خبرگزاری فرانسه
مظلوم عبدی، رهبر کردهای سوریه، روز پنجشنبه اعلام کرد که روند ادغام ساختارهای اداری کردها در نهادهای دولتی سوریه اکنون به طور کامل به پایان رسیده است؛ تحولی که به معنای پایان رؤیای دیرینه کردها برای خودمختاری به شمار میرود.
این اعلام پس از ماهها مذاکره میان دو طرف صورت گرفت. مذاکراتی که در پی توافق ماه ژانویه آغاز شد؛ توافقی که بر ادغام کامل نهادهای مدنی و نظامی کردها در ساختار دولت تأکید داشت؛ اقدامی که واشنگتن آن را «تاریخی» توصیف کرده بود.
عبدی که فرمانده «نیروهای دموکراتیک سوریه» (SDF) به رهبری کردها است، در مراسمی در شهر قامشلی در شمالشرق سوریه گفت: «میخواهم اعلام کنم که مرحله ادغام نهادهای نظامی، امنیتی و اداری در نهادهای ملی دولت به طور کامل تکمیل و پایان یافته است.»
او افزود: «از این پس وارد مرحلهای جدید میشویم.»
عبدی ادامه داد: «مبارزه ما برای تثبیت حقوق مردممان در قانون اساسی ادامه خواهد یافت.»
توافق ژانویه که میان عبدی و احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، امضا شد، پس از درگیریهایی میان نیروهای کرد سوری و نیروهای دولت جدید به دست آمد؛ درگیریهایی که طی آن کردها بخشهای گستردهای از مناطق تحت کنترل خود در شمال و شمالشرق نفتخیز سوریه را از دست دادند.
در بحبوحه این خشونتها، احمد الشرع در ۱۶ ژانویه فرمانی را امضا کرد که حقوق ملی کردها را به رسمیت میشناخت و زبان کردی را به عنوان یکی از زبانهای ملی سوریه مورد شناسایی قرار میداد؛ اقدامی بیسابقه از زمان استقلال سوریه در سال ۱۹۴۶.
در ماه فوریه، نورالدین احمد عیسی، یک کرد اهل شهر قامشلی، به عنوان استاندار حسکه منصوب شد. همچنین در ماه مارس، سیپان حمو، از فرماندهان ارشد نظامی کرد، به سمت معاون منطقهای وزیر دفاع منصوب شد.
در چارچوب اجرای این توافق، نیروهای دولتی وارد شهرهای حسکه و قامشلی شدند و دولت دمشق مدیریت فرودگاه قامشلی و میادین اصلی نفتی را در دست گرفت.
نیروهای آمریکایی نیز بیش از ۵ هزار و ۷۰۰ زندانی وابسته به گروه «دولت اسلامی» (داعش) را از اردوگاههایی که پیشتر تحت کنترل کردها بودند، به عراق منتقل کردند.
واشنگتن در سالهای گذشته مهمترین حامی نیروهای دموکراتیک سوریه در نبرد با داعش بود، اما پس از سقوط بشار اسد در سال ۲۰۲۴ و روی کار آمدن دولت جدید مورد حمایت آمریکا، حمایت خود را از این نیروها متوقف کرد و به پشتیبانی از مقامات جدید سوریه روی آورد.
پایان تلخ
عبدی توضیحی درباره چگونگی ادغام نیروهای دموکراتیک سوریه و نیروهای امنیتی کرد در ساختار نظامی دولت سوریه ارائه نکرد؛ موضوعی که ماهها محل اختلاف و چانهزنی میان دو طرف بود.
نیروهای دموکراتیک سوریه در سال ۲۰۱۵ با ابتکار ایالات متحده شکل گرفتند. واشنگتن تحت تأثیر عملکرد رزمندگان کرد قرار گرفته بود؛ نیروهایی که توانسته بودند گروه داعش را در شهر کوبانی در شمال سوریه شکست دهند.
کردها پس از چهار ماه نبردی سخت و فرسایشی موفق شدند شهر خود (کوبانی) را آزاد کنند و در آن زمان آمریکا به دنبال یافتن شریکی قابل اعتماد برای مبارزه با جهادگرایان بود؛ گروهی که چهار سال بعد به لحاظ سرزمینی در سوریه شکست خورد.
به گفته عبدی، این نیروها در اوج خود حدود ۱۰۰ هزار رزمنده داشتند و از کردها و عربها تشکیل شده بودند.
اما به گفته فابریس بالانش، کارشناس مسائل سوریه، پس از آنکه ارتش احمد الشرع کنترل دو استان رقه و دیرالزور ــ که پیشتر در اختیار کردها بود ــ را به دست گرفت، نیروهای عرب حاضر در صفوف نیروهای دموکراتیک سوریه به طور گسترده از این تشکیلات جدا شدند؛ موضوعی که موجب شد توان این نیروها به حدود نیمی از ظرفیت پیشین خود کاهش یابد.
کردها در طول دههها تحت حکومتهای مختلف سوریه با سرکوب مواجه بودند و از آموزش زبان مادری، برگزاری جشنهای خود و حفظ و ترویج فرهنگشان محروم میشدند.
همچنین ۲۰ درصد از کردهای سوریه ــ که حدود ۱۵ درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهند ــ در پی یک سرشماری جنجالی در سال ۱۹۶۲ تابعیت سوری خود را از دست دادند.
با این حال، هرچند دولت جدید دمشق حقوق بیشتری نسبت به دولتهای پیشین برای کردها قائل شده است، اما این ادغام عملاً به رؤیای خودمختاری کردها پایان میدهد.
موتلو جیویروغلو، تحلیلگر و کارشناس مسائل کردها مستقر در واشنگتن، به خبرگزاری فرانسه گفت: «منحل شدن نیروهای دموکراتیک سوریه به معنای یک پایان تلخ است.»
او افزود: «نیرویی نظامی که بسیار موفق بود، بارها داعش را شکست داد و تحسین بسیاری را برانگیخت، اکنون متأسفانه به پایان راه خود رسیده است.»