ما برای مذاکره آمادهایم.»
عراقچی افزود: «اگرچه از رئیسجمهور ترامپ شنیدیم که این توافق را رد میکند... اما ما همچنان منتظر دریافت پاسخ رسمی از طریق میانجیها هستیم.»