ترکیه مجوز فعالیت بانک ملت ایران را لغو کرد
همزمان با تشدید تحریمهای ایالات متحده علیه شبکههای مالی تهران، «سازمان تنظیم مقررات و نظارت بانکی ترکیه» (BRSA) مجوز فعالیت شعبه استانبول بانک ملت ایران را لغو و به فعالیتهای وامدهی این بانک در ترکیه پس از بیش از چهار دهه پایان داد.
این نهاد نظارتی با استناد به نگرانیهایی مبنی بر اینکه ادامه فعالیتهای این بانک ممکن است خطراتی برای سپردهگذاران و ثبات مالی ایجاد کند، اقدام به لغو مجوز بر اساس مفاد مربوطه در قانون بانکداری ترکیه کرد.
شبکه بانک ایرانی در ترکیه
بر اساس دادههای شرکت ایرانی ارائهدهنده اطلاعات مالی «شاخصبان» (Shakhesban)، بانک ملت یکی از موسسات مالی بزرگ ایران است که مجموع داراییهای آن تا مارس ۲۰۲۶ به حدود ۴۷.۹ کوادریلیون ریال ایران (معادل ۳۴.۸ میلیارد دلار) میرسید.
بانک ملت به دلیل ارتباطات ادعایی با برنامههای هستهای و موشکی ایران، با تحریمها و محدودیتهای مالی از سوی ایالات متحده، اتحادیه اروپا و بریتانیا مواجه بوده است. وزارت خزانهداری آمریکا نخستین بار در اکتبر ۲۰۰۷ این بانک را در فهرست تحریمها قرار داد و آن را به ارائه خدمات مالی به سازمان انرژی اتمی ایران متهم کرد.
این بانک از اوایل دهه ۱۹۸۰ در ترکیه حضور داشته و فعالیت خود را از استانبول آغاز کرده و سپس آن را به ازمیر و آنکارا گسترش داده است. بانک ملت فعالیت خود در ترکیه را یکی از شعب برجسته خارجیاش توصیف میکند که از فعالیتهای اقتصادی در ترکیه حمایت کرده و در پروژههای مشترک و تجارت میان ترکیه و ایران نقش داشته است.
بر اساس دادههای «انجمن بانکهای ترکیه»، در پایان سال ۲۰۲۵، مجموع داراییهای شعبه ترکیه این بانک ۴۱ میلیون یورو (۴۲.۱ میلیون دلار) بوده و ۳۹ نفر در آن مشغول به کار بودهاند.
افزایش فشار بر شبکههای مرتبط با ایران
این تحول در ادامه اقدامات اخیر ترکیه و همراستا با تشدید تحریمهای آمریکا علیه نهادهای ایرانی صورت میگیرد؛ تحریمهایی که ذیل عملیات «طرد اقتصادی» (Economic Outcast) اعمال میشوند. این عملیات که از اواخر ماه اوت آغاز شده، با هدف قطع شریانهای حیاتی مالی باقیمانده ایران و مختل کردن شبکههای حامی حکومت این کشور اجرا میشود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، هشدار داده است که شرکتها و موسسات مالی خارجی که با نهادهای تحریمشده ایرانی تجارت کنند یا از شبکههای دور زدن تحریمهای آنها حمایت نمایند، ممکن است با تحریمهای ثانویه مواجه شوند. روز چهارشنبه، کمتر از دو هفته پس از آنکه بانک و دو شرکت تابعه آن به دلیل روابط ادعایی با ایران توسط ایالات متحده تحریم شدند، BRSA کنترل سهام سه سهامدار اصلی بانک سرمایهگذاری گلدن گلوبال را که تقریباً تمام وامدهنده را پوشش میدهد، به صندوق بیمه سپرده پسانداز ترکیه (TMSF) واگذار کرد.
واشنگتن همچنین در ۸ سپتامبر تحریمها علیه بخش هوانوردی ایران را گسترش داد و ۳۶ نهاد، از جمله ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی و چندین شرکت در ترکیه را که به حمایت از ماهان ایر و سایر شرکتهای هواپیمایی ایرانی متهم بودند، هدف قرار داد. متعاقباً ماهان ایر پروازهای خود به استانبول و آنکارا را از ۲۱ سپتامبر به حالت تعلیق درآورد.