گاوین فینچ، فراس دالتی، دِنیز آجیری، تام ویلسون و فرح مستر
خبرگزاری رویترز / ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶
یکی از بزرگترین شبکههای غیرقانونی قمار در جهان، میلیونها دلار رمزارز را از طریق دفتری در دبی جابهجا میکند؛ این جابهجایی بخشی از یک عملیات ۴ میلیارد دلاری دور زدن تحریمهای ایران است.
این دفتر که در طبقهٔ بالایی یک هتل اقتصادی در محلهای نامراقیه قرار دارد، نشانی ثبتشدهٔ شلبیت است؛ یک صرافی رمزارز بدون مجوز که توسط یک ایرانی مقیم خارج اداره میشود؛ این بر اساس دادههای بهاشتراکگذاشتهشده از سوی دو شرکت تحقیقاتی رمزارز و یک تحلیلگر مستقل و مورد بازبینی رویترز است.
یکی از مشتریان اصلی شلبیت، شبکهٔ قمار فارسزبانی با بیش از ۲٬۰۰۰ وبسایت است که توسط دو اینفلوئنسر پرزرقوبرق ایرانی با ارتباطات سطحبالای دولتی اداره میشود — یکی از یک ویلای گرانقیمت در مادرید و دیگری تا مدتی پیش از یک هتل لوکس در هنگکنگ.
این دو فرد و ایرانی مدیر شلبیت در سال ۲۰۲۳ در پروندهای مربوط به قمار غیرقانونی در ایران بهعنوان شرکای جرم محکوم شدند.
قمار در جمهوری اسلامی ممنوع است و مجازات آن شلاق و زندان است. با این حال، شبکهٔ قمار مورد شناسایی رویترز به سیستم پرداخت آنلاین ایران دسترسی دارد که بهدقت توسط بانک مرکزی این کشور نظارت میشود.
شلبیت مرکز عملیات جابهجایی پول ایرانی است؛ شبکهای که از طریق آن، شبکهٔ قمار، بانک مرکزی و سایر نهادهای تحریمشدهٔ ایرانی به بازارهای جهانی رمزارز دسترسی دارند.
دادههای مربوط به جریانهای مالی شلبیت — از جمله مجموع دستکم ۴ میلیارد دلاری که این صرافی از مه ۲۰۲۴ تاکنون پردازش کرده — توسط دو شرکت تحقیقاتی رمزارز و ریچ سَندرز، پژوهشگر و تحقیقگر مستقل بلاکچین با تمرکز بر ایران، تحلیل شده است. این دو شرکت درخواست کردند نامشان فاش نشود تا بتوانند دربارهٔ این دادههای حساس که توسط رویترز بازبینی شد صحبت کنند. دهها میلیون دلار از رمزارزهای شبکهٔ قمار از طریق سوابق بلاکچین قابل ردیابی تا شلبیت است.
شلبیت صدها میلیون دلار ارز را به برخی از برجستهترین بازیگران حوزهٔ رمزارز، از جمله بزرگترین صرافی جهان یعنی بایننس، جابهجا کرده است.
شلبیت همچنین مستقیماً با بانک مرکزی ایران تعامل دارد؛ با کیفپولهایی که دولت اسرائیل آنها را به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرتبط کرده است؛ و با نوبیتکس، صرافی ایرانی که دولت ایالات متحده اوایل امسال پس از آنکه تحقیقات رویترز ارتباط آن با دولت را فاش کرد، تحریم کرد. بخشی از رمزارزهایی که به شلبیت سرازیر شده از یک عملیات استخراج بیتکوین ایرانی آمده است؛ عملیاتی که به گفتهٔ دو شرکت تحقیقاتی رمزارز، سکههای دیجیتال جدید ضرب میکند.
سندرز دربارهٔ شلبیت گفت: «این یک عملیات سپاه پاسداران است؛ این کاملاً روشن است.»
جریانهای ورودی به شلبیت در lead-up به جنگ با ایالات متحده و اسرائیل در فوریه نیز ادامه داشت. رمزارزها حتی پس از آنکه جمهوری اسلامی مکرراً امارات متحده عربی را بمباران کرد — از جمله پهپادی که کمتر از یک کیلومتر از دفاتر این صرابی اصابت کرد — همچنان وارد میشدند.
افشای شبکهٔ جابهجایی پول، نبوغ ایران را در تابآوری در برابر سالها تحریمهای سخت تجاری و بانکی نشان میدهد. سپاه پاسداران در جنگ پرافتوخیز خود با ایالات متحده و اسرائیل، نقشی محوری در نگهداشتن اقتصاب بر پا ایفا کرده و اکنون قدرتمندتر از همیشه ظاهر میشود.
تحقیقات رویترز همچنین نشان داد که سالها پیش، سپاه پاسداران کنترل بزرگترین وبسایتهای قمار قابلدسترس در داخل ایران را بهدست گرفت و از آن زمان از آنها برای جابهجایی پول به خارج از کشور استفاده کرده است.
رویترز برای کشف شبکهٔ دور زدن تحریمها با بیش از ۳۰ نفر گفتوگو کرد، از جمله دو نفر که پیشتر به سپاه وابسته بودند، یک مقام دولتی سابق، دو چهرهٔ ارشد داخلی ایران آگاه به این طرح، و افرادی با آگاهی مستقیم از تحقیقات جریانی دولت امارات دربارهٔ این عملیات. وبسایتهای قمار شناسایی و روابط آنها در همکاری با شرکت امنیت سایبری اینفوبلاکس (Infoblox) ترسیم شد.
جان وُجیک، پژوهشگر سابق اینفوبلاکس که هفت سال برای ادارهٔ سازمان ملل متحد در زمینهٔ پیشگیری از جرم و مواد مخدر (UNODC) به تحقیق دربارهٔ قمار غیرقانونی پرداخته بود، گفت: «این تاکنون بزرگترین شبکهٔ قمار غیرقانونی ایرانی کشفشده و یکی از بزرگترینها در جهان است.» وجیک اکنون تحلیلگر ارشد در آزمایشگاه TRM است.
این همچنین یکی از بزرگترین شبکههای دور زدن تحریمهای ایران کشفشده از سال ۲۰۱۶ است؛ زمانی که ایالات متحده عملیات تقریباً ۲۰ میلیارد دلاری «طلا در برابر نفت» سپاه پاسداران مستقر در ترکیه را متلاشی کرد.
رویترز نتوانست تعیین کند که آیا سپاه پاسداران کنترل مستقیم شبکهٔ قمار و شلبیت را در دست داشته است یا نه، یا این که بهطور دقیق چه کسی در دولت ایرانی عملیات دور زدن تحریمها را کنترل میکرده است. رویترز همچنین نتوانست تعیین کند که بخش بزرگی از رمزارزها در نهایت به کجا ختم شده است.
به گفتهٔ فردی با آگاهی مستقیم از پرونده، «ادارهٔ مقررات داراییهای مجازی دبی» موسوم به VARA در حال بررسی نقش ادعایی شلبیت در کمک به ایران برای پولشویی و دور زدن تحریمها است. این شخص افزود که سیاوش کیوانپور، بنیانگذار این صرافی، و شبکهٔ گستردهتر ایرانیان درگیر در قمار غیرقانونی مبتنی بر رمزارز نیز از سوی این نهاد مورد بررسی قرار دارند.
«ادارهٔ مقررات داراییهای مجازی دبی» تأیید کرد که هم این نهاد و هم ادارهٔ اقتصاد و گردشگری دبی در سال ۲۰۲۵ اقدام قانونی علیه شلبیت بهدلیل فعالیت بدون مجوز انجام دادهاند. در ۲۴ ژوئیه، اندکی پس از آنکه رویترز از این نهاد درخواست اظهارنظر کرد، «ادارهٔ مقررات داراییهای مجازی دبی» اعلامیهای صادر کرد و اعلام داشت شلبیت ناقض قوانین پولشویی و تأمین مالی تروریسم است و دستور داد «فوراً از تمام فعالیتهای دارایی مجازی بدون مجوز دست بردارد.»
به گفتهٔ اعلامیهٔ منتشرشده در وبسایت VARA: «موارد شناساییشده توسط «ادارهٔ مقررات داراییهای مجازی دبی» فراتر از حمایت از مصرفکننده است و به تراکنشهای فرامرزی مخلتر که تمایل به تأثیرگذاری بر تمامیت سیستم مالی امارات دارند میرسد.»
یکی از افرادی که در خط مقدم این قماربازی قرار دارد، ساشا سبحانی، پسر یک دیپلمات ارشد سابق ایرانی و وزیر دولت است که پدرش علناً او را به دلیل آنچه «رفتار غیراسلامی» توصیف کرده، علناً طرد کرده است.
دیگری، پویان مختاری، اینفلوئنسر و خوانندهای است که پس از اخراج در اواخر آوریل از دبی — جایی که دستگیر و توسط مقامات به اتهام تأمین مالی سازمانهای تروریستی ایرانی متهم شد — میان هتلهای لوکس هنگکنگ در رفتوآمد بود.
این دو نفر سبک زندگی مجلل خود را در رسانههای اجتماعی به نمایش میگذارند و ویدیوهایی از ماشینهای اسپرت لوکس، مهمانیهای قایق تفریحی و جتهای شخصی منتشر میکنند.
مختاری اتهامات مطرحشده علیه خود در دبی را رد کرد و گفت عضو سپاه پاسداران یا هیچ گروه نظامی ایرانی نیست. او نگفت آیا با آنها تجارت کرده است یا خیر.
او در مصاحبهای در هنگکنگ گفت: «من بخشی از آنها نیستم، اما آرزو دارم، امیدوارم روزی شبیه آنها شوم — نه برای حمله به کسی، بلکه برای دفاع از مردم. من هرگز از قدرت، پول و جایگاهم در شبکههای اجتماعی برای آزار کسی یا آسیب به چیزی در راستای بشریت استفاده نکردهام.»
وزارت امور خارجهٔ امارات به پرسشهایی دربارهٔ دستگیری، آزادی یا وضعیت ویزای مختاری پاسخ نداد.
این وزارتخانه در بیانیهای به رویترز گفت: «امارات به بالاترین استانداردهای بینالمللی پایبند است، بر تمام بخشها نظارت سختگیرانه دارد و در همکاری نزدیک با شرکای بینالمللی، برای برهم زدن و بازدارندگی در برابر تمام اشکال جریانهای مالی غیرقانونی اقدام میکند.»
مختاری در اواخر ژوئن به دنبالکنندگان خود در شبکههای اجتماعی گفت قصد دارد در اوایل ژوئیه در مراسم خاکسپاری رهبر ترورشدهٔ ایران شرکت کند. در طول چند روز آمادهسازی، مختاری تصاویری از خود با موهای تازهرنگشده، در باشگاه، در حال بستن چمدان و خرید هدیه منتشر کرد.
او در ۴ ژوئیه در کنار ایموجی اشکچشمی نوشت: «احساس عجیبی است. دارم میروم به وطن.»
مختاری و سبحانی، هر دو، ارتباط وبسایتهای قماری که تبلیغ میکنند را با یکدیگر رد کردند. اما بهگفتهٔ اینفوبلاکس، هرچند بسیاری از دامنهها «در زمانهای مختلف، با نامهای متفاوت و با برندهای گوناگون ثبت شدهاند»، آنها نرمافزار و سایر ویژگیهای فنی مشترکی دارند که آنها را به هم مرتبط میسازد.
این دو مرد گفتند هیچ آگاهی از دخالت دولت ایران در فعالیتهایشان ندارند، اینکه کیوانپور را نمیشناسند و با شلبیت آشنا نیستند.
سبحانی در بیانیهای ایمیلی به رویترز گفت: «من قاطعانه هرگونه مشارکت در پولشویی، دور زدن تحریمها، تأمین مالی تروریسم یا جابهجایی وجوه از طرف دولت ایران، بانک مرکزی ایران، سپاه پاسداران یا هر نهاد دولتی ایرانی دیگر را رد میکنم.»
نه کیوانپور و نه دولت ایران به درخواستهای اظهارنظر پاسخ ندادند. پلیس دبی و دفتر دادستان کل نیز به درخواستهای اظهارنظر پاسخ ندادند. بیانیهٔ VARA نام سبحانی یا مختاری را ذکر نکرد.
سخنگوی وزارت خزانهداری آمریکا گفت: دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری ایالات متحده «از این ادعاها آگاه است و آنها را بسیار جدی میگیرد.» «از زمان روی کار آمدن رئیس جمهور ترامپ، وزارت خزانهداری به شدت داراییهای دیجیتال مرتبط با رژیم ایران را هدف قرار داده است.»
دادههای بازبینیشده توسط رویترز نشان داد شلبیت از مه ۲۰۲۴ — زمانی که بهنظر میرسد این صرافی فعالیت خود را آغاز کرده — تنها برای یکی از وبسایتهای قمار مرتبط با شبکهٔ گستردهتر، دستکم ۱۳۰ میلیون دلار پردازش کرده است.
میاد ملکی که در زمان تصدی سمت معاونت ادارهٔ کنترل داراییهای خارجی — که تا پارسال آن را عهدهدار بود — در طراحی سیاست دور زدن تحریمهای ایران برای وزارت دارایی ایالات متحده مشارکت داشت، میگوید: «ایدئولوژی برندِ سپاه پاسداران است، در حالی که سود مدل تجاری آن است. وقتی بحث قمار به میان میآید، سپاه پاسداران زودتر از همه پرسودترین درس جمهوری اسلامی را آموخت: چیزی را غیرقانونی اعلام کن، سپس هم ممنوعیت و هم بازار سیاه را کنترل کن.»
با وجود میلیاردها دلاری که از طریق شلبیت جابجا شده است، در حال حاضر هیچ راه قابل شناسایی برای استفاده عموم مردم از این صرافی وجود ندارد. سه نفر در آدرس ثبت شده به عنوان دفتر شلبیت در محله دیره دبی به خبرنگار رویترز که از آنجا بازدید میکرد، گفتند که هرگز نام این شرکت را نشنیدهاند و هیچ ارتباطی با ارزهای دیجیتال ندارند. تراکنشهای آنلاین نیز غیرممکن است، زیرا شلبیت دیگر وبسایتی ندارد.
بایننس (صرافی رمزارز آنلاین) در پاسخ به پرسش دربارهٔ تعاملاتش با شلبیت گفت که شلبیت هرگز حساب کاربری در بایننس نداشته و تحریم نشده است. بایننس پردازش صدها میلیون دلار برای شلبیت را رد نکرد و گفت این تراکنشها پرخطر تلقی نشدهاند.
بایننس در بیانیهای گفت: «هنگامی که کاربران مرتبط با شلبیت با پلتفرم ما تعامل داشتند، برنامهٔ تطبیققوانین ما همانگونه که باید عمل کرد: بررسی انجام داد، حسابهای مربوطه را مسدود کرد و آنها را به مراجع قانونی گزارش داد.» این شرکت جزئیات بیشتری ارائه نکرد.
تسلط سپاه
رویکرد سپاه پاسداران به قمار آنلاین، امتدادِ تسلط فزایندهای است که این نهاد بر اقتصاد کشور — چه قانونی و چه غیرقانونی — اعمال میکند. در حالی که سوءظنها در مورد دخالت حکومت در قمار، در گزارش سال ۲۰۲۱ موسسه واشنگتن و موارد دیگر مطرح شده بود، رویترز اولین سازمان خبری است که جزئیات جزئیات تسلط سپاه پاسداران بر این بخش پرسود را برجسته میکند.
رضا غیبی، مقام دولتی سابق ایران که در سال ۲۰۲۲ از ایران خارج شد و اکنون در بریتانیا زندگی میکند، گفت وقتی قمار آنلاین حدود یک دهه پیش در ایران رونق گرفت، سپاه پاسداران فرصتی دید و کنترل آن را بهدست گرفت.
غیبی گفت قمار آنلاین همچنین به همکاری بانک مرکزی ایران نیاز داشت، زیرا بانک مرکزی بر زیرساخت پرداختهای الکترونیکی داخلی، از جمله کارتهای بانکی و انتقال وجه، تسلط دارد.
حمید نیکو، که زمانی به عنوان استراتژیست سیاسی به سپاه پاسداران مشاوره میداد؛ محمد حسین ترکمان، عضو سابق یک واحد سپاه که به عنوان محافظ شخصی رهبر و خانوادهاش خدمت میکرد؛ و دو ایرانی دیگر که مستقیماً از این موضوع مطلع بودند، تصاحب قمار در ایران توسط سپاه پاسداران را تأیید کردند.
نیکو گفت: «وقتی مؤسسات مالی بزرگ میشوند و مستقل از نهاد حاکم و نهادهای امنیتی فعالیت میکنند، سپاه پاسداران برای نظارت بر آنها وارد عمل میشود. آنها از وبسایتهای قمار بهعنوان راهی برای اتصال سیستمهای مالی داخل و خارج کشور استفاده کردند.»
بهگفتهٔ غیبی، نیکو و ترکمان، سپاه پاسداران هنرمندان مشهور ایرانی و اینفلوئنسرهای شبکههای اجتماعی را به کار گرفت تا وبسایتها را به میان میلیونها دنبالکنندهٔ خود بازاریابی کنند. آنها گفتند نمایش ثروت و اسراف این افراد برای ایرانیانی که در اقتصاد رکودزده دستوپنجه نرم میکردند جذاب بود.
