پایان اعتراضات خیابانی «سوسکها» در هند
دارمندرا پرادهان در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس استعفای خود را اعلام کرد و پیروزی بزرگی برای جنبش جوانانی رقم زد که محرک اعتراضها، تحصنها و اعتصابهای غذای سراسری بودند.
دارمندرا پرادان، وزیر آموزش هند روز شنبه پس از چندین هفته اعتراضهای گسترده به رهبری جوانان در واکنش به افشای احتمالی سوالهای امتحانی و بینظمیها در نظام آموزشی استعفای خود را اعلام کرد.
پرادان در بیانیهای که در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد نوشت: «از دیدن رخدادهای ده روز گذشته رنج میبرم. این موضوع برای من مسئله حیثیتی شخصی نیست.»
پرادان در نامهای به زبان هندی نوشت: «نامه استعفایم را برای نخستوزیر فرستادهام.»
گروه «سوسکها» یا «کوکروچ جانتا» که هدایت اعتراضها را در فضای مجازی بر عهده داشت، پس از استعفای پرادان اعلام کرد در دور دیگری از گفتوگوها همه خواستههایشان پذیرفته شده و به همین دلیل تجمعهایی را که بر اطراف محل تظاهرات جانتر مانتر در مرکز دهلی نو متمرکز بود متوقف میکنند.
آشوتوش رانکا، سخنگوی گروه سوسکها که این جنبش اعتراضی را آغاز کرده، در یک نشست خبری در دهلی نو گفت: «از همه میخواهیم به شکل مسالمتآمیز از محلهای تجمع خارج شوند.»
جنبش «سوسکها» بیش از یک ماه پیش و پس از طرح اتهامهایی درباره افشای سوالات چندی از بزرگترین آزمونهای ورودی دانشگاههای هند آغاز شد. این حرکت ابتدا با مطالبه اصلاحات آموزشی شکل گرفت اما به تدریج به اعتراضی گستردهتر علیه بیکاری، پاسخگویی دولت و فرصتهای اقتصادی بدل شد. دانشجویان، شاغلان، خانوادهها و کنشگران در دهلی نو و دیگر شهرهای هند به این تجمعها پیوستند.
نام طنزآمیز «سوسکها» از آن جهت به این جمبش داده شد که یک مقام دولتی دانشجویان معترض و جوانان بیکار را «سوسک» خطاب کرده بود.
استعفای پرادان نخستین عقبنشینی قابل توجه دولت نارندرا مودی در برابر یکی از پررنگترین موجهای نارضایتی عمومی در سالهای اخیر به شمار میرود.
دولت مودی در بیش از ۱۲ سال حضور او در قدرت به ندرت در برابر فشار مستمر افکار عمومی عقبنشینی کرده است. مهمترین استثنا سال ۲۰۲۱ رخ داد؛ زمانی که دولت پس از اعتراض یکساله کشاورزان ناچار شد قوانین بحثبرانگیز بخش کشاورزی را پس بگیرد.
خبر استعفای پرادان جشن و پایکوبی در میان هزاران معترضی برانگیخت که بیش از یک ماه است در محل تجمع دهلی نو اردو زدهاند. بسیاری یکدیگر را در آغوش گرفتند و پرچم هند را به اهتزاز درآوردند.
تنشها روز دوشنبه زمانی اوج گرفت که پلیس برای متفرق کردن هزاران معترضی که به سوی پارلمان راهپیمایی میکردند وارد عمل شد. در این برخورد چندین دانشجو زخمی شدند و خشم معترضان شدت گرفت.
دولت مودی پیشتر تلاش کرده بود با اعلام ایجاد دادگاههای ویژه برای رسیدگی سریع به پروندههای مربوط به افشای سوالهای امتحانی و وعده ارائه لایحهای برای تقویت سازوکارهای مقابله با تقلب و فساد در نظام آزمونها از شدت تنشها بکاهد.
اما این اقدامات معترضان را قانع نکرد زیرا به گفته آنها مساله پاسخگویی دولت در آنها دیده نشده بود.
احزاب مخالف که از این اعتراضها حمایت کردهاند میگویند استعفای پرادان نشان میدهد دولت در برابر فشار پایدار افکار عمومی عقب نشسته است.
یورونیوز فارسی
***
ماجرای «سوسک جانتا»؛
از یک شوخی اینترنتی تا یک جنبش اجتماعی
جنبش «سوسک جانتا» که کمتر از یک ماه پیش در واکنش به یک اظهارنظر جنجالی درباره جوانان بیکار هند و در قالب یک شوخی در شبکههای اجتماعی شکل گرفت، با جذب میلیونها دنبالکننده و جلب توجه افکار عمومی، به پدیدهای اجتماعی و سیاسی تبدیل شده است؛ حرکتی که بر دغدغههایی همچون بیکاری، چالشهای نظام آموزشی و مطالبات نسل Z در بزرگترین دموکراسی جهان تمرکز دارد.
کمتر از یک ماه پس از تشکیل، این حزب سیاسی ساختگی بیش از ۲۲ میلیون دنبالکننده در اینستاگرام به دست آورده بود که بیش از دو برابر دنبال کنندگان حزب بهاراتیا جاناتا به رهبری نارندرا مودی، نخست وزیر هند در این شبکه اجتماعی است.
ابیجیت دیپکه بنیانگذار این حزب و فارغالتحصیل دانشگاه بوستون که روز گذشته برای نخستین بار در تجمع اعتراضی طرفدارانش در دهلی نو حضور یافت نخستین آزمون وی در عرصه سیاسی است.
جنبش «سوسک» چیست؟
این جنبش طنز در ۱۶ مه پس از آن پدیدار شد که قاضی ارشد هند، در جریان جلسه دادگاه، برخی از جوانان بیکار را “انگل” و “سوسک” نامید و اظهارات او واکنشهای شدیدی را در رسانههای اجتماعی برانگیخت، اگرچه این قاضی بعداً اعلام کرد که گفته های وی توسط برخی رسانهها به اشتباه نقل قول شده است.
در آن زمان، دیپکه در حال اتمام تحصیلات تکمیلی خود در ایالات متحده و جستجوی شغل بود وی با ایجاد یک وبسایت طنز برای «حزب سوسک جانتا» به این اظهارات جنجالی پاسخ داد و آن را خانهای برای «تنبلها، بیکاران و فراموششدگان» هند و صدایی برای «میلیونها جوان هندی که احساس میکنند توسط سیاستهای سنتی نادیده گرفته شدهاند» معرفی کرد.
این وبسایت به سرعت فراگیر شد. دیپکه از آن زمان تلاش کرده است تا این خشم را به سمت کنشگری سوق دهد و با دستگذاشتن روی مجموعهای از رسواییها در امتحانات، بحران عمیقتر در سیستم آموزشی هند را برجسته کند و وضع موجود سیاسی را به چالش بکشد.
این جوان ۳۰ ساله که پیش از این به عنوان استراتژیست ارتباطات برای حزب مخالف «عام آدمی» در دهلی کار میکرد، جاهطلبیهای سیاسی خود را کماهمیت جلوه داده است.
وی گفت که هنوز «خیلی زود» است که بگوییم آیا جنبش او میتواند در نهایت به یک حزب سیاسی ثبتشده تبدیل شود که نامزد معرفی کند و در انتخابات رقابت کند، اما میخواهد جنبش سوسک جانتا را به «نوعی گروه فشار که دولت را پاسخگو نگه میدارد» تبدیل کند.
چرا خشم نسل زد در هند رو به افزایش است؟
اگرچه هند سریعترین رشد اقتصادی بزرگ جهان را دارد، اما هنوز برای میلیونها جوانی که هر ساله وارد بازار کار میشوند، از جمله فارغالتحصیلان دانشگاه، شغل کافی ایجاد نمیکند.
اقتصاددانان میگویند آمار رسمی دولت که نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۹ ساله را حدود ۱۰ درصد اعلام میکند، تصویر دقیقی ارائه نمیدهد.
طبق اعلام دانشگاه پرمجی، نرخ بیکاری در سال ۲۰۲۳ برای جوانان ۱۵ تا ۲۵ ساله نزدیک به ۴۰ درصد و برای جوانان ۲۵ تا ۲۹ ساله حدود ۲۰ درصد بوده است.
ناامیدی نسل زد از مشاغل در هند با مجموعهای از جنجالها تشدید شده است که اعتماد به سیستم آموزشی را متزلزل کرده است، سیستمی که مدتهاست به عنوان مسیری برای تحرک رو به بالا در نظر گرفته میشود.
در ماه مه، مقامات هندی، بزرگترین آزمون ورودی کشور برای تحصیلات پزشکی کارشناسی - که بیش از ۲.۲۷ میلیون نفر در آن شرکت کرده بودند لغو کردند. در همان ماه، مدیران آزمون نتایج اشتباهی را برای یک آزمون فارغالتحصیلی دبیرستان که به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد، منتشر کردند.
چرا این موضوع برای مودی نگران کننده است؟
حزب سوسک جانتا با سایر جنبشهای نسل زد (Gen-Z) که در سالهای اخیر جنوب آسیا را درنوردیدهاند، مقایسه شده است.
در کشورهای همسایه، بنگلادش و نپال، جوانانی که از نخبگان بیخبر خسته شده بودند، به خیابانها آمدند و دولتهای نامحبوب را سرنگون کردند، این تظاهرات با خشونت همراه بود، خشونتی که دیپکه میگوید گروهش از آن اجتناب میکند.
حزب بهاراتیا جاناتا به رهبری مودی اخیراً موقعیت خود را تقویت کرده و پیروزی انتخاباتی مهمی را در ایالت شرقی بنگال غربی به دست آورده است که دامنه نفوذ آن را فراتر از پایگاههای سنتیاش در شمال و غرب هند گسترش داده است.
این حزب و متحدانش اکنون در دو سوم ایالتهای هند قدرت را در دست دارند.
با این حال، نشانههایی از چرخش سیاسی ناشی از رأیدهندگان نسل زد (Gen Z) در حال ظهور است در ایالت جنوبی تامیل نادو، رأیدهندگان جوان به یک ستاره سینما ۵۱ ساله کمک کردند تا در ماه مه به پیروزی انتخاباتی شگفتانگیزی دست یابد و احزابی را که دههها بر سیاست ایالت تسلط داشتند، شکست دهد.
شکاف نسلی با طبقه سیاسی وجود دارد که باعث ایجاد نارضایتی در میان برخی از جوانان هندی شده است، جوانانی که احساس میکنند دولت نه فرصتهای کافی برای آنها ایجاد میکند و نه به طور مناسب دغدغههای آنها را نمایندگی میکند.
در حالی که تقریباً ۶۵ درصد از جمعیت هند زیر ۳۵ سال سن دارند، بسیاری از قدرتمندترین رهبران سیاسی این کشور در دهه ۶۰ و ۷۰ زندگی خود هستند و خود مودی ۷۵ ساله است.
جنبش «سوسک» مورد حمایت برخی از رقبای مودی قرار گرفته است با اینحال حزب بهاراتیا جاناتا به رهبری مودی در ابتدا، این جنجال را به عنوان یک حقه آنلاین و «توطئهای از پیش طراحی شده» توسط مخالفان سیاسی خود رد کرده است و در مورد تجمع اخیر نیز اظهار نظری داشته است.
خبرگزاری ایرنا