آمیخای استاین / اورشلیم پست / ۸ جولای ۲۰۲۶
به گفته دو منبع آگاه از گفتگوها که با جروزالم پست صحبت کردهاند، عربستان سعودی در حال بررسی یک تغییر بزرگ در کریدور اقتصادی پیشنهادی هند-خاورمیانه-اروپا (IMEC) است و تلاش میکند با تغییر مسیر این کریدور از طریق سوریه، اسرائیل را از این ابتکار تجاری کنار بگذارد.
کریدور IMEC که در سپتامبر ۲۰۲۳ توسط جو بایدن، رئیسجمهور وقت آمریکا در جریان اجلاس سران گروه ۲۰ در دهلی نو رونمایی شد، به عنوان یک پروژه زیرساختی و تجاری دگرگونکننده تصور میشد که هند را از طریق خلیج فارس و دریای مدیترانه شرقی به اروپا متصل میکند.
این ابتکار، شبکهای از راهآهنها، بنادر و خطوط کشتیرانی را پیشبینی میکرد که هند را به امارات متحده عربی، عربستان سعودی، اردن، اسرائیل و یونان متصل میساخت و ضمن تقویت همگرایی اقتصادی در سراسر منطقه، جایگزینی سریعتر برای مسیرهای دریایی سنتی فراهم میکرد.
نقش اسرائیل در IMEC از همان ابتدا به عنوان بخشی جداییناپذیر از تلاشهای گستردهتر با حمایت ایالات متحده برای میانجیگری جهت عادیسازی روابط میان اسرائیل و عربستان سعودی تلقی میشد.
بر اساس طرح اولیه، محمولههای باری باید از طریق راهآهن از عربستان سعودی و با عبور از اردن وارد اسرائیل میشدند و سپس از طریق بندر حیفا به بازارهای اروپایی ارسال میشدند؛ امری که اسرائیل را به عنوان یک دروازه لجستیکی حیاتی میان آسیا و اروپا معرفی میکرد.
اما اکنون نزدیک به سه سال پس از اعلام این پروژه، چشمانداز منطقهای به طور چشمگیری تغییر کرده است. جنگ در غزه و از بین رفتن تحرک و شتاب به سمت عادیسازی روابط اسرائیل و عربستان، ریاض را مجبور کرده است تا در مسیر این پروژه بازنگری کند.
به گفته این دو منبع، مقامات سعودی اکنون به طور فعال در حال بررسی گزینههای جایگزینی هستند که اسرائیل را از این کریدور حذف میکند.
یک راهآهن احتمالی از طریق سوریه
یکی از گزینههای اصلی تحت بحث، تغییر مسیر راهآهن از طریق سوریه است که یک پل زمینی از خلیج فارس به دریای مدیترانه بدون عبور از خاک اسرائیل ایجاد میکند.
این موضوع نشاندهنده تمایل ریاض برای بررسی اتحادهای منطقهای جدید است، چرا که چشمانداز عادیسازی روابط با اسرائیل همچنان نامشخص است و تنگه هرمز، خلیج فارس و بابالمندب در حال تبدیل شدن به مناطق بیثبات هستند.
یک منبع آگاه از گفتگوها به پست گفت: «آنها در حال بررسی گزینههای مختلف هستند؛ یکی از آنها سوریه است.»
تصمیم سعودیها نشان میدهد که چگونه واقعیتهای ژئوپلیتیکیِ در حال تغییر، در حال بازتعریف یکی از جاهطلبانهترین پروژههای اتصال منطقهای هستند که در سالهای اخیر راهاندازی شده است.
در صورت اجرا، تغییر مسیر IMEC از طریق سوریه یک عقبگرد استراتژیک بزرگ برای اسرائیل خواهد بود؛ اسرائیلی که انتظار داشت این کریدور به دنبال توافق عادیسازی روابط با عربستان سعودی، هم به یک دارایی اقتصادی و هم به سنگ بنای همگرایی منطقهای عمیقتر تبدیل شود.