به گفته غیبی، نیکو و ترکمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هنرمندان مشهور ایرانی و اینفلوئنسرهای رسانههای اجتماعی را برای بازاریابی وبسایتها به میلیونها دنبالکننده خود جذب کرد. آنها گفتند که نمایش ثروت و فزونی آنها برای ایرانیانی که از اقتصاد رو به رکود رنج میبرند، جذاب بود.
نیکو در سال ۲۰۱۵ از ایران خارج شد — و از سمت خود بهعنوان استراتژیست ارشد در «اندیشهسازان نور»، مؤسسهای که در زمینهٔ سیاستگذاری به سپاه پاسداران مشاوره میدهد، کنارهگیری کرد. ترکمان در سال ۲۰۱۰ خارج شد. غیبی، نیکو و ترکمان گفتند همچنان ارتباطات دولتی در داخل ایران دارند و مکرراً با آنها گفتوگو میکنند.
ترکمان در ایران بهعنوان تهدید امنیتی دستگیر شد و گفت اندکی پس از آزادی از زندان فرار کرد. نیکو گفت برای تحصیل در مقطع دکترا از ایران خارج شد اما از برنامه خارج شد. غیبی که علاوه بر سمت دولتیاش سالها بهعنوان روزنامهنگار اقتصادی فعالیت میکرد، پس از بازجوییهای مکرر بهدنبال مصاحبههایی که با خبرگزاریهای خارجی انجام داده بود از کشور خارج شد.
رویترز بیش از ۶۰ اینفلوئنسر ایرانی را شناسایی کرده که وبسایتهای قمار را تبلیغ میکنند؛ حدود نیمی از آنها بیش از ۱ میلیون دنبالکننده دارند. سه نفر مخاطبانی فراتر از ۱۰ میلیون دارند.
«کلیک کن و لذت ببر»
ساشا سبحانی، که نام اصلیاش محمدجواد است، با خالکوبیهای گسترده و علاقهاش به برندهای طراحان، یکی از شناختهشدهترین چهرهها در دنیای قمار آنلاین ایران است.
او که پسر یک سفیر سابق است، ۳.۷ میلیون دنبالکننده در اینستاگرام دارد و در کنار سایتهای قمار، موسیقی خود را نیز تبلیغ میکند. او به رویترز گفت که دیگر با پدرش ارتباطی ندارد.
در پستی در تیکتاک در سال ۲۰۲۵ توسط دوستدختر اسپانیاییاش، او را میبینیم که برای هجدهمین سالگرد تولدش یک رولزرویس صورتی روشن به او هدیه میدهد. در صدر صفحهٔ پروفایل اینستاگرامش، پیوندی به یکی از وبسایتهای قمار بهطور برجسته نمایش داده شده است. در میان ایموجیهای دستههای بالدار پول، دستورالعملی ساده نوشته شده: «کلیک کن و لذت ببر.»
سبحانی عکسهایی از ویلای چند میلیون دلاری خود در مادرید، که قبلاً متعلق به یکی از بازیکنان رئال مادرید بود، منتشر میکند. در یکی از ویدیوهای اینستاگرام که دهها بار بازنشر شده است، سبحانی اسکناسهایی را از چیزی که به نظر میرسد دستهای از اسکناسهای بانکی است، جدا میکند تا در سوئیت هتلش به اهتزاز درآیند.
پویان مختاری پیش از آنکه حساب کاربریاش اوایل امسال مسدود شود، تعداد دنبالکنندگان اینستاگرامش را حتی بیشتر هم کرده بود. حالا او در «وطن»، یک شبکه اجتماعی عمدتاً فارسیزبان که میگوید خودش ساخته، فعالیت میکند و دنبالکنندگان بسیار کمتری دارد. رویترز نتوانست دلیل غیرفعال شدن حساب اینستاگرام او را مشخص کند. متا، که مالک اینستاگرام است، در تماس برای اظهار نظر، دلیلی ارائه نکرد.
پستهای مختاری غالباً نمایش ثروت — از جمله مجموعهای از خودروهای سوپراسپرت و ساعتهای گرانقیمت — را با موزیک ویدیوها و محتوای حمایتی جمهوری اسلامی درمیآمیخت.
در یکی از پستهای اینستاگرام، او را در حال دیدار با اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیسجمهور سابق، میبینیم. در یک گفتوگوی زندهٔ مشترک در اینستاگرام با حضور مختاری و یک ایرانی دیگر، احمد خمینی، نوهٔ بنیانگذار جمهوری اسلامی روحالله خمینی، نیز بهطور کوتاهی به گفتوگو پیوست.
مختاری عکسهایی از خودروی «کونیگسیگ جسکو اَتک» (Koenigsegg Jesko Attack) به ارزش ۳٫۵ میلیون دلار خود به نمایش گذاشت و تغییر رنگ آن از طلایی براق به صورتی روشن را نشان داد.
مختاری و سبحانی دستکم از سال ۲۰۲۰ با هم کار میکردهاند؛ زمانی که بهدلیل راهاندازی شبکهای از وبسایتهای قمار غیرقانونی از جمله ABT90 و Hazarat مورد تعقیب قرار گرفتند. این تعقیب قضایی بر اساس اسناد حقوقی ایران است که رویترز بازبینی کرده است. آنها در آن زمان در خارج از کشور زندگی میکردند و سه سال بعد غیاباً در ایران محاکمه و به دو سال زندان محکوم شدند. سیاوش کیوانپور، بنیانگذار شلبیت، بهدلیل کمک به آنها به سه ماه حبس محکوم شد.
بهگفتهٔ یک سند دادگاه ایرانی و فردی آگاه به موضوع، ایران برای مختاری و سبحانی اخطار سرخ اینترپل صادر کرد. هر دو در اسپانیا — جایی که در آن زمان زندگی میکردند — بازداشت شدند. مختاری گفت بیش از یک ماه در بازداشت بود. بهگفتهٔ این شخص، اخطارها بعداً بهدنبال درخواست افراد مذکور، توسط اینترپل لغو شدند. اینترپل میتواند در صورتی که دولتها هنگام اعتراض به اخطارها اطلاعات تکمیلی ارائه نکنند، اخطارهای سرخ را پس بگیرد.
مختاری به رویترز گفت هیچ کار اشتباهی نکرده و قمار در ایران غیرقانونی نیست. او گفت: «در ایران هیچ قانون نوشتهشدهای… در این حوزه وجود ندارد؛ چه بازار شرطبندی آنلاین، چه قمار، یا هرچه آن را مینامید. این اساساً غیرقانونی نبود.»
مادهٔ ۷۰۵ قانون مجازات ایران مقرر میدارد قمار با حبس تا شش ماه و ۷۴ شلاق مجازات میشود. در سال ۲۰۲۳، این قانون اصلاح شد تا شرطبندی آنلاین را نیز شامل گردد.
اما غیبی، مقام دولتی سابق ایران، گفت وقتی جمهوری اسلامی یک شبکهٔ قمار را سرکوب میکند، هدف حذف رقبا است نه حمایت از عموم مردم. او گفت: «این بهدلیل آن نیست که به رفاه مردم اهمیت میدهند یا بهدلیل اینکه قمار ممنوع است. این دربارهٔ حذف رقبا است.»
در مارس ۲۰۲۴، وزارت اطلاعاتی ایران اعلام کرد یک «شبکهٔ مافیایی بزرگ مستقر در لندن» را که ۵۴ وبسایت قمار غیرقانونی را اداره میکرد، متلاشی کرده است. این وزارتخانه در آن زمان شبکهٔ «نیتروبت» (Nitro Bet) را بزرگترین شبکهٔ ایران توصیف کرد.
عملیات قمار ۲۰۰۰ سایتی که توسط مختاری و سبحانی تبلیغ میشد و بازیهای شانسی مانند اسلات، بلک جک و رولت ارائه میداد، به طور قابل توجهی بزرگتر از نیترو بت است و به گفته محققان امنیت ارز دیجیتال و فناوری اطلاعات که ماهها صرف تجزیه و تحلیل عملیات آنها کردند، به نظر میرسد که در حال شکوفایی است.
هیچیک از مقامات فعلی یا سابق ایرانی که با رویترز گفتوگو کردند، بهطور دقیق نمیدانستند چرا شبکهٔ تبلیغشده توسط مختاری و سبحانی مجاز به فعالیت بوده است. وبسایت نیتروبت دیگر در دسترس نیست.
غیبی، مقام دولتی سابق، توضیح داد: سپاه پاسداران «شبکهها و سازمانهایی ساخت که چهرههای آنها در طول زمان تغییر میکرد. هر کس برجسته میشد، اطلاعات سپاه در پشت او جای میگرفت و از او برای پیش بردن عملیات استفاده میکرد.»
در یک پست اینستاگرام از اکتبر ۲۰۲۲، سبحانی و مختاری کنار هم در یک جت خصوصی نشستهاند و غذای مکدونالد میخورند. مختاری این کامنت را نوشته بود: «برادرم.»
این دو مرد همچنان وبسایتهایی را تبلیغ میکنند که در پروندهٔ قضایی ایرانشان مطرح بودند.
سبحانی در بیانیهٔ خود اشاره کرد که اخطار سرخ علیه او لغو شده و پروندهٔ اسپانیا نیز بسته شده است.
او نوشت: «هرگونه اشاره به اینکه من با همان مقامات (ایرانی) که مرا تعقیب کردند همکاری میکنم، کاملاً نادرست است.»
وی گفت مشارکتش در ABT90 محدود به تبلیغات پولی در شبکههای اجتماعی بوده است.
سبحانی گفت: «من هرگز مالک، سهامدار، مدیر، کارمند، بهرهبردار یا تصمیمگیرندهٔ ABT90 یا هر پلتفرم مرتبط نبودهام. من نمیدانم چگونه چنین وبسایتهایی به سیستمهای پرداخت ایرانی دسترسی پیدا کردهاند.»
ساعتها و رمزارز
دفتر شلبیت، که در میان صرافیهای پول و ساختمانهای اداری در دبی قرار دارد، از طریق لابی یک هتل اقتصادی قابلدسترسی است. از آنجا، یک آسانسور شلوغ بازدیدکنندگان را به طبقهٔ چهارم و یک درِ سنگین قفلشده با زنگ و دوربین مداربسته میرساند. تابلو کنار در مینویسد «ولوریکس واچز تِریدینگ الالسی» (Velorix Watches Trading LLC). بهاسناد شرکتی دبی، ولوریکس یک کسبوکار دیگر است که بهنام کیوانپور، بنیانگذار شلبیت، ثبت شده است.
در طول بازدیدی در اوایل ژوئیه، خبرنگار رویترز در دفتر سهاتاقهای، ۱۳ ساعت آسیبدیده در ویترین، یک دستگاه شمارش اسکناس و یک میز مشاهده کرد. یکی از سه کارمند که تیشرت و دمپایی پوشیده بود، گفت هرگز نام کیوانپور را نشنیده است. دیگری پرسید: «کی شما را فرستاد؟»
آنها گفتند ساعاتها برای فروش نیستند.
سندرز و دو شرکت تحقیقاتی رمزارز گفتند متقاعد شدهاند که تمام ۴ میلیارد دلار در حال جابهجایی از شلبیت توسط دولت ایران کنترل میشود؛ دلیل آن تعاملات مستقیم شلبیت با بانک مرکزی و سایر نهادهای تحریمشده، فقدان حضور آنلاین و ارتباط آن با عملیات استخراج رمزارز است.
بهگفتهٔ تحلیلگران رمزارز، شلبیت دستکم ۱۲۵ میلیون دلار از بانک مرکزی ایران پردازش کرده — بخش عمدهٔ آن بهصورت مستقیم. شلبیت همچنین بر اساس دادههای بلاکچین که رویترز بازبینی کرده، دستکم ۲۰ میلیون دلار از عملیات مشکوک استخراج رمزارز ایران از طریق کیفپولهای واسط دریافت کرده است؛ کیفپولهایی که منبع ارز را پنهان میکنند.
استخراج شامل استفاده از رایانه برای حل معماهای ریاضی پیچیده برای ایجاد سکههای دیجیتال جدید، اساساً ضرب ارز جدید است. ایران در سال ۲۰۱۹ این فرآیند را قانونی کرد و ماینرها را ملزم به اخذ مجوزهای دولتی کرد.
از آن زمان، استخراج رمزارز به سنگ بنای دور زدن تحریمهای غربی توسط ایران تبدیل شده است؛ تحریمهایی که کشور را از ارز سخت و سیستم بانکی جهانی منزوی کردهاند. بهگفتهٔ نامهای در سال ۲۰۲۴ از سوی سناتورهای آمریکایی الیزابت وارن و انگوس کینگ به مقامات ارشد دولت بایدن، بیتکوین و سایر توکنهای تولیدشده در ایران توسط بانک مرکزی در بازارهای بینالمللی رمزارز به فروش میرسند.
بهگفتهٔ شرکتهای تحقیقاتی و دادههای بلاکچین که رویترز بازبینی کرده، دستکم ۶۷۶ میلیون دلار رمزارز از نشانیهای شلبیت از مه ۲۰۲۴ به بایننس سرازیر شده است. حدود ۵۴۰ میلیون دلار از این مبلغ پس از آنکه VARA، نهاد نظارتی دبی، سال گذشته شلبیت را بهدلیل ارائهٔ خدمات صرافی بدون مجوز و تبلیغ برای آن جریمه کرد، جابهجا شده است.
سندرز، پژوهشگر و تحقیقگر مستقل، گفت در اکتبر ۲۰۲۵ بایننس را از ارتباطات شلبیت با ایران آگاه کرد. دادهها نشان میدهد پس از هشدار سندرز، وجوه همچنان از شلبیت به بایننس سرازیر میشد.
بایننس به پرسشهایی دربارهٔ اینکه در پاسخ چه اقداماتی — اگر اقدامی — انجام داده، پاسخ نداد.
بایننس در بیانیهٔ خود گفت: «جریانهای مرتبط با شلبیت به بایننس از سوی یک شرکت مستقل تحلیل بلاکچین شخص ثالث پرخطر تلقی نشدند.» این شرکت را معرفی نکرد. بایننس همچنین گفت نمیتواند مبلغ جابهجاشده پس از جریمهٔ VARA را «تطبیق دهد».
بایننس در سال ۲۰۲۳ توسط ایالات متحده به دلیل نقض قوانین ضد پولشویی، از جمله پردازش معاملات ارزهای دیجیتال ایران، ۴.۳ میلیارد دلار جریمه شد.
در دسامبر، بایننس مجوزهای نظارتی کلیدی را در امارات برای پلتفرم اصلی معاملاتی خود دریافت کرد.
بهگفتهٔ دو نفر با آگاهی از بازداشت او، پلیس دبی در اواخر مارس مختاری را به اتهام تأمین مالی گروههای تروریستی ایرانی که اقدامات خصمانه علیه امارات انجام میدادند، بازداشت کرد.
آنها گفتند که او به مدت ۳۵ روز بازداشت و سپس از کشور اخراج شد و داراییهایش، از جمله محتویات حسابهای بانکی اماراتی و خانه ۵ میلیون دلاریاش مصادره شد. مختاری در مصاحبهای در اوایل ماه مه با یک پادکستر ایرانی، در مورد دستگیری صحبت کرد و گفت که به دروغ به تأمین مالی حملات به امارات متحده عربی متهم شده است.
پس از اخراج مختاری از دبی، رویترز از طریق پستهای شبکههای اجتماعیاش او را تا سوئیت ۲۰۰۰ دلار در هر شب در هتلی مشرف بر بندر ویکتوریا هنگکنگ ردیابی کرد. او از رفتار مقامات دبی گلایه کرد و گفت همه چیز را از او گرفتهاند. او در پستی در شبکهٔ اجتماعی گفت پس از ارسال ۱۵۰ هزار دلار به دوستانش در ایران بازداشت شده است.
مختاری همچنین فاش کرد که با هویت جعلی در امارات متحده عربی زندگی میکرده است. او عکسی از ویزای طلایی ۱۰ ساله خود به نام پاتریک فیلیپ، شهروند وانواتو در اقیانوس آرام جنوبی، به اشتراک گذاشت.
پس از دو ماه اقامت در هنگ کنگ، به نظر میرسید مختاری در حال آماده شدن برای بازگشت به خانه است. پیش از عزیمت، رسانههای وابسته به حکومت ایران با او مصاحبه کردند. در این مصاحبهها او را به عنوان مردی اصلاحشده و خداترس که روزانه قرآن میخواند و نماز میخواند، به تصویر کشیدند.
در ۸ ژوئیه، از بانکوک، او یک سلفی از پایین پلههای هواپیمای عازم ایران گرفت.
او نوشت: «انشاءالله کمتر از ۲۴ ساعت در تهران هستم؛ دعا کنید که بتوانم در پیشگاه خداوند قادر و مردم خوب این دنیا مفید و مایهٔ افتخار باشم.» تا آن زمان، مراسم تشییع رهبر کشتهشده جمهوری اسلامی به پایان رسیده بود.
مختاری از آن زمان پس چیزی منتشر نکرده است.