مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، چهارشنبه اول مهر، اندکی پس از سخنرانی مسعود پزشکیان، رییس دولت در جمهوری اسلامی، بهتندی به اظهارات او درباره دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، واکنش نشان داد و گفت جمهوری اسلامی صلاحیت اظهارنظر درباره قواعد بینالمللی و موعظه دیگران را ندارد.
او در نشستی خبری در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در پاسخ به سوالی درباره قلدر خواندن ترامپ و مغایر بودن سخنرانی او در روز سهشنبه ۳۱ شهریور در مجمع عمومی سازمان ملل با منشور این سازمان از سوی پزشکیان، گفت حکومتی که مردم خود را قتلعام میکند و به حاکمیت ملی، مناطق غیرنظامی و زیرساختهای انرژی همسایگان خود حمله میکند و منشور سازمان ملل متحد را زیر پا میگذارد، صلاحیت اظهارنظر درباره قوانین بینالمللی و موعظه دیگران را ندارد.
رییس دولت در جمهوری اسلامی سخنان دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، را نشانه «خوی قلدری و منطق زور» و مغایر با منشور سازمان ملل خواند.
روبیو در جریان این نشست خبری، بارها در پاسخ به سوالات مربوط به تحولات خاورمیانه، انگشت اتهام را به سوی جمهوری اسلامی گرفت و گفت: «همه چیز در خاورمیانه به نیروهای شرور وابسته به جمهوری اسلامی برمیگردد.»
سپاه، عامل شکست مذاکرات
او با اشاره به اختلافات داخلی در جمهوری اسلامی گفت تصمیمگیری نهایی در حکومت ایران در حال حاضر در دست افرادی است که «بهشدت به انقلاب باور دارند» و این ساختار یکی از موانع جدی در مسیر مذاکرات با تهران است.
روبیو افزود: «فکر میکنم این موضوع برای همه کاملا روشن است. من ادعا نمیکنم که متخصص سازوکارهای داخلی حکومت ایران هستم، اما به اندازه کافی درباره آن میدانم که بگویم، و فکر میکنم همه ما میپذیریم که در نهایت و در شرایط فعلی، تصمیمگیری نهایی در ایران در دست افرادی است که بهشدت به انقلاب، و نه به کشور، باور دارند.»
بهگفته وزیر امور خارجه آمریکا، همین مساله تعامل با تهران را دشوار میکند، زیرا طرف آمریکایی میتواند با کسانی که نماینده «ایران بهعنوان یک دولت» هستند وارد مذاکره شود، درباره برخی مسائل به توافق برسد و حتی درباره امکان توافق در موضوعات دیگر گفتوگو کند، اما این توافقها در نهایت باید به داخل ایران و به سطحی که او از آن با عنوان «ایرانِ انقلابی» یاد کرد، بازگردانده شود.
او افزود: «اغلب درست در همانجاست که [توافقها] شکست خوردهاند.»
روبیو تفاهمنامه اسلامآباد میان دو طرف را نمونهای روشن از این وضعیت دانست و گفت: «صرفنظر از اینکه مردم چه نظری درباره تفاهمنامه داشته باشند، این تفاهمنامه به این دلیل پایان یافت که ایرانِ انقلابی آن را نقض کرد. تفاهمنامه در حال اجرا بود و سپس سپاه پاسداران تصمیم گرفت کشتیرانی را هدف قرار دهد و این اقدام توافقهایی را که تا آن مقطع حاصل شده بود، از بین برد.»
او این مساله را «چالشی مداوم» و عاملی موثر در مذاکرات با جمهوری اسلامی خواند و در عین حال تاکید کرد که واشینگتن تلاش برای دستیابی به توافق را کنار نگذاشته است.
روبیو افزود اگر فرصتی برای انجام کاری وجود داشته باشد، آمریکا همچنان تلاش خواهد کرد، اما باید تاکید کرد که این مساله یک مانع واقعی در مذاکرات است.
اجماع کشورهای منطقه درباره جمهوری اسلامی
او گفت میان کشورهای منطقه درباره حکومت ایران بهعنوان یک «نیروی مخرب» اجماع گسترده وجود دارد.
روبیو گفت گروههای نیابتی جمهوری اسلامی طی سالهای گذشته کشورهای همسایه را تهدید کردهاند و کشورهای حاشیه خلیج فارس و دیگر کشورهای منطقه بر ضرورت باز ماندن تنگه هرمز و جلوگیری از هرگونه حمله به آن تاکید دارند.
وزیر امور خارجه آمریکا افزود این کشورها با دستیابی ایران به سلاح هستهای مخالفاند و بسیاری از آنها از تحریمها و فشارهای اقتصادی آمریکا علیه تهران حمایت میکنند.
بهگفته روبیو، واشینگتن در هماهنگی نزدیک با این کشورهاست؛ کشورهایی که هم میتوانند در اعمال فشار اقتصادی بر ایران نقش داشته باشند و هم خود مستقیما از اقدامات تهران متاثر و تهدید میشوند.
روبیو در بخش دیگری از سخنانش گفت: «ایرانیها و نیروهای نیابتی آنها به اماکن دیپلماتیک حمله کردند که اقدامی بیسابقه است؛ آنها سفارت ما در کویت را بمباران کردند.»
روبیو افزود: «فکر میکنم ایرانیها دچار این تصور هستند که دموکراتها در نوامبر پیروز خواهند شد و ترامپ دیگر قادر نخواهد بود علیه آنها اقدامی انجام دهد؛ فکر نمیکنم آنها ما را بهخوبی درک کرده باشند.»
وزیر خارجه آمریکا درباره ذخایر تسلیحاتی این کشور گفت: «برای دستیابی به اهدافمان در ارتباط با ایران مهمات کافی داریم، اما فقط در ایران حضور نداریم. در منطقه هند و اقیانوس آرام تعهداتی داریم، تعهدات ما در حوزه فرماندهی جنوبی نیز در حال افزایش است و در قبال ناتو و شرکایمان هم تعهداتی داریم.»
او افزود: «در هر نقطهای از جهان که به آنها بگویید پنج سرباز آمریکایی و دو هواپیما کمتر حضور خواهند داشت، همه نگران میشوند.»
روبیو درباره وضعیت تنگه هرمز نیز گفت مسیر جنوبی تنگه باز است و روزانه نفت بیشتری از آن عبور میکند و این روند ادامه خواهد یافت.
وزیر امور خارجه آمریکا تاکید کرد واشینگتن به دفاع از منافع خود و باز نگه داشتن تنگهها ادامه خواهد داد.
واکنش به مذاکرات عراقچی و ویتکاف
مارکو روبیو همچنین در واکنش به مذاکرات عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا، در روز سهشنبه ۳۱ شهریور در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد گفت: «نمیخواهم گفتوگوهای دیروز را یک پیشرفت بزرگ توصیف کنم، اما در عین حال فکر میکنم همین که دستکم گفتوگویی انجام شد، مهم بود.»
او افزود دستیابی به توافق با جمهوری اسلامی نیازمند کار سخت و زمان برای مذاکره است.
وزیر امور خارجه آمریکا در عین حال گفت دونالد ترامپ، رییسجمهوری آمریکا، گزینههای متعددی در اختیار دارد و گزینه نظامی نیز همچنان روی میز است.
مذاکره عباس عراقچی و استیو ویتکاف که گفته شده با میانجیگری قطر واکنشهای تندی را در میان نیروهای نزدیک به سپاه پاسداران برانگیخته است.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، با استناد به سخنان روز چهارشنبه اول مهر محسن رضایی، دبیرشورای عالی امنیت ملی، نوشت مذاکره با ویتکاف بدون هماهنگی وکسب مجوز از نهادهای سیاستگذار و مسئول از جمله شورای عالی امنیت ملی صورت گرفته است.
این خبرگزاری، حضور عراقچی در این مذاکرات را «تعامل و اقدام غلط» خواند و تاکید کرد که برخی ادعاها مبنی بر هماهنگ بودم این اقدام درست نیست و ضروری است که عراقچی درباره این اقدام غلط که مخالف مصالح و منافع ملی است به نهادهای مربوط و ملت ایران پاسخگو باشد که با چه محاسبهای مرتکب این «خطای بزرگ» شده است.
شماری از نمایندگان مجلس نیز با انتقاد شدید از عباس عراقچی خواستار پاسخگویی و معذرتخواهی او شدهاند.
ايران اينترنشنال