سانتول نرکار / نیویورک تایمز/ ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶
در اوت ۲۰۲۲، مرد جوانی چاقو به دست روی صحنه همایشی در یک منطقه آرام و خوشآبوهوا در غرب نیویورک شتافت. چشمان او روی سلمان رشدی، نویسنده، قفل شده بود.
این مرد، هادی مطر، از آثار آقای رشدی که مدتها هدف افراطگرایان اسلامی بود، به شدت خشمگین شده بود. در سال ۱۹۸۹، حکومت ایران پس از انتشار رمان «آیات شیطانی» توسط آقای رشدی که نسخهای خیالی از پیامبر اسلام را به تصویر میکشید و موجب خشم بسیاری از مسلمانان شده بود، خواستار قتل او شد.
دادستانهای فدرال گفتند آقای مطر در دفترچه یادداشت خود، مزایا و معایب حمله به آقای رشدی و نحوه و مکان انجام آن را یادداشت کرده بود. او در دفترچه یادداشت روزانه خود نوشته بود یکی از دلایل انجام این کار در شرایط فعلی این است که آقای رشدی سن بالایی دارد و ممکن است «هر روز» بمیرد.
او نوشته بود: «پس یا الان یا هرگز!!!»
او بیش از دوازده ضربه چاقو به آقای رشدی زد و باعث آسیب شدید عصبی و نابینایی یکی از چشمان او شد. آقای رشدی در حال آماده شدن برای ایراد سخنرانی برای بیش از ۱۰۰۰ نفر در موسسه چاتاکوا با محوریت نویسندگان در تبعید سیاسی بود.
آقای مطر ۲۸ ساله، سال گذشته در دادگاه ایالتی به اتهام اقدام به قتل محکوم و به ۲۵ سال زندان محکوم شد. اکنون، یک هیئت منصفه فدرال تصمیم خواهد گرفت که آیا او مرتکب یک اقدام تروریستی در راستای اجرای فتوا یا حکم دینی آیتالله روحالله خمینی علیه آقای رشدی شده است یا خیر، و اینکه آیا این اقدام در خدمت حزبالله، گروه شبهنظامی مورد حمایت ایران در لبنان بوده است یا نه.
انتظار میرود این دادگاه در دادگاه بخش فدرال در بوفالو دو هفته به طول بینجامد که با انتخاب هیئت منصفه در روز سهشنبه آغاز شد. آقای مطر متهم به ارائه پشتیبانی مادی به یک گروه تروریستی و ارتکاب یک اقدام تروریستی فرامرزی است.
اگر آقای مطر در تمام اتهامات محکوم شود، ممکن است باقی عمر خود را در زندان بگذراند. دادستانها باید هیئت منصفه را متقاعد کنند که آقای مطر هنگام بالا رفتن از پلهها و حمله به آقای رشدی، فقط از روی خشم عمل نکرده، بلکه به تروریستها کمک کرده است.
ناتانیل ال. بارون دوم، وکیل آقای مطر، موکل خود را «فردی دیندار و متدین» توصیف کرد که صرفاً از آثار آقای رشدی خشمگین شده بود. اما آقای بارون گفت که او هیچ قصدی برای اجرای فتوا یا فعالیت از طرف تروریستها نداشته است.
آقای بارون گفت: «مسئله درباره “آیات شیطانی” است. او از موضعی که رشدی گرفته بود شدیداً ناراحت بود.»
آقای مطر که شهروند آمریکا است، لبنانیتبار بوده و در نیوجرسی و کالیفرنیا بزرگ شده است. پس از این حمله، دوستان و اقارب، او را فردی گوشهگیر توصیف کردند که پس از ناکامیهای شغلی و تحصیلی به دین روی آورده بود. مادرش به نیویورک تایمز گفت که نمیتواند از او حمایت کند.
دادستانها ممکن است نیاز داشته باشند نشان دهند که آقای مطر صرفاً با تعصب مذہبی عمل نکرده است. در ماه آوریل، هیئتی از قضات با آرای متفاوت حکم دادند که آکاید اولاه، مردی که بمبی را در داخل یک ایستگاه مترو در شهر نیویورک منفجر کرد، با حمله خود به تروریستها کمک نکرده است، هرچند او تبلیغات داعش را مصرف کرده و به ضابطان قضایی گفته بود این کار «از طرف داعش» بوده است.
قاضی میرنا پرز نوشت، اگرچه این اقدام واضحاً با الهام از داعش انجام شده بود، اما دادستانها ثابت نکرده بودند که آقای اولاه به دستور تروریستها عمل میکرده است. برخی از کارشناسان ابراز نگرانی کردهاند که این حکم که مورد تجدیدنظرخواهی وزارت دادگستری قرار گرفته است، ممکن است مانع از رسیدگی به سایر پروندههای تروریستی از جمله پرونده آقای مطر شود.
اما در یک لایحه پیش از دادگاه، دادستانهای بوفالو بین پرونده آقای اولاه و پرونده آقای مطر تفاوت قائل شدند؛ به گفته آنها، آقای مطر در «پاسخ مستقیم» به ترغیبهای حزبالله عمل کرده است.
دادستانها گفتند در ماههای پیش از حمله، آقای مطر ویدیوهای تبلیغاتی - با عناوینی مانند «فتوای رشدی ۱.۶» - تدوین کرده بود که شامل سخنرانی سال ۲۰۰۶ حسن نصرالله، رهبر وقت حزبالله، میشد. در آن سخنرانی، آقای نصرالله تصاویر کاریکاتوری از پیامبر اسلام را که مسلمانان به طور گسترده آن را توهین به مقدسات میدانند، محکوم کرده بود.
دادستانها گفتند آقای مطر سپس ویدیوها را برای دیگران فرستاد و به یک نفر گفت «به یاد داشته باش سید حسن چه گفت» که اشارهای به آقای نصرالله بود.
آقای مطر نوشته بود: «اگر مسلمین رشدی را کشته بودند، هیچ کاریکاتوری از پیامبر وجود نداشت.»
علاوه بر این، دادستانها گفتند آقای مطر حمله خود را با فردی مستقر در ایران برنامهریزی کرده بود. در مه ۲۰۲۲، آقای مطر به فردی ساکن ایران نوشت که میداند «کجا رشدی را پیدا کند»، اما «مشکل این است که چگونه آن را انجام دهد.»
به گفته دادستانها، او سپس از آن فرد که کامیار نام داشت پرسید که آیا فتوای علیه آقای رشدی هنوز معتبر است یا خیر. دادستانها گفتند پس از اینکه آن فرد به آقای مطر اطلاع داد که فتوا همچنان فعال است، آقای مطر اقدام به قتل آقای رشدی کرد.
آقای رشدی ۷۹ ساله، در سال ۲۰۲۴ کتاب خاطراتی درباره این حمله و پیامدهای آن با عنوان «چاقو: تاملاتی پس از یک اقدام به قتل» منتشر کرد. او سال گذشته در جریان دادگاه ایالتی در میویل نیویورک درباره این تجربه تلخ شهادت داد و انتظار میرود در دادگاه فدرال نیز دوباره شهادت دهد.
به نظر میرسید آقای مطر در دفترچه یادداشت خود، هنگامی که یکی از معایب احتمالی انجام این حمله را طرح میکرد، احساسات یک جوان آشفته و منزوی را بروز داده است.
طبق صفحهای از دفترچه یادداشت روزانه که توسط دادستانها ارائه شده، او نوشته بود: «میتواند زندگی را بدتر کند. اما شک دارم. همین الان هم به نوعی افتضاح است.»