کتی بو لیلیس، زکری کوهن / سیانان / دوشنبه ۳ اوت ۲۰۲۶
درخواستی از سوی یک افسر ارشد در فرماندهی نظامی آمریکا که مسئول اجرای جنگ دونالد ترامپ، رئیسجمهوری ایالات متحده، علیه ایران است، از طریق ایمیل ارسال شد: «به ایده نیاز داریم.»
بر اساس گفته یک منبع آگاه از محتوای این پیام، یکی از افسران شاخه اطلاعاتی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) در ایمیلی که روز چهارشنبه برای گروه گستردهای از تحلیلگران نظامی فرستاده شد، نوشت: «ما به دنبال راههای جدید، خلاقانه و غیرمتعارف برای اعمال فشار و مجازات ایران هستیم.» یک منبع دیگر نیز تأیید کرد که هفته گذشته یک افسر ارشد ارتش آمریکا این پیام را با هدف دریافت ایدههای تازه درباره نحوه برخورد با ایران ارسال کرده بود.
این درخواست به سبک «جمعسپاری ایدهها» که مقامهای نظامی آن را برای ارسال از طریق ایمیل اقدامی غیرمعمول توصیف کردهاند، نشانهای از محدود بودن گزینههای موجود ــ و احتمالاً ناخوشایند بودن آنها ــ برای ترامپ در جهت وادار کردن ایران به پذیرش توافقی بر اساس شروط واشنگتن است. مقام مسئول در سنتکام با امید یافتن راهکاری جایگزین، این نشست فکری را از طریق ایمیل آغاز کرد تا ببیند آیا کسی ایده بهتری در اختیار دارد یا خیر. منبع دوم گفت سنتکام در حال بررسی همه گزینههاست و پذیرفته است که باید در راهبرد خود بازنگری کند.
کاپیتان تیموتی هاوکینز، سخنگوی سنتکام، در بیانیهای گفت: «فرماندهی مرکزی آمریکا سابقهای طولانی در تفکر و عمل به شیوههای نوآورانه دارد. دریاسالار کوپر بهویژه برای دستیابی به بالاترین سطح ممکن از عملکرد عملیاتی، بدون توجه به درجه و جایگاه افراد، از اعضای تیم بزرگ ما نظرخواهی میکند.»
این ایمیل پیش از آن ارسال شد که ترامپ تهدید به آغاز حملات جدید علیه ایران کند؛ حملاتی که در نهایت پس از مداخله مقامهای منطقهای ــ بهویژه ولیعهد عربستان سعودی ــ و تماس آنها با رئیسجمهوری آمریکا برای تشویق او به کاهش تنش، در آخر هفته لغو شد.
طی هفتههای اخیر، آمریکا با حملات هوایی گسترده تلاش کرده است توانایی ایران برای تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز را تضعیف کند و تهران را به میز مذاکره بازگرداند، اما هنوز هیچ نشانهای از دستیابی به توافق دیده نمیشود.
ترامپ در حال بررسی تشدید کارزار نظامی است؛ اقدامی که ممکن است شامل ازسرگیری حملات شدید به تأسیسات هستهای باقیمانده ایران باشد؛ همان تأسیساتی که او مدعی است در حملات تابستان گذشته «بهطور کامل نابود» شده بودند. دو منبع آگاه از برنامهریزیهای نظامی میگویند ارتش آمریکا بهطور فعال برای حمله به «کوه پیکاکس» و دیگر سایتهای ایرانی که گمان میرود حاوی مواد یا تجهیزات هستهای باشند، آمادهسازی انجام داده است.
اما به گفته این منابع، حتی با استفاده از قدرتمندترین تسلیحات متعارف آمریکا، موشکها و بمبها به تنهایی احتمالاً دستاورد چندانی نخواهند داشت، زیرا این تأسیسات در عمق زمین مدفون شدهاند. برای نابودی کامل آنها، ایالات متحده احتمالاً ناچار به استفاده از نیروهای زمینی خواهد بود؛ اقدامی که ریسک بسیار بالایی دارد و ترامپ تاکنون تمایلی به پذیرش آن نشان نداده است، بهویژه در شرایطی که درباره شفافیت دولت او در خصوص تلفات نیروهای نظامی نیز پرسشهایی مطرح شده است. تاکنون ۱۸ نظامی آمریکایی در این درگیریها کشته شدهاند.
یک منبع دیگر گفت ترامپ در حال بررسی حملاتی شبیه به یک «نمایش آتشبازی» است؛ حملاتی که میتواند همان اهداف یا اهدافی مشابه آنچه یک سال پیش مورد حمله قرار گرفتند را هدف قرار دهد، با این امید که یک پیروزی نمادین برای او فراهم کند و امکان خروج از جنگ را بدون تحقق یکی از اهداف اولیهاش ــ یعنی از بین بردن برنامه هستهای ایران ــ مهیا سازد.
با این حال، بعید است چنین اقدامی بتواند مسئلهای را حل کند که اکنون به محور اصلی جنگ تبدیل شده است: ادعاهای ایران درباره تنگه هرمز.
یکی از منابع آگاه از بحثهای اخیر برنامهریزی نظامی گفت: «در نهایت، رئیسجمهوری به دنبال یک توافق خواهد بود؛ بنابراین دائماً در جستوجوی راههایی است که هم سختگیری کند و هم راه خروج از این وضعیت را پیدا کند.»
او افزود: «گاهی به ذهنهای خلاق نیاز دارید؛ بهویژه وقتی گزینههای متعارف در حال تمام شدن هستند.»
سیانان پیشتر گزارش داده بود که هم سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و هم آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا اخیراً به این جمعبندی رسیدهاند که نوع بمبارانهایی که ایالات متحده در حال انجام آن است، احتمالاً موضع مذاکرهای ایران را تغییر نخواهد داد.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا و عالیترین مشاور نظامی رئیسجمهوری، نیز بهصورت علنی اذعان کرده است که بمباران به تنهایی بعید است همه اهدافی را که ترامپ پیشتر برای این جنگ اعلام کرده بود، محقق کند.
کین ماه گذشته به قانونگذاران گفت: «قدرت هوایی محدودیتهای خود را دارد.»
گزینههای مختلف برای تشدید جنگ ماههاست که به ترامپ ارائه شده و بهطور مفصل مورد بحث قرار گرفتهاند. همزمان، تجهیزات و نیروهای نظامی بیشتری نیز در انتظار صدور دستور رئیسجمهوری به منطقه اعزام شدهاند. مقامهای آمریکایی میگویند یکی از طرحهایی که توسط سنتکام تدوین شده، شامل بمباران سنگین ایران در بازهای یک تا دو هفتهای با هدف از کار انداختن توان موشکی این کشور است.
ترامپ تاکنون از اجرای این طرح خودداری کرده است؛ بخشی از این تردید به دلیل نگرانیهایی است که از سوی ژنرال کین درباره کاهش ذخایر موشکهای رهگیر پدافند هوایی مطرح شده است. مقامهای دیگری نیز درباره احتمال تلفات گسترده غیرنظامیان هشدار دادهاند؛ بهویژه اگر ترامپ تهدید خود برای حمله به زیرساختهایی نظیر پلها و تأسیسات آبشیرینکن را عملی کند.
ترامپ همچنین میتواند با اعزام نیروهای آمریکایی به خاک ایران، سطح درگیری را افزایش دهد؛ تهدیدی که بارها در جریان سخنانش درباره اشغال جزیره راهبردی خارگ یا خارج کردن ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران مطرح کرده است. اما چنین اقدامی به معنای نقض یکی از وعدههای کلیدی او به پایگاه هواداران جنبش «عظمت را به آمریکا بازگردانیم» (MAGA) خواهد بود. او در جریان یک گردهمایی انتخاباتی در پنسیلوانیا در سال ۲۰۲۴ گفته بود: «من شما را برای جنگیدن و مردن در جنگهای احمقانه خارجی که هیچوقت پایان نمییابند، اعزام نخواهم کرد.»
گزینه دیگر آن است که او وضعیت موجود و پرخطر را بپذیرد؛ یعنی چرخهای بیپایان از حملات و ضدحملات میان ایران و آمریکا که احتمالاً جان نظامیان بیشتری را خواهد گرفت و تنگه هرمز را در وضعیتی دائماً ناامن قرار خواهد داد؛ وضعیتی که شباهت زیادی به همان «جنگهای بیپایان» مورد انتقاد ترامپ دارد.
ترامپ روز جمعه در نشست کابینه خود، در پاسخ به پرسشی درباره پایان دادن به جنگ، گفت: «فکر میکنم ما فقط میخواهیم پیروز شویم. ضربات بسیار سختی به آنها وارد خواهیم کرد و میدانید، در نهایت به جایی میرسند که بگویند: دیگر نمیتوانیم این وضعیت را تحمل کنیم.»