باراک راوید / آکسیوس
به گفته دو منبع مطلع از این دیدار، استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، آخر هفته گذشته با مشاور امنیت ملی امارات متحده عربی دیدار کرد تا درباره گامهای بعدی در قبال ایران گفتوگو کند.
چرا این دیدار اهمیت دارد؟
این مذاکرات که کاخ سفید آن را اعلام نکرده بود و تا پیش از این گزارشی دربارهاش منتشر نشده بود، در شرایطی انجام شد که دولت ترامپ تلاش میکند ضمن اعمال فشار اقتصادی شدید بر ایران، روند بازگشایی تنگه هرمز را از سر بگیرد. ویتکاف در جزیره ساردینیا (ایتالیا) در دریای مدیترانه با شیخ طحنون بن زاید آل نهیان، معروف به «تیبیزد»، دیدار کرد.
امارات متحده عربی شریک اصلی عملیات تحت رهبری آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز و هدایت نفتکشها از این آبراه بوده است. این کشور همچنین برای موفقیت کارزار فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران نقشی حیاتی دارد.
تیبیزد یکی از بانفوذترین چهرههای امارات متحده عربی است. او برادر محمد بن زاید، رئیس امارات، مشاور امنیت ملی این کشور و نایب حاکم ابوظبی است و بر منافع گسترده امارات در حوزههای سرمایهگذاری و فناوری نظارت دارد.
به گفته منابع، ویتکاف و تیبیزد درباره گامهای بعدی در بحران ایران رایزنی و درباره موضوعات دیگری نیز گفتوگو کردند.
کاخ سفید به درخواست آکسیوس برای اظهارنظر پاسخی نداد.
تحولات مهم
این دیدار چند روز پس از آن انجام شد که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از طرحی با عنوان «عملیات طرد اقتصادی» خبر داد؛ طرحی که بر اساس آن، تحریمهای تنبیهی شدیدی علیه کشورها و نهادهایی که با جمهوری اسلامی معامله میکنند اعمال خواهد شد.
به گفته یک منبع مطلع از این تماس، بسنت پیش از اعلام این طرح با تیبیزد گفتوگو کرده بود.
در همان روزی که ویتکاف با تیبیزد دیدار کرد، وزارت خزانهداری آمریکا برای قطع دسترسی شعبههای بانک مصری «بانک مصر» در امارات به نظام مالی آمریکا اقدام کرد؛ اقدامی که دلیل آن، تعامل این شعبهها با ایران عنوان شده است. اجرای پیشنهاد مطرحشده، تراکنشهای دلاری این بانک را مسدود خواهد کرد.
بانک مرکزی امارات اعلام کرد که «بررسی فوری» تراکنشهای شعبههای این بانک مصری با ایران را انجام خواهد داد.
جزئیات بیشتر
چند روز پیش از اعلام تحریمهای دولت ترامپ، امارات تصمیم گرفت تمامی تجارت، مبادلات بازرگانی و تراکنشهای مالی با ایران را متوقف کند.
این تصمیم اقدامی چشمگیر بود؛ زیرا امارات، بهویژه دبی، بهعنوان یکی از مراکز اصلی تجارت و صادرات مجدد کالا به ایران عمل میکرد. حجم تجارت میان دو کشور در سال ۲۰۲۴ به ۲۸ میلیارد دلار رسید.
منبع دومی که از این موضوع اطلاع داشت گفت مقامهای اماراتی به دولت ترامپ اعلام کردهاند که هرگونه کارزار فشار اقتصادی علیه ایران، برای مؤثر بودن، باید همه کشورهای کلیدیِ طرف معامله با جمهوری اسلامی را دربر بگیرد.
پشت پرده
به گفته دو منبع مطلع، تحریمهای ثانویهای که دولت ترامپ قصد دارد علیه ایران اعمال کند، در تصمیم امارات نقش داشت؛ اما دلیل اصلی این تصمیم نبود.
منابع گفتند که در ۱۱ اوت، هیأتی ایرانی برای انجام مذاکرات دیپلماتیک کمسروصدا با مقامهای اماراتی به ابوظبی سفر کرد.
به گفته منابع، ایرانیها در جریان این مذاکرات اعلام کردند که میخواهند تنشزدایی کنند و روابط را بهبود بخشند؛ این درخواست پس از آن مطرح شد که ایران در جریان جنگ، هزاران موشک و پهپاد به سوی امارات شلیک کرده بود.
منابع افزودند که ایرانیها حتی از امارات خواستند برای تأمین مواد غذایی و دارو به آنها کمک کند و از مقامهای اماراتی خواستند با تحریمهای آمریکا همکاری نکنند؛ اما این درخواست بلافاصله رد شد.
با این حال، سپاه پاسداران در چند روز پس از آن حملات خود به نفتکشهای شرکت ملی نفت امارات را که قصد عبور از تنگه هرمز داشتند، تشدید کرد.
به گفته منابع، اماراتیها بهشدت خشمگین شدند و تصمیم گرفتند تمامی فعالیتهای تجاری با ایران را به حالت تعلیق درآورند.
آنچه باید زیر نظر داشت
مقامهای آمریکایی گفتند که مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، اوایل این هفته به تمامی سفارتخانههای ایالات متحده در سراسر جهان دستور داد درباره «عملیات طرد اقتصادی» یک یادداشت رسمی دیپلماتیک به بالاترین مقام دولتهای میزبان خود ارائه کنند.
به سفارتخانههای آمریکا دستور داده شده است از کشورها بخواهند «فوراً و بهصورت نظاممند» تمامی تجارت خود با ایران را قطع کنند و فعالیتهای تجاری غیرقانونی ایران را شناسایی کنند.
به گفته مقامهای آمریکایی، در این یادداشت دیپلماتیک تأکید شده است کشورها، شرکتها و اشخاصی که همچنان با ایران به تجارت ادامه دهند، در معرض تحریم قرار گرفتن و قطع دسترسی به نظام دلاری آمریکا خواهند بود.
یکی از این مقامها گفت پیام ویژهای به نمایندگیهای دیپلماتیک آمریکا در ابوظبی، مسقط، هنگکنگ، دوحه، لندن، برلین و چند پایتخت در آسیای مرکزی ارسال شده است. در این پیام از نمایندگیها خواسته شده بود دولتهای میزبان خود را ترغیب کنند تمامی شعبههای بانکهای ملی و صادرات ایران را که با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط دارند، تعطیل کنند.
گام بعدی چیست؟
به گفته یک مقام آمریکایی، دولت ترامپ در حال تشکیل یک کارگروه میانسازمانی است تا اجرای کارزار فشار اقتصادی علیه ایران و اعمال آن را هماهنگ کند.