یورونیوز فارسی
در ادامه مذاکرات سوئیس میان آمریکا و ایران، جیدی ونس از آغاز شکلگیری «فونداسیون توافق نهایی» خبر داد و گفت چهار محور اصلی از جمله سازوکار مالی، هستهای و امنیتی در دستور کار قرار گرفته است؛ همزمان، بنیامین نتانیاهو با تاکید بر تداوم حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان، بر ادامه فشارها تاکید کرد.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا روز دوشنبه ۲۲ ژوئن (یکم تیر ۱۴۰۵) اعلام کرد که گفتوگوهای چند ساعته او با مقامهای ارشد ایران در سوئیس «پایهای خوب برای یک توافق نهایی موفق» ایجاد کرده است.
وی پس از گفتوگوهای اولیه با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، و پیش از ترک سوئیس به خبرنگاران گفت: «توافق نهایی مثل یک خانه است. ما الان فقط فونداسیون را گذاشتهایم، هنوز خانه ساخته نشده، با این حال پایه خوبی برای رسیدن به نقطه خوبی برای مردم آمریکا ایجاد کردهایم.»
چهار اولویت اعلامی در مذاکرات از زبان ونس
معاون رئیسجمهور آمریکا همچنین اعلام کرد که در جریان مذاکرات فنی میان طرفها، چهار اولویت اصلی تعیین شده و انتظار میرود گفتوگوها در روزهای آینده ادامه پیدا کند.
او گفت نخستین اولویت ایجاد سازوکاری برای باز نگه داشتن تنگه هرمز و تضمین جریان آزاد انرژی بوده و تاکید کرد این مسیر در حال حاضر باز است و حجم قابل توجهی نفت و گاز از آن عبور میکند، همچنین سازوکاری برای هماهنگی و جلوگیری از تشدید تنشها در این منطقه ایجاد شده است.
اولویت دوم به ایجاد یک سازوکار مشابه برای کاهش تنش و مدیریت آتشبسهای منطقهای مربوط میشود تا در صورت بروز درگیری میان طرفها، ارتباط و هماهنگی برای جلوگیری از گسترش بحران برقرار باشد.
سومین اولویت به موافقت ایران با بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی مربوط است که او آن را یک گام مهم در مسیر بررسی و محدودسازی برنامه هستهای ایران توصیف کرد. به گفته او، این موضوع را میتوان یک «نقطه عطف مهم» برای ایالات متحده و جامعه بینالمللی دانست و آن را نخستین گام در مسیر «برچیدن دائمی» یا پایان کامل برنامه تسلیحات هستهای ایران توصیف کرد. وی تاکید کرد: «این دقیقا همان چیزی است که ما به دنبال آن بودیم.»
در نهایت، چهارمین اولویت ایجاد چارچوبی برای ادامه مذاکرات فنی میان تیمهای مختلف از جمله طرفهای آمریکایی، ایرانی و برخی کشورهای منطقه عنوان شد تا این گفتوگوها در روزها و هفتههای آینده در سطح فنی ادامه یابد و زمینه برای پیشبرد توافقهای بعدی فراهم شود.
او به خبرنگاران گفت: «میخواستیم یک ساختار برای این موضوع ایجاد کنیم تا نظارت سیاسی مناسبی وجود داشته باشد، اما واضح است که با وجود زیبایی سوئیس، نمیشد کل ۶۰ روز آینده را در اینجا بمانم.»
ماجرای تذکر ترامپ و گزارشها از ترک محل توسط هیئت ایرانی
فرآیند میانجیگری در سوئیس که از روز یکشنبه آغاز شد و تا اوایل روز دوشنبه ادامه یافت، لحظات پرتنشی را تجربه کرد.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امورخارجه ایران در خصوص ساز و کار مذاکرات چهارجانبه سوئیس با حضور قطر و پاکستان گفت که «فکر میکنم تقریبا یک ساعت و نیم گفتوگو کردیم و برنامه این بود که یک استراحت کوتاه ۳۰ دقیقهای داشته باشیم. در همین زمان، اظهارنظرهای موهن و تهدیدآمیز رئیسجمهور آمریکا در رسانهها منتشر شد و همین باعث شد که ایران اعلام کند در چنین شرایطی تمایلی به ادامه نشست چهارجانبه ندارد. قطر و پاکستان تلاش زیادی کردند مذاکرات را ادامه دهند و ما تأکید کردیم که اگر قرار باشد ادامه یابد، بهصورت مستقیم یعنی در قالب چهارجانبه نخواهد بود.»
آقای ونس در خصوص پیام آقای ترامپ، هرگونه ادعا مبنی بر اینکه تذکر رئیسجمهوریآمریکا به رئیسجمهوری ایران مذاکرات را برهم زده رد کرد و گفت: «آنچه به ایرانیها گفتیم این بود که وقتی وارد چیزی میشوید که نسل ما ممکن است آن را رجز خواندن و کری خواندن مینامد، نمیتوانید انتظار داشته باشید رئیسجمهور آمریکا پاسخ ندهد یا روایت را اصلاح نکند.»
رئیس جمهوری آمریکا در مصاحبه با فاکس نیوز گفته بود که «ایران باید فورا جلوی گروههای نیابتی خود در لبنان را بگیرد، وگرنه با حملