مالکوم مور و اندرو انگلند / فایننشال تایمز / ۷ اوت ۲۰۲۶
بر اساس دادههای شرکتهای ردیابی کشتیها و ارائهدهندگان تصاویر ماهوارهای، دستکم طی یک هفته گذشته هیچ نفتکشی در جزیره خارک، مهمترین پایانه صادرات نفت ایران، بارگیری نکرده است؛ موضوعی که نشان میدهد محاصره دریایی ازسرگرفتهشده آمریکا، فروش نفت خام تهران را متوقف کرده است.
واشنگتن در اواسط ماه ژوئیه، پس از فروپاشی توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز، محاصره دریایی بنادر ایران را دوباره برقرار کرد. به گفته شرکت ردیابی کشتی «کلپر» (Kpler) و مؤسسه مشاورهای «انرژی اَسپکتس» (Energy Aspects)، جزیره خارک که نقشی حیاتی در صنعت نفت ایران دارد، از ۳۱ ژوئیه عملاً از فعالیت بازایستاده است.
شرکت اطلاعات دریایی «ویندوارد» (Windward) اعلام کرد تصاویر ماهوارهای نشان میدهد هر سه اسکله بارگیری در خارک «برای مدت قابل توجهی خالی بودهاند». این شرکت افزود که روز سهشنبه تنها ۱۶ شناور در منطقه انتظار اطراف خارک لنگر انداخته بودند که پایینترین تعداد از ابتدای ماه گذشته تاکنون محسوب میشود.
حدود ۹۰ درصد نفت خام صادراتی ایران از این جزیره کوچک مرجانی در شمال خلیج فارس بارگیری میشود، زیرا بخش بزرگی از سواحل کشور برای پهلوگیری نفتکشهای بزرگ عمق کافی ندارد.
ریچارد برونز، رئیس بخش ژئوپلیتیک در مؤسسه انرژی اَسپکتس، گفت: «این محاصره مؤثر بوده است، به این معنا که رفتوآمد نفتکشها به داخل و خارج از منطقه بسیار محدود شده است.»
با این حال، برونز معتقد است از دست رفتن صادرات نفت بعید است در کوتاهمدت تهران را برای مصالحه در مذاکرات با آمریکا تحت فشار قرار دهد. او گفت: «کاملاً روشن است که ایرانیها احساس میکنند در موضوع هرمز دست بالا را دارند و حاضرند برای حفظ این برتری، درد اقتصادی قابل توجهی را تحمل کنند.»
ایران در طول شش ماه جنگ خود با آمریکا و اسرائیل به بارگیری نفتکشها در خارک ادامه داده بود؛ از این رو وقفه کنونی یکی از طولانیترین توقفهای صادراتی از زمان آغاز جنگ به شمار میرود.
گروه لابیگری «اتحاد علیه ایران هستهای» (UANI) مستقر در واشنگتن که محمولههای نفتی ایران را رصد میکند، اعلام کرد از ۱۲ ژوئیه تاکنون هیچ نفتکش حامل نفت خام ایران را که با موفقیت از خلیج فارس خارج شده باشد، مشاهده نکرده است.
در حال حاضر، ایران همچنان از محمولههایی درآمد کسب میکند که در دوران آتشبس از خلیج فارس خارج شدهاند و اکنون به خریداران آسیایی میرسند. گروه UANI اعلام کرد ۲۶ نفتکش با پرچم ایران به آبهای نزدیک مالزی رسیدهاند؛ جایی که معمولاً نفت خام ایران پیش از تحویل به پالایشگاههای چینی، به کشتیهای دیگر منتقل میشود.
برونز گفت تهران حتی ممکن است در صورتی که قیمت نفت پیش از فروش نهایی این محمولهها افزایش یابد، سود بیشتری نیز کسب کند؛ اما این جریان درآمدی در نهایت طی هفتههای آینده متوقف خواهد شد. او افزود: «از نظر مدت زمانی که این روند میتواند همچنان درآمد ایجاد کند، شنهای ساعت شنی در حال پایین ریختن هستند.»
محاصره دریایی همچنین مانع از آن شده است که ایران ناوگان نفتکشهای خالی مورد نیاز برای بارگیری در خارک را دوباره تأمین کند. کشتیهایی که پیشتر محمولههای خود را در آسیا تخلیه کردهاند، به آبهای ایران بازنگشتهاند. UANI اعلام کرد تعدادی از این نفتکشها در نزدیکی سریلانکا منتظر ماندهاند و برخی دیگر نیز در نزدیکی عمان و پاکستان مشاهده شدهاند.
بهای نفت خام شاخص برنت روز جمعه در لندن اندکی کمتر از ۸۲ دلار در هر بشکه بود؛ در حالی که معاملهگران همچنان در انتظار دستیابی به توافقی هستند که امکان ازسرگیری کشتیرانی از طریق تنگه هرمز را فراهم کند.
مقامهای وزارت خارجه ایران این هفته اعلام کردند که با عمان بر سر مختصات جغرافیایی یک مسیر جدید کشتیرانی در تنگه هرمز به توافق رسیدهاند، اما از روز چهارشنبه ــ زمانی که گفتند بیانیه مشترک در «مراحل نهایی» قرار دارد ــ نشانهای از پیشرفت بیشتر مشاهده نشده است.
انرژی اَسپکتس خاطرنشان کرد که توقف فعالیت در خارک تاکنون باعث افزایش چشمگیر ذخایر نفت در مخازن این جزیره نشده است؛ موضوعی که نشان میدهد تهران برای جلوگیری از پر شدن کامل ظرفیت ذخیرهسازی، تولید نفت خام در میادین خود را کاهش داده است.
در حالی که گفتوگوهای ایران و عمان بهصورت دوجانبه دنبال شده است، یک فرد آگاه از روند مذاکرات گفت در صورتی که توافقی قابل قبول حاصل شود، آمریکا محاصره دریایی خود را لغو کرده و معافیت تحریمی فروش نفت را دوباره برقرار خواهد کرد؛ اقدامی که به خریداران اجازه میدهد آزادانه نفت خام ایران را خریداری کنند.