نیویورکتایمز / ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶
ارتش اسرائیل اعلام کرده است که هزاران نیروی این کشور یک دژ زیرزمینی متعلق به حزبالله را در زیر تپههای جنوب لبنان محاصره کرده و دهها نیروی این گروه را در داخل آن به دام انداختهاند.
درگیریها میان ارتش اسرائیل و شبهنظامیان حزبالله، روند شکننده پیشرفت بهسوی یک چارچوب توافق صلح میان تهران و واشینگتن را تهدید کردهاند. در صورتی که این رویارویی تازه به یک حمام خون بینجامد، میتواند بار دیگر این مذاکرات را مختل کند.
با وجود آتشبس میان اسرائیل و حزبالله و حتی پس از توقف درگیریهای تمامعیار در پایان هفته گذشته، نبردها در تپههای منطقه در طول این هفته ادامه داشته است، بهویژه در خطالرأس راهبردی موسوم به «علیالطاهر» در شمال شهر کفر تبنیت.
روز سهشنبه، نیروهای اسرائیلی در دو اقدام جداگانه در این منطقه به سوی افرادی که ارتش آنها را نیروهای حزبالله معرفی کرد، آتش گشودند و دستکم دو نفر را کشتند. حزبالله اعلام کرد که کشتهشدگان غیرنظامی بودهاند.
مقامهای اسرائیلی میگویند بر این باورند که نیروهای به دام افتاده حزبالله با کمبود غذا و آب مواجه شدهاند.
به گفته دو مقام ارشد لبنانی که بهدلیل حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود، حزبالله یکی از بزرگترین تأسیسات زیرزمینی خود را در زیر خطالرأس علیالطاهر، در فاصله حدود ۱۰ کیلومتری از مرز اسرائیل، ساخته است.
اسرائیل میگوید این مجموعه مدتها برای طراحی و اجرای حملات علیه خاک این کشور مورد استفاده قرار گرفته است.
حزبالله به درخواست برای اظهار نظر پاسخی نداده است.
این خطالرأس بر بخش بزرگی از جنوبشرق لبنان، از جمله شهر نبطیه که طی هفتهها هدف حملات اسرائیل قرار داشته، مشرف است.
این شبکه تونلی در حدود پنج کیلومتر در شمال «بوفور» (Beaufort) قرار دارد. «بوفور» یک قلعه متعلق به دوران صلیبیون بر فراز تپهای استراتژیک قرار دارد که اسرائیل اعلام کرده در ۳۱ مه آن را تصرف کرده است.
در حالی که تصرف بوفور در آن زمان عمدتاً نمادین تلقی میشد، ارتش اسرائیل میگوید این اقدام تنها نخستین گام در پیشروی زمینی نیروهای اسرائیلی بوده که یک ماه به طول انجامیده و هدف نهایی آن تصرف تأسیسات زیرزمینی نزدیک کفر تبنیت بوده است.
کارشناسان اسرائیلی میگویند ساخت این مجموعه تونلی با کمک ایران ساخته شده و ساخت آن بیش از ۲۰ سال زمان برده است. این محل، مقر «یگان بدر» حزبالله است؛ یگانی که بخشی از خط مقدم عملیات این گروه علیه اسرائیل بهشمار میرود. این یگان از سال ۲۰۲۴ یکی از نیروهای اصلی حزبالله در جنوب لبنان بوده است.
ساریت زهوی، رئیس مرکز پژوهش و آموزش «آلما» که بر چالشهای امنیتی در مرز شمالی اسرائیل تمرکز دارد، گفت: «از این مکان میتوان موشکها و مهمات را به سوی اسرائیل شلیک کرد.» او افزود: این نقطه تنها ۱۰ کیلومتر با متولا — یک شهرک مرزی اسرائیل — فاصله دارد.
اسرائیل پس از تهاجم سال ۱۹۸۲ به لبنان این ارتفاعات را در اختیار گرفت و این منطقه از جمله آخرین مواضعی بود که اسرائیل در جریان عقبنشینی خود از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ ترک کرد. به گفته یکی از مقامهای لبنانی، اکنون بخش زیادی از چشمانداز تپهای این منطقه با پناهگاهها و تأسیسات زیرزمینی ساختهشده توسط حزبالله پوشیده شده است.
تحلیلگران امنیتی میگویند حزبالله به این دلیل توانسته این زیرساختها را ایجاد و حفظ کند که این منطقه دقیقاً در شمال رودخانه لیتانی واقع شده و خارج از حوزه ماموریت دیرینه نیروهای پاسدار صلح سازمان ملل در لبنان قرار دارد.
این منطقه همچنین خارج از دامنه تلاشهای ارتش لبنان برای خلع سلاح حزبالله پس از آتشبس ۲۰۲۴ قرار داشت؛ تلاشهایی که بر مناطق جنوب رود لیتانی متمرکز بود.
اسرائیل و حزبالله در سه سال گذشته دو بار وارد جنگ شدهاند.
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که از ماه مه تاکنون حملات شدیدی به ارتفاعات علیالطاهر انجام شده است، از جمله در مناطقی که تصاویر ماهوارهای قدیمی نشاندهنده فعالیتهای ساختوساز در سالهای اخیر بودهاند. تصاویر اخیر همچنین حاکی از ویرانی گسترده در شهرک واقع در دامنه این تپه است.
تا همین ماه مه گذشته، ارتفاعات علیالظاهر خارج از اصطلاحاً «منطقه حائل» قرار داشت که اسرائیل در چند مایلی شمال مرز در خاک لبنان ایجاد کرده بود. اسرائیل منطقه حائل را با یک خط زرد روی نقشه مشخص میکند و میگوید هر شبهنظامی مسلحی را که در جنوب این خط باشد، یک تهدید و در نتیجه هدفی مشروع تلقی میکند.
اما اسرائیل در ۱۸ ژوئن خط زرد تعیینکننده این منطقه حائل را بازترسیم کرد و بهطور مشخص آن را بهگونهای گسترش داد که علیالطاهر را نیز در بر گیرد.
یک روز بعد و در پی کشته شدن چهار سرباز اسرائیلی – که یکی از آنها فرمانده گردان بود – بر اثر انفجار تانکشان، درگیریها میان اسرائیل و حزبالله در این منطقه شدت گرفت. اسرائیل با موجی از حملات هوایی به این حادثه پاسخ داد.
یک سخنگوی ارتش اسرائیل گفت که ارتش معتقد است شدت آتش حزبالله هنگام نزدیک شدن نیروها به این مجموعه زیرزمینی، نشاندهنده اهمیت این محل برای این گروه است.
مقامهای اسرائیلی میگویند هزاران سرباز در حال محاصره این مجموعه هستند.
این سخنگو درباره نیروهای حزبالله گفت: «ما فرض میکنیم آنها در محاصره گرفتار شدهاند و در حال تصمیمگیری هستند که چه کنند؛ اینکه با ما بجنگند، تسلیم شوند یا منتظر تغییری بمانند — چه بهدلیل آتشبس یا در صورت عقبنشینی اسرائیل.»
این وضعیت شباهتهایی با یک بنبست در نوار غزه در پاییز گذشته دارد؛ جایی که پس از برقراری آتشبس، صدها نیروی حماس در تونلهایی در پشت خطوط اسرائیل گرفتار شدند.
اسرائیل خواستار تسلیم بدون قید و شرط آنها شد، اما حماس بر تأمین مسیر خروج امن پافشاری کرد. ارتش اسرائیل اعلام کرد که در نهایت بسیاری از آنها یا تسلیم شدند یا کشته شدند.