حمله آمریکا و عربستان به متحدان ایران در عراق
پریسا حافظی، احمد تولبا و احمد الامام
خبرگزاری رویترز / ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶
ایالات متحده و عربستان سعودی روز چهارشنبه در اقدامی مشترک به گروههای مسلح وابسته به ایران در عراق حمله کردند. این نخستین حملات هوایی آمریکا در خاورمیانه از زمانی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفته گذشته کارزار بمباران علیه ایران را متوقف کرد.
ایران نیز در مقابل، پیشنهاد عمان برای مدیریت مشترک تنگه هرمز را رد کرد و اعلام نمود که به کشتیهای موجود در تنگه و همچنین پایگاههای آمریکا در اردن شلیک کرده است.
ازسرگیری درگیریها و ناکامیهای دیپلماتیک، قیمت نفت را برای نخستین بار از هفته گذشته افزایش داد و نشانگر آن بود که جنگی که ایالات متحده و اسرائیل در فوریه آغاز کردند، بهزودی پایان نخواهد یافت.
در تصاویری که شبکه «الاحد» عراق پخش کرد، مردان عراقی در حالی که پیکر کشتهشدگان را در کیسههای جنازه از بیمارستانی در موصل، شمال عراق، بیرون میآوردند، شعارهای مذهبی شیعی و «مرگ بر آمریکا!» سر میدادند.
واشینگتن و ریاض اعلام کردند که بهطور مشترک به گروههای مسلح وابسته به ایران در عراق حمله کردهاند. این حمله در پاسخ به حملات پهپادی به اهداف نفتی عربستان بود که از خاک عراق انجام شده بود.
نیروهای حشد الشعبی عراق — گروههای شبهنظامی قدرتمند وابسته به ایران که در ساختار رسمی نیروهای امنیتی عراق ادغام شدهاند — اعلام کردند که در حملات آمریکا و عربستان که چندین پایگاه در سراسر عراق را هدف قرار داد، دستکم ۲۰ تن کشته و ۳۲ تن زخمی شدهاند.
این نخستین اقدام نظامی بزرگ آمریکا در خاورمیانه از روز جمعه گذشته بود؛ زمانی که ترامپ ناگهان پس از ۱۳ روز، کارزار بمباران فشرده ایران را متوقف کرد، چرا که فرماندهان به او توصیه کرده بودند این راهبرد به انتهای منطقی خود رسیده است.
همچنین این نخستین بار در طول جنگ بود که عربستان سعودی بهطور علنی مشارکت خود در حملات مشترک با ایالات متحده را اعلام کرد. این حملات مشترک با کشاندن عربستان سنیمذهب به میدان نبرد علیه نیابتیهای شیعه ایران در جبههای تازه، احتمال گسترش درگیری را افزایش میدهد.
دولت شیعهمذهب عراق — که از معدود کشورهای جهان است که روابط نظامی و دیپلماتیک نزدیک همزمان با تهران و واشینگتن را حفظ کرده — جلسه اضطراری تشکیل داد.
واشینگتن مدتهاست از دولت بغداد خواسته تا با شبهنظامیان وابسته به ایران برخورد کند، اما تلاشهای پیشین در این زمینه موجب بیثباتی داخلی شده بود.
پیوندهای عمیق میان ایران و عراق، دو کشور بزرگ با اکثریت شیعه، این هفته به نمایش گذاشته شد، زمانی که صدها هزار زائر مذهبی ایرانی برای یک مناسبت سالانه به زیارت اماکن مقدس در عراق رفتند و از مرز زمینی عبور کردند. برخی از آنها تصاویر آیتالله علی خامنهای، رهبر کشتهشده ایران را حمل میکردند که به عنوان یک روحانی عالیرتبه در هر دو کشور مورد احترام است.
یکی از چند پایگاه ویران شده حشد الشعبی در عراق در بمباران مشترک آمریکا و عربستان
عربستان همچنین در جبههای دیگر به درگیری کشیده شده است؛ حوثیهای همسو با ایران در یمن هفته گذشته اعلام کرد که صادرات نفت عربستان در دریای سرخ را محاصره کرده و به کشتیها و تأسیسات نفتی شلیک نموده است.
ساعتی پیش از آغاز حملات مشترک با عربستان علیه عراق، ارتش آمریکا اعلام کرد که پدافند هواییاش یک حمله غافلگیرانه ایران به نیروهای آمریکایی در منطقه را خنثی کرده است.
ارتش اردن اعلام کرد پدافند هوایی این کشور پنج موشک ایرانی را رهگیری و سرنگون کرده است. سه نفر از چهار نظامی آمریکایی که در این ماه کشته شدند، در اردن کشته شدند، جایی که پایگاههای آمریکا به اهداف اصلی ایران تبدیل شدهاند.
نیروهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کردند که چندین موشک بالستیک به تأسیسات نظامی آمریکا در اردن شلیک کردهاند و سه نفتکش را که در حال عبور از تنگه هرمز از مسیر غیرمجاز بودند، هدف قرار دادهاند.
تهران پیشنهاد عمان را رد میکند
درگیریها نخستین بار در جریان این ماه و پس از آن ازسر گرفته شد که توافق آمریکا و ایران در ژوئن درباره چارچوبی برای پایان جنگ، بر سر سرنوشت تنگه — مهمترین مسیر کشتیرانی انرژی جهان — فرو پاشید؛ تنگهای که ایران میگوید آن را کنترل میکند و قصد دارد در آن عوارض دریافت کند.
عمان این هفته طرحی را برای کنترل منطقهای مشترک تنگه با حمایت کشورهای خلیج فارس پیشنهاد کرد که پرداخت هزینههای خدماتی داوطلبانه را ممکن میساخت. با این حال، یک مقام ارشد ایرانی روز چهارشنبه به رویترز گفت که ایران پیشنهاد عمان را «غیرمنطقی» دانسته و رد کرده است.
این مقام گفت که ترتیب کنترل ۵۰–۵۰ مشترک با عمان منافع ایران را تأمین نمیکند، هرچند تهران عمان را همسایهای ارزشمند میداند. ایران خواهان کنترل انحصاری مسیر ورودی و کنترل جزئی مسیر خروجی است.
ایالات متحده مدتهاست به کشتیها توصیه میکند از مسیری نزدیک به ساحل عمان استفاده کنند و نه از مسیر نزدیک به ایران. نیروی دریایی سپاه پاسداران در بیانیهای اعلام کرد که همچنان کنترل کامل تنگه را در دست دارد و به «مداخله نظامی غیرقانونی آمریکا» پاسخ خواهد داد.
ازسرگیری درگیریها باعث افزایش ۴.۶ درصدی قیمت نفت شد، به طوری که قیمت آتی نفت خام برنت در ساعت ۱۰:۳۰ به وقت گرینویچ تقریباً ۸۸ دلار در هر بشکه معامله شد. این قیمت که هفته گذشته برای اولین بار از ماه مه به طور مقطعی از ۱۰۰ دلار فراتر رفته بود، پس از آنکه در آخر هفته مشخص شد ترامپ بمباران را متوقف کرده، به میانه کانال ۸۰ دلار سقوط کرده بود.