منا علاءالدین و کانیشکا سینگ / خبرگزاری رویترز / ۲۲ اوت ۲۰۲۶
خبرگزاری دولتی ایران، ایرنا، روز شنبه گزارش داد که پس از درخواستهای مکرر بغداد از طریق کانالهای مختلف، ایران به تعدادی از نفتکشهای عراقی اجازه عبور از تنگه هرمز را داده است.
ایرنا اعلام کرد که کسب مجوز ویژه برای نفتکشهای عراقی یکی از درخواستهای اصلی بغداد در جریان سفر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران به عراق بوده است.
نزار العامدی، رئیسجمهور عراق، روز شنبه گفت که ایران در روزهای اخیر عبور شناورهای حامل نفت عراق از تنگه را تسهیل کرده و بغداد موضوع صادرات نفت عراق از طریق هرمز را با مقامات ایرانی مورد بحث قرار داده است.
وی که در کنفرانس سیاستگذاری گفتوگوی بغداد سخن میگفت، افزود که این موضوع همچنان پیچیده است.
عراق یکی از کشورهایی است که بیشترین آسیب را از انسداد عملی تنگه هرمز توسط ایران متحمل شده است. تردد دریایی در این تنگه همچنان به طور قابل توجهی کمتر از سطح پیش از جنگ است و کشتیها همچنان در این منطقه با حملاتی مواجه میشوند.
عراق پیش از آغاز جنگ ایران، روزانه حدود ۴ میلیون بشکه نفت تولید میکرد.
علی الزیدی، نخستوزیر عراق، روز جمعه گفت که بغداد در تلاش است تا صادرات خود را از طریق بندر جیهان ترکیه گسترش دهد و همچنین صادرات نفت از طریق بندر بانیاس سوریه و بندر عقبه اردن را آغاز کند.
لفاظیهای خصمانه در آستانه تحریمهای جدید
ایالات متحده و ایران در آستانه اعلام برنامهریزیشده تحریمهای اقتصادی جدید آمریکا در روز دوشنبه، پیامهای سرسختانهای ردوبدل کردند؛ تحریمهایی که میتواند جمهوری اسلامی و مهمترین شرکای تجاری تهران، از جمله چین، را تحت تأثیر قرار دهد.
در حالی که جنگ به آستانه ششماهگی نزدیک میشود، دو طرف نه در حال تبادل آتش هستند و نه مذاکرات صلح را دنبال میکنند. همزمان، انتقال نفت از تنگه هرمز عملاً متوقف شده است، زیرا تهران با تهدید به حمله به هر نفتکشِ فاقد مجوزی که تلاش کند از این آبراه باریک عبور کند، بر اهرم فشار خود پافشاری میکند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، روز دوشنبه ساعت ۲ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا (۱۸۰۰ به وقت گرینویچ) نشست خبری برگزار خواهد کرد؛ در حالی که وعده داده است «سختگیرانهترین تحریمهای تاریخ» علیه ایران را اعلام کند و همزمان از چین خواسته است با واشنگتن همکاری کند. بر پایه دادههای سال ۲۰۲۵ شرکت تحلیل داده «کپلر»، چین بیش از ۸۰ درصد نفت صادراتی ایران از طریق دریا را خریداری میکند. پکن خواستار دیپلماسی شد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز شنبه گفت اعلام قریبالوقوع تحریمهای اقتصادی جدید آمریکا علیه ایران، «ادعای حاکمیت فراسرزمینی بر تکتک کشورهای مستقل عضو سازمان ملل متحد» است.
او در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «چنین تحریمهای ثانویهای هیچ مبنایی در حقوق بینالملل ندارد.»
دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، که نسبت به پیامدهای اقتصادی برای هر کشوری که «هر نوع راه نجاتی برای ایران» فراهم کند هشدار داده است، روز جمعه گفت واشنگتن در حال مشاهده «آنچه در این درگیری رخ میدهد» است.
ترامپ درباره ایران گفت: «آنها بسیار مایلاند توافقی انجام دهند، اما به نظر من هنوز آماده انجام توافق درست نیستند.»
توقف تردد در هرمز
در حالی که آمریکا عملاً کشتیهای ایرانی را در بنادرشان محاصره کرده است، تنگه هرمز همچنان مسدود مانده و هزاران دریانورد در صدها کشتی سرگردان هستند. دادههای ردیابی کشتیها نشان داد که روز پنجشنبه تنها چهار کشتی حامل کالا از این تنگه عبور کردند که هیچیک نفتکش بزرگ حمل نفت خام یا کشتی حامل گاز طبیعی مایعشده نبودند.
با این حال، خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران، ایرنا، روز شنبه گزارش داد که ایران پس از درخواستهای مکرر بغداد، به شماری از نفتکشهای عراقی اجازه عبور از تنگه هرمز را داده است.
کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، گفت ارتش ایالات متحده به عبور میانگین روزانه ۸ میلیون بشکه نفت، بر مبنای میانگین هفتروزه، از تنگه هرمز کمک کرده است. این میزان در مقایسه با بیش از ۲۰ میلیون بشکه در روز پیش از جنگ کاهش یافته؛ رقمی که حدود یک بشکه از هر پنج بشکه نفت مصرفی در جهان را تشکیل میداد.
حملات آمریکا بهشدت اقتصاد ایران را تضعیف و نیروی دریایی و نیروی هوایی این کشور را ویران کرده است، اما تهران همچنان توان موشکی و پهپادی کافی برای مختل کردن تردد نفتکشها و حمله به رقبای منطقهای خود را حفظ کرده است.
ترامپ در این میان، هنوز به اهدافی که در آغاز جنگ تعیین کرده بود دست نیافته است؛ از جمله برچیدن برنامه هستهای ایران ــ که وضعیت آن همچنان نامشخص است، زیرا بازرسان سازمان ملل از سال ۲۰۲۵ اجازه دسترسی نیافتهاند ــ و فراهم کردن شرایطی برای سرنگونی حاکمان روحانی ایران به دست ایرانیان.
هزاران نفر کشته شدهاند که ۱۶۸ کودک دانشآموز ایرانی در نخستین روز جنگ نیز در میان آنان بودهاند. آمریکا اعلام کرده است که بیش از ۷۵۰ نفر از نیروهای نظامیاش زخمی و ۱۸ نفر کشته شدهاند.
آسیب به اقتصاد ایران
سرلشکر علی عبداللهی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران، روز جمعه وعده داد که ایران به تهدیدهای دشمن از نظر نظامی با «پاسخهای کوبنده، تنبیهی و ویرانگر» واکنش نشان خواهد داد.
با این حال، مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، خواستار راهحلی دیپلماتیک شد.
پزشکیان به نقل از خبرگزاری ایسنا گفت: «بهتر است امروز جنگ را پایان دهیم؛ زمانی که قدرتمند و با عزت هستیم و تمام جهان پیروزی ما را به رسمیت میشناسد و تأکید میکند که آمریکا برخلاف همه مقررات، به مدارس، بیمارستانها و زیرساختهای ما حمله کرده و در جهان منفور است.»
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران و مذاکرهکننده اصلی کشور در گفتوگوهای میانجیگرانه با آمریکا، اواخر روز پنجشنبه در سخنانی برای فعالان اقتصادی ایرانی و عراقی، فشار واردشده بر اقتصاد ایران را تأیید کرد.
قالیباف، بنا بر گزارش ایرنا، گفت: «هرچقدر هم قدرت نظامی داشته باشیم، اگر مردم گرسنه باشند و گردش مالی، رشد اقتصادی و تولید ملی نداشته باشیم، دوام نخواهیم آورد.»