بنابر ارزیابی نهادهای اطلاعاتی اسرائیل، ایران هزاران سانتریفیوژ هستهای را به سایتی در منطقه نطنز معروف به کوه پیکاکس (کوه کلنگ) منتقل کرده و آنها را در عمق زیاد زیر زمین دفن کرده تا هدف قرار دادن آنها در حملات هوایی دشوارتر شود.
روزنامه وال استریت ژورنال روز دوشنبه به نقل از مقامات آمریکایی و اسرائیلی گزارش داد که اسرائیل به آمریکا اطلاع داده است که اطلاعاتش نشان میدهد تهران این جابجایی را پاییز گذشته، پس از جنگ ۱۲ روزه در ژوئن ۲۰۲۵ انجام داده است؛ جنگی که در آن آمریکا و اسرائیل تأسیسات هستهای ایران از جمله برخی تأسیسات مدفون در زیر زمین را بمباران کردند.
سایت کوه کلنگ در آن زمان هدف قرار نگرفت و از زمان آغاز کارزار هوایی فشردهتر آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، که با هدف بیثبات کردن رژیم و نابودی توانمندیهای هستهای و موشکهای بالستیک آن آغاز شد، نیز مورد اصابت قرار نگرفته است. در حدود ۱۵ ماه گذشته فعالیتهایی از جمله تردد کامیونها و عملیات ساختمانی در این سایت مشاهده شده است.
به گفته این گزارش، مشخص نیست سانتریفیوژهایی که اسرائیل درباره آنها هشدار داده از کجا آمدهاند و ممکن است از دیگر سایتهای هستهای ایران به آنجا منتقل شده باشند.
ایران به آژانس بینالمللی انرژی اتمی سازمان ملل اجازه دسترسی به این سایت را نداده و هیچ جزئیات مشخصی درباره عملیات آن ارائه نکرده است. بر اساس این گزارش، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در ماه مارس گفته بود که ایران در سال ۲۰۲۱ اعلام کرده بود قصد دارد «فعالیت هستهای» در کوه کلنگ داشته باشد.
طبق این گزارش، سایت کوه کلنگ پس از آن راهاندازی شد که انفجاری ـــ که احتمالاً خرابکاری بوده ـــ در سال ۲۰۲۰ یک مرکز مونتاژ سانتریفیوژ در نطنز را تخریب کرد. این سایت سالهاست تحت نظارت اسرائیل و آمریکا قرار دارد.
درگیریهای اخیر با ایران با آتشبس موقت آمریکا و ایران در ماه آوریل و سپس تفاهمنامهای در ماه ژوئن با هدف دستیابی به پایان دائمی جنگ متوقف شد. ترامپ محدود کردن برنامه هستهای ایران را محور اصلی هر توافق نهایی قرار داده بود، اما در ده روز گذشته درگیریها دوباره شعلهور شده و هر دو طرف میگویند تفاهمنامه دیگر اعتباری ندارد. اسرائیل که خود طرف این تفاهمنامه نبود و به امتیازات آن به ایران اعتراض داشت، در درگیریهای اخیر دخالتی نداشته است.
همزمان با تشدید حملات هوایی آمریکا و شلیک موشک و پهپاد از سوی ایران به پایگاههای آمریکا در خاورمیانه، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفته گذشته گفت که «کوه کلنگ یک هدف احتمالی برای یک ضربه بزرگ و سنگین درست نزدیک درب ورودی است.»
این رهبر آمریکا در آن زمان افزود: «ما هیچ فعالیتی در آنجا نمیبینیم. آنها در وضعیت هستهای خود خوب عمل نمیکنند... ما احتمالاً به زودی به کوه کلنگ ضربه خواهیم زد.»
شبکه سیانان اوایل ماه جاری گزارش داد که تصاویر ماهوارهای تردد کامیونها به داخل و خارج از تأسیسات کوه کلنگ را نشان میدهد که احتمالاً حاکی از تلاش ایران برای بازسازی تأسیسات هستهای خود است.
نیت سوانسون، که در دوران دولت بایدن مدیر ایران در شورای امنیت ملی آمریکا بود، به وال استریت ژورنال گفت که فعالیت ایران در یک سایت اعلامنشده نگرانکننده است.
او با اشاره به تولید سلاح هستهای گفت: «گریز پنهانی بدترین سناریوی ممکن است. ما نمیدانیم قصد ایران چیست، اما این واقعیت که نمیتوانیم این سایت را راستیآزمایی کنیم، نشان میدهد که وضعیت موجود تا چه حد مشکلساز است.»
بر اساس گزارش قبلی وال استریت ژورنال، سایت کوه کلنگ در عمق بیش از ۳۰۰ فوتی [حدود ۹۰ متری] زیر گرانیت دفن شده است، که آن را بسیار عمیقتر از تأسیسات غنیسازی نطنز و فردو میکند که در سال ۲۰۲۵ هدف قرار گرفتند.
تهران که به طور معمول خواستار نابودی اسرائیل است، اصرار دارد که برنامه هستهایاش صرفاً برای اهداف غیرنظامی است. با این حال، این کشور اورانیوم را تا سطحی اندکی پایینتر از درجه تسلیحاتی غنی کرده است، سطحی که هیچ کاربرد صلحآمیزی ندارد.