گزارش کانون نویسندگان ایران
همزمان با تشدید فضای امنیتی و پیامدهای جنگ، فشار بر اهل قلم نیز افزایش یافت. تشدید سانسور، محدودیت گردش آزاد اطلاعات و برخوردهای امنیتی، موج تازهای از بازداشت، صدور احکام قضایی و محدودیتهای مدنی علیه نویسندگان، شاعران، مترجمان و پژوهشگران را رقم زد؛ در حالی که اختلال در اطلاعرسانی، پیگیری وضعیت بسیاری از این پروندهها را با دشواری و ابهام همراه کرده است.
در میان نویسندگان، شاعران و مترجمانی که همچنان در زندان به سر میبرند، نیوشا بدیعی ثابت، نویسنده و روانشناس، از تیرماه ۱۴۰۳ در حبس است. او بر اساس حکمی که توسط شعبه اول دادگاه انقلاب بابل صادر شد، بابت اتهام «فعالیت آموزشی و یا تبلیغی انحرافی مغایر و یا مخل به شرع مقدس اسلام» به پنج سال حبس با احتساب ایام بازداشت قبلی و ۱۸ ماه ممنوعیت از هرگونه فعالیت آموزشی و پرورشی محکوم شده است.
شهرام طالبینژاد، شاعر و فعال مدنی اهل تبریز، پس از بازداشت در دیماه ۱۴۰۴، به شش سال حبس محکوم شد و همچنان دوران محکومیت خود را در زندان سپری میکند.
احسان رستمی، مترجم و ناشر، که در ۲۹ مرداد ۱۴۰۴ بازداشت و ۱۹ آذرماه بابت اتهام «بغی» تفهیم اتهام شد، در حبس به سر میبرد.
کیوان رحیمیان، مترجم و روانشناس، که به اتهام «فعالیتهای آموزشی و یا تبلیغی انحرافی مغایر و یا مخل به شرع مقدس اسلام» و «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم بر ضد امنیت کشور» به ۹ سال حبس، شش سال محرومیت از حقوق اجتماعی و پرداخت ۵۰ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شده بود، همچنان در زندان به سر میبرد.
مهرگان نامآور، شاعر اهل دهدشت، روز ۱۶ تیرماه ۱۴۰۵ بازداشت شد. او پیشتر در یک پرونده به ۱۴ سال حبس محکوم شده بود که این حکم در مرحله تجدیدنظر به پنج سال کاهش یافت و بازداشت اخیر در ارتباط با اجرای همین حکم صورت گرفته است. نامآور پیش از این نیز در بهمن ۱۴۰۳ بازداشت و اسفند همان سال با تودیع وثیقه آزاد شده بود.
طی این دوره احکام سنگین و محدودیتهای قضایی نیز برای شماری دیگر از اهل قلم صادر شده است.
یوسف انصاری، نویسنده و عضو هیئت دبیران کانون نویسندگان ایران، از سوی شعبه ۲۱ دادگاه انقلاب تهران به یک سال حبس، شامل چهار ماه حبس تعزیری و هشت ماه حبس تعلیقی، محکوم شده است که این حکم برای اجرا به واحد اجرای احکام ارسال شده است. او در جریان مراسم سالگرد بکتاش آبتین بازداشت و پس از حدود دو ماه با تودیع وثیقه آزاد شده بود.
فرناز جعفرزادگان، شاعر ساکن شیراز، به اتهام فعالیتهایی از جمله مشارکت در کارزار مخالفت با خشونت علیه زنان، کشف حجاب، مخالفت با «حجاب اجباری و مجازات اعدام»، به حبس تحت نظارت سامانه الکترونیکی «پابند تا هزار متر» و ممنوعیت خروج از کشور تا دو سال محکوم شده است. همچنین در این حکم، بخشی از اشعار، نوشتهها و نقدهای ادبی او، از جمله آثاری که پیشتر با مجوز رسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منتشر شدهاند، مصداق «نشر اکاذیب»، «تشویش اذهان عمومی» و در مجموع «تبلیغ علیه نظام» عنوان شده است.
پیمان (امین) فرحآور، ترانهسرا و شاعر، به اعدام محکوم شده است. درخواست اعاده دادرسی او از سوی دیوان عالی کشور رد و حکم اعدام او برای بار دوم در شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تأیید شده است. این حکم بابت اتهامهای «بغی» و «محاربه» از سوی دادگاه انقلاب رشت صادر شده و بر پایه شعرها و فعالیتهای اعتراضی او در حوزه عدالت اجتماعی و حقوق شهروندی است.
محمود طراوتروی، شاعر، وکیل دادگستری و عضو کانون نویسندگان ایران، در شعبه اول دادگاه انقلاب شیراز به سه سال حبس محکوم شد. در همین پرونده، نازنین سالاری و مسعود احمدیان، وکلای دادگستری، نیز احکام مشابهی دریافت کردند. اتهامهای واردشده به آنان «اقدام علیه امنیت کشور» و «فعالیت تبلیغی علیه نظام» عنوان شده و علاوه بر حبس، به دو سال ممنوعیت خروج از کشور نیز به عنوان مجازات تکمیلی محکوم شدهاند.
مصطفی مهرآیین، نویسنده و جامعهشناس، به اتهامهای «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت کشور»، «فعالیت تبلیغی علیه نظام» و «اهانت به مقام رهبری» به هشت سال حبس محکوم شده است.
همزمان، شماری از پروندهها همچنان در مرحله بازداشت یا رسیدگی قضایی بلاتکلیف ماندهاند و اطلاعرسانی محدود، وضعیت این افراد را در هالهای از ابهام قرار داده است.
علی اسداللهی، شاعر و عضو کانون نویسندگان ایران، پس از یورش به منزل و بازداشت در بهمنماه ۱۴۰۴، همچنان با وضعیت نامشخص در روند رسیدگی قضایی روبهرو است و تاکنون دادگاهی برای رسیدگی به پرونده او برگزار نشده است.
وحید علیزاده رزازی، شاعر، در انتظار برگزاری جلسه دادگاه خود است که ۲۱ تیرماه برگزار میشود. او در پی یورش شبانه مأموران امنیتی به منزلش، همراه با ضربوشتم بازداشت و وسایل الکترونیکیاش ضبط شد. اتهامهای او «اقدام علیه امنیت ملی» و «تشویش اذهان عمومی» عنوان شده است.
حمیدرضا آخوند نصیری، نویسنده و کارگردان، ۱۹ دیماه ۱۴۰۴ در کاشان بازداشت شد. گزارشها حاکی از آن بود که بازداشت با خشونت انجام شده و همزمان منزل او نیز تفتیش و برخی وسایل شخصی، از جمله تجهیزات الکترونیکی، ضبط شده است. تاکنون اطلاعی درباره آزادی، صدور حکم یا تعیین وقت دادگاه او منتشر نشده است.
داوود نوروزی، شاعر و نویسنده، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده و تا زمان تنظیم این گزارش، اطلاعات موثقی درباره محل نگهداری و اتهامات او منتشر نشده است.
یاشار دارالشفا، پژوهشگر علوم اجتماعی و فعال مدنی، صبح ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ در پی یورش نیروهای امنیتی به منزلش در تهران بازداشت شد. مأموران ضمن تفتیش منزل، شماری از وسایل شخصی او را نیز ضبط کردند. تا زمان تنظیم این گزارش، اطلاعات روشنی درباره وضعیت یا محل نگهداری او منتشر نشده است. دارالشفا پیشتر نیز سابقه بازداشت و تحمل حبس به دلیل فعالیتهای مدنی و سیاسی داشته است.