باراک راوید / آکسیوس
به گفته دو منبع از کشورهای میانجی و یک مقام آمریکایی، قطر، پاکستان و دیگر میانجیگران منطقهای در تلاشاند تنشها میان ایالات متحده و ایران را کاهش داده و مذاکرات درباره توافق هستهای را احیا کنند.
اهمیت موضوع: در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه اعلام کرد تفاهمنامه (MOU) میان آمریکا و ایران و نیز آتشبس «به پایان رسیده» و دستور دو دور حملات هوایی را صادر کرد، تمرکز او بر بازگشایی تنگه هرمز است و همچنان تمایل دارد از بازگشت به یک جنگ تمامعیار با ایران جلوگیری کند.
میانجیگران بر این باورند که صرفنظر از تشدید تنشهای اخیر، طرفین در دورهای پیشین مذاکرات به پیشرفتهایی در مسیر توافق هستهای دست یافتهاند و اکنون میخواهند از فروپاشی تفاهمنامه جلوگیری کنند.
یک منبع منطقهای از یکی از کشورهای میانجیگر گفت میانجیگران معتقدند حملات اخیر ایران در تنگه هرمز توسط عناصری در داخل ساختار حاکمیتی ایران انجام شده که با تفاهمنامه مخالفاند و در پی تضعیف آن هستند.
پشت صحنه: به گفته منابع، مقامات قطر، پاکستان، ترکیه، مصر و عربستان سعودی روز چهارشنبه تماسهای تلفنی متعددی با مقامهای آمریکایی و ایرانی برقرار کردند تا وضعیت را آرام کنند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، طبق بیانیهای در کانال تلگرامی خود به فرمانده نظامی پاکستان، فیلد مارشال عاصم منیر، گفت حملات و مواضع آمریکا نقض تفاهمنامه محسوب میشود.
یکی از منابع منطقهای دخیل در میانجیگری گفت: «تلاشهای دیپلماتیک گستردهای در جریان است تا ابتدا دو طرف بر سر کاهش تنش به توافق برسند و سپس تاریخی برای دور جدید مذاکرات میان تیمهای فنی تعیین شود.»
وضعیت جاری: پس از دو روز تبادل آتش میان آمریکا و ایران، روز پنجشنبه بهمراتب آرامتر بود.
با وجود گزارشهایی در برخی رسانههای ایرانی درباره وقوع انفجارهایی در جنوب ایران، مقامهای آمریکایی اعلام کردند ارتش آمریکا روز پنجشنبه هیچ حمله جدیدی انجام نداده است.
یکی از مقامهای آمریکایی گفت این وضعیت نتیجه تلاشها برای کاهش تنش بوده است.
مواضع طرفها: رئیسجمهور ترامپ بعدازظهر پنجشنبه با تیم عالی امنیت ملی خود درباره تنشها با ایران و مسیر پیشرو جلسهای برگزار کرد.
پس از این نشست، یک مقام آمریکایی گفت دولت ترامپ «همچنان متعهد به یافتن راهحل است و گفتوگوها در سطح فنی برای دستیابی به توافق هستهای ادامه دارد.»
این مقام افزود: «رئیسجمهور ترامپ دیروز موضع خود را کاملاً صریح و بدون ابهام بیان کرد. حملات ایران به این شناورهای غیرنظامی، اقدامات تروریستی محسوب میشود. تفاهمنامه مبتنی بر عملکرد است و اقدامات ایران به منزله عملکردی ناموفق در سطحی غیرقابلقبول است.»