یاسمین غنیه و حاتم ماهر / رویترز / ۷ سپتامبر ۲۰۲۶
ایران میگوید در روزهای آینده منطقه جدید ممنوعه در خلیج فارس را به همراه نقشههای یک کریدور جدید کشتیرانی از طریق تنگه هرمز اعلام خواهد کرد. این خبر در پی حملات آخر هفته علیه کشتیها، روز دوشنبه قیمتهای نفت را افزایش داد.
محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز یکشنبه در گفتوگو با تلویزیون دولتی گفت منطقه جدید ممنوعه از نقطهای آغاز میشود که محاصره دریایی آمریکا علیه ایران شروع میشود و تا بخشهایی از خلیجفارس امتداد خواهد یافت.
جزئیات اندکی از این طرح ارائه شد، اما رضایی تأکید کرد هر کشتیای که وارد منطقه جدید شود، به فهرست تحریمها افزوده خواهد شد.
به گفته رضایی، علاوه بر این، نقشههایی که مسیرهای عبور از تنگه هرمز — شریان حیاتی انرژی که تا حد زیادی برای تردد نفتکشها بسته شده — را مشخص میکنند، به زودی تصویب خواهند شد.
او افزود: «نقشههای یک کریدور بینالمللی جدید که در آبهای ایران و عمان قرار دارد و مدیریت آن بر عهده ایران خواهد بود، توافق شده و باید در روزهای آینده امضا شود.»
رضایی در ادامه گفت: «ما تنها در صورتی متعهد به باز بودن تنگه هرمز خواهیم شد که آنها (آمریکاییها) خرابکاری، تهدید و حملات علیه ایران را متوقف کنند.»
شش ماه پس از ضربات آمریکا و اسرائیل به ایران که جنگ را شعلهور کرد، به نظر میرسد درگیری به بنبست رسیده است. توافق آتشبس مقدماتی که در ژوئن حاصل شده بود، از هم پاشیده و تلاشهای دیپلماتیک برای بازگرداندن فرآیند صلح به مسیر خود، پیشرفت چندانی نداشته است.
پس از وقفهای طولانی در عملیات نظامی در طول ماه اوت، ضربات متقابل از سر گرفته شدهاند. فرماندهی مرکزی آمریکا روز شنبه اعلام کرد نیروهای آمریکایی سه نفتکش ایرانی را مورد حمله قرار دادهاند؛ از جمله یکی در نزدیکی جزیره خارک، کانون اصلی صادرات نفت ایران. این اقدام پس از حملات سپاه پاسداران انقلاب اسلام به کشتیهای جنگی آمریکا در منطقه انجام شد.
تهران نشان داده همچنان توانایی حمله به منافع آمریکا در کشورهای همسایه و نیز بستن جریان نفت از طریق تنگه هرمز را دارد؛ آبراهی که پیش از آغاز درگیری، حدود یکپنجم عرضه جهانی نفت از آن عبور میکرد.
بر اساس دادههای کشتیرانی روز دوشنبه، در ۱۰ روز گذشته بهطور میانگین ۱۰ کشتی حامل کالا روزانه از تنگه عبور کردهاند؛ کمترین رقم از ماه مه تاکنون. این موضوع به افزایش بیشتر قیمتهای نفت انجامید و قیمت نفت خام برنت را ۰.۸ درصد بالاتر از ۹۷ دلار در هر بشکه برد.
تحریمها و محاصره نفتی، اقتصاد را تحت فشار قرار دادهاند
ایران گفته است تلاشها برای مقابله با مشکلات ناشی از تحریمهای آمریکا را که اقتصادش را فلج کرده، افزایش خواهد داد.
با این حال، سه منبع ارشد ایرانی گفتهاند کارزار آمریکا برای خفه کردن اقتصاد ایران از طریق محاصره صادرات نفتی و جلوگیری از دور زدن تحریمها، روزبهروز تحملناپذیرتر میشود.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، روز یکشنبه گفت آمریکا باید پیش از آنکه «دیر شود» درک کند که قواعد بازی تغییر کرده است.
او در یک سخنرانی که در کانال تلگرامش منتشر شد، گفت: «از این پس، هر حملهای علیه منافع و امنیت ایران، پاسخی سریعتر، سنگینتر و دردناکتر دریافت خواهد کرد».
قالیباف افزود در کنار جبهه نظامی، نبرد اصلی ایران اکنون بر سر تولید و معیشت مردم است.
او نوسانات شدید نرخ ارز، تورم، بیکاری و مدیریت بازار را از چالشهای عمده برشمرد و اضافه کرد ایرانیان میتوانند سختی را تحمل کنند، اما نه سوءمدیریت یا بیعملی را؛ و از دولت انتظار اقدام سریع دارند.
علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد ایران، روز یکشنبه به گفته رسانههای دولتی گفت تهران قصد دارد در برابر فشار اقتصادی آمریکا با اصلاحات پاسخ دهد و این ایده را رد کرد که تحریمها موجب تغییر مسیر ایران خواهند شد.
مدنیزاده گفت: «آنها از فشار اقتصادی و انزوا صحبت میکنند، از قطع روابط مالی حرف میزنند و فکر میکنند با فشار بر اقتصاد یک کشور میتوانند تصمیمات مردم آن را تغییر دهند.» او افزود: «باید یک نکته را روشن کنم: مسئولیت اصلاح اقتصاد ایران بر عهده دولت و مردم ایران است، نه وزارت خزانهداری آمریکا.»
جزیره خارک در ماههای گذشته ۵۵۰ بار هدف قرار گرفته
ایران سومین تولیدکننده بزرگ در سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) است و پیش از جنگ، ۹۰ درصد نفت خام خود را از طریق پایانه صادراتی جزیره خارک صادر میکرد. جریانها از زمانی که محاصره آمریکا علیه صادرات نفت ایران در اواسط آوریل آغاز شد، دچار اختلال شدهاند.
فرماندهی مرکزی آمریکا روز یکشنبه در پلتفرم X اعلام کرد تا کنون ۹۲ کشتی تجاری را تغییر مسیر داده، سه کشتی را از کار انداخته و دو کشتی را بازرسی کرده تا اطمینان حاصل کند محاصره بهطور دقیق رعایت میشود.
در ۳۱ اوت، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در یک پست تکخطی در شبکههای اجتماعی همراه با ویدیویی تولیدشده توسط هوش مصنوعی نوشت که جزیره خارک «تکهتکه شده» است. مقامات ایرانی وعده پاسخ قوی در صورت حمله به خارک دادهاند.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت ایران، در مصاحبهای که روز یکشنبه از تلویزیون دولتی پخش شد، گفت این جزیره در ماههای گذشته حدود ۵۵۰ بار هدف قرار گرفته اما همچنان به فعالیت ادامه میدهد.
محاصره ایران در تنگه هرمز قیمتهای سوخت را افزایش داده و بر محبوبیت ترامپ تأثیر منفی گذاشته؛ در حالی که حزب جمهوریخواه او برای انتخابات نوامبر آماده میشود و کنترل کنگره در معرض خطر است.
با این حال، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، گفت نفت همچنان از این آبراه عبور میکند.
وزیر انرژی آمریکا به سیانان گفت: «ترانزیتهای ما از تنگه اکنون بهطور میانگین بیش از ۹ میلیون بشکه در روز است و با خطوط لوله دسترسی که دور تنگه کشیده شدهاند، احتمالاً دو سوم یا بیشتر از جریانهای پیش از درگیری را داریم. بنابراین ایرانیان همچنان دردسر ایجاد میکنند، اما نیروی دریایی آمریکا در حال پیروزی در این نبرد است.»