اندرو میلز و پریسا حافظی / خبرگزاری رویترز / ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶
یک منبع آگاه روز دوشنبه به رویترز گفت تیمهای فنی ایران و آمریکا که روی اجرای توافق صلح موقت کار میکنند، انتظار میرود طی روزهای آینده در دوحه دیدار کنند. این دیدار پس از آن صورت میگیرد که حملات متقابل آخر هفته، توافق شکننده را در آستانه فروپاشی قرار داد.
این منبع مطلع از مذاکرات افزود: میانجیها برای کاهش تنش در هرگونه حادثه، کانالهای ارتباطی ایجاد کردهاند و قرار است گفتوگوهای فنی ادامه یابد.
یک منبع ارشد ایرانی روز دوشنبه به رویترز گفت که روز سهشنبه دیداری در دوحه برگزار خواهد شد، اما برخلاف گفتوگوهای فنی پیشین تهران و واشنگتن در سوئیس، تمرکز این نشست بر مدیریت تنگه هرمز و کاهش تنشها خواهد بود.
آمریکا و ایران در تاریخ ۱۷ ژوئن یک تفاهمنامه ۱۴ بندی را با هدف پایان دادن به چهار ماه درگیری امضا کردند که بر اساس آن، هر دو طرف متعهد شدند به خصومتها پایان دهند و تنگه هرمز را که معمولاً یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند، بازگشایی کنند.
بسته شدن این آبراه، قیمت نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رساند و باعث جهش دوباره تورم جهانی شد. این موضوع با افزایش قیمت بنزین، چند ماه مانده به انتخابات میاندورهای، برای دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، دردسر سیاسی ایجاد کرد.
این توافق راه را برای ۶۰ روز مذاکره عمیقتر درباره مسائل دشوارتری مانند برنامه هستهای ایران هموار میکند، هرچند هر دو طرف روایتهای متناقضی از موارد توافقشده ارائه دادهاند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز دوشنبه گفت پس از این توافق، ۶ میلیارد دلار از مجموع ۱۲ میلیارد دلار دارایی مسدودشده در قطر آزاد شده و به ایران بازگردانده میشود. رسانههای دولتی ایران این خبر را گزارش دادند.
او این تفاهمنامه را که شامل معافیت از تحریمهای بخش نفت و پتروشیمی ایران است، «پیروزی بزرگ برای مردم ایران» توصیف کرد.
این منبع ارشد ایرانی گفت دوحه و تهران در مراحل نهایی توافق بر سر جزئیات فنی آزادسازی ۶ میلیارد دلار اول از داراییهای مسدودشده هستند که به گفته او در دو قسط پرداخت خواهد شد.
هر دو طرف فعلاً عقبنشینی میکنند
یک مقام آمریکایی نیز روز یکشنبه به رویترز گفت که دو طرف بر سر توقف خصومتها توافق کردهاند.
این مقام افزود: «قرار است گفتوگوهای فنی در تمام حوزههای تفاهمنامه ادامه یابد. هر دو طرف فعلاً عقبنشینی میکنند و کشتیها میتوانند آزادانه تردد کنند.»
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، روز دوشنبه به خبرگزاری تسنیم ایران گفت که نشستهای گروه کاری فنی برای این هفته برنامهریزی نشده و گفتوگوها در قطر هنوز تأیید نشده است.
او افزود که رایزنیها با قطر، از جمله برای پیگیری اجرای تعهدات طرف مقابل، طبق روال معمول ادامه دارد.
قیمت نفت روز دوشنبه با انتشار خبر بازگشت به دیپلماسی، در حدود ۷۲ دلار برای هر بشکه نفت برنت تثبیت شد.
تحلیلگران مؤسسه آیانجی گفتند: «این آرامش خاطر عجیب است»، با توجه به ریسکهای بالایی که همچنان بازار نفت را تهدید میکند.
از سرگیری مذاکرات پس از چند روز حمله و ضدحمله صورت میگیرد. این درگیریها از پنجشنبه و زمانی آغاز شد که یک پرتابه ایرانی به یک کشتی باری در تنگه هرمز اصابت کرد. پس از آن، آمریکا و ایران یکدیگر را به نقض آتشبس موقت متهم کردند.
ایران بامداد یکشنبه، اندکی پس از آنکه ترامپ آخرین تهدید خود علیه ایران را مطرح کرد، با موشک و پهپاد به پایگاههای نظامی آمریکا در کویت و بحرین حمله کرد.
ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشت: «ممکن است زمانی برسد که دیگر نتوانیم منطقی رفتار کنیم و مجبور شویم کاری را که با موفقیت بسیار آغاز کردیم، بهصورت نظامی به پایان برسانیم.»
او افزود: «اگر این اتفاق بیفتد، جمهوری اسلامی ایران دیگر وجود نخواهد داشت!»
تردید درباره توافق آتشبس اخیر در لبنان
حدود یک ساعت پس از انتشار پست ترامپ، ارتش کویت اعلام کرد پدافند هوایی این کشور در حال پاسخ به حملات موشکی و پهپادی است، و بحرین نیز گفت آژیرهای خطر در این کشور به صدا درآمده است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اعلام کرد حملات آمریکا آتشبس را نقض کرده و پایگاههای آمریکایی در منطقه «در روزهای آینده جهنم را تجربه خواهند کرد.»
در همین حال، نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان و متحد کلیدی حزبالله مورد حمایت ایران، نسبت به توافق میانجیگریشده آمریکا بین لبنان و اسرائیل که هدف آن توقف جنگ موازی در آنجا بود، ابراز تردید کرده است.
بری روز دوشنبه هشدار داد که این توافق میتواند به تلاشهایی برای ایجاد تفرقه میان لبنانیها منجر شود و گفت این توافق اجرا نخواهد شد.
دور اخیر درگیری در لبنان پس از آن آغاز شد که حزبالله در اوایل جنگ به اسرائیل حمله کرد و گفت این اقدام در حمایت از حامی خود، ایران، بوده است. پاسخ اسرائیل به آوارگی گسترده و کشته شدن بیش از ۴۰۰۰ نفر در لبنان منجر شده است.
تهران اعلام کرده است که پایان دادن به این درگیری و خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان، بخش جداییناپذیر هر توافقی با آمریکا برای پایان دادن به جنگ گستردهتری است که با حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه آغاز شد.
اسرائیل روز یکشنبه اعلام کرد به حزبالله حمله کرده و زیرساختهای زیرزمینی را نابود کرده است. این حمله پس از حمله دیگری در روز شنبه صورت گرفت که بلافاصله پس از آخرین توافق آتشبس این کشور با لبنان در روز جمعه انجام شد.