تایمز اسرائیل / ۱۱ اوت ۲۰۲۶
یوسی کوهن، رئیس پیشین موساد، روز سهشنبه فاش کرد که مأموران اسرائیلی در گذشته چندین بار از تأسیسات غنیسازی اورانیوم فردو در ایران بازدید کردهاند.
بنا بر گزارش رسانههای عبریزبان، او روز سهشنبه در «مجمع الجلیل» در شهر صفد گفت: «ما بارها از سایت هستهای فردو بازدید کردیم تا این تأسیسات را بهتر بشناسیم.» وی توضیح نداد که این بازدیدها چه زمانی انجام شده یا دقیقاً چه کسانی از این مجموعه بازدید کردهاند.
کوهن افزود: «بمباران [این تأسیسات] توسط آمریکاییها تحقق همه رؤیاهای من بود.»
تأسیسات فردو، همراه با مراکز هستهای اصفهان و نطنز، در جریان جنگ ۱۲ روزه میان اسرائیل و ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و در حملات آمریکا بهشدت آسیب دیدند.
گزارشها حاکی از آن بودهاند که ۴۴۰ کیلوگرم (۹۷۰ پوند) اورانیوم با غنای بالا که در این تأسیسات نگهداری میشد، زیر آوار مدفون شده است؛ اما گفته میشود اسرائیل معتقد است ایران توانسته بخشی از این مواد را پس از آن جنگ به سایت کوه «پیکاکس» (Pickaxe Mountain) در نزدیکی فردو منتقل کند.
کوه پیکاکس نه در آن زمان و نه در جنگ بعدی هدف حمله قرار نگرفت. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها تهدید کرده است که این سایت را بمباران خواهد کرد.
کوهن همچنین روز سهشنبه گفت: «اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد هنوز با ساخت بمب فاصله زیادی دارد.» این اظهارات ظاهراً با نظر کارشناسانی همچون دیوید آلبرایت در تضاد است؛ افرادی که معتقدند اورانیوم با غنای ۶۰ درصد میتواند ظرف چند هفته یا حتی چند روز به سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای غنیسازی شود.
هیچ نقلقول دیگری از سخنان کوهن در این نشست در اختیار رسانهها قرار نگرفت.
ترامپ سال گذشته مدعی شده بود که عملیات ژوئن ۲۰۲۵ توان هستهای ایران را «بهطور کامل نابود کرده» و برنامه هستهای این کشور را برای چند دهه به عقب رانده است. با این حال، میزان دقیق خسارات واردشده همچنان نامشخص است.
بر اساس اعلام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران پیش از حملات سال گذشته اورانیوم را تا سطح ۶۰ درصد غنیسازی میکرد. این میزان بسیار فراتر از سطح مورد نیاز برای راکتورهای غیرنظامی است و به سطح ۹۰ درصدی مورد نیاز برای ساخت سلاح هستهای نزدیک محسوب میشود.
کوهن در گزارشی که ژانویه گذشته از برنامه تحقیقی «عوودا» (Uvda) در شبکه ۱۲ اسرائیل پخش شد، گفته بود که اسرائیل نخستین بار در سال ۲۰۱۰ از آنچه در فردو در حال وقوع بود آگاه شد. پس از آن، موساد طراحی یک عملیات بسیار گسترده را آغاز کرد که به گفته کوهن، اگر اجرا میشد، «بزرگترین عملیات در تاریخ کشور» بود.
گفته میشود این طرح به دلیل منابع عظیم مورد نیاز، پیچیدگی سرسامآور، ضرورت هماهنگی بسیار دقیق میان فعالیتهای مختلف، تعداد زیاد مأموران لازم و همچنین دشواری خارج کردن آنان از ایران پس از اجرای عملیات، با تردیدهایی روبهرو شد. موساد ترجیح میداد به جای استفاده از عوامل جذبشده در خارج از کشور، از نیروهای آموزشدیده و پرورشیافته خود استفاده کند؛ موضوعی که مأموریت را پیچیدهتر میکرد. کوهن اشاره کرده بود که اجرای این طرح دستکم به دهها نفر نیرو نیاز داشت.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل که در آن زمان نیز این سمت را بر عهده داشت، بنا بر گزارشها علاقه فراوانی به این طرح داشت و برای پیشبرد مقدمات آن فشار میآورد.
با این حال، تا زمانی که کوهن در سال ۲۰۱۶ به ریاست موساد رسید، دولت باراک اوباما توافق هستهای با ایران را امضا کرده بود. کوهن گفت که در آن زمان خود او نیز تا حد زیادی باور پیشینش به امکان اجرای این عملیات را از دست داده بود. از این رو، طرح کنار گذاشته شد و تمرکز به جای آن بر آمادهسازی ارتش اسرائیل برای حمله به ایران قرار گرفت.
دفتر نخستوزیر اسرائیل در واکنش به آن گزارش تأیید کرد که «طرحهای حمله [به فردو] تدوین شده بودند که برخی از آنها به دلیل رویدادهای هفتم اکتبر امکان اجرا پیدا نکردند»، اما توضیح بیشتری در این باره ارائه نداد.
کوهن پیشتر نیز مصاحبههای افشاگرانهای درباره فعالیتهای جاسوسی اسرائیل در داخل ایران و علیه این کشور انجام داده است.
او چند روز پس از کنارهگیری از ریاست موساد در سال ۲۰۲۱، در مصاحبهای کمسابقه با تلویزیون اسرائیل جزئیاتی از این فعالیتها را فاش کرد. وی تلویحاً تأیید کرد که سازمان تحت مدیریت او تأسیسات زیرزمینی سانتریفیوژهای نطنز را منفجر کرده است. او همچنین شرح دقیقی از عملیات سال ۲۰۱۸ موساد برای سرقت آرشیو هستهای ایران از گاوصندوقهای یک انبار در تهران ارائه داد و تأیید کرد که محسن فخریزاده، دانشمند ارشد هستهای ایران که بعدها ترور شد، سالها در فهرست اهداف موساد قرار داشته است. او گفت حکومت ایران باید درک کند که اسرائیل در تعهد خود برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای جدی است.
کوهن در آن زمان در برنامه «عوودا» همچنین نشان داد که آشنایی عمیقی با تأسیسات مختلف هستهای ایران دارد و گفت اگر فرصت آن را داشته باشد، خبرنگار این برنامه، ایلانا دایان، را به «زیرزمین» تأسیسات نطنز خواهد برد؛ جایی که به گفته او «سانتریفیوژها در آن میچرخیدند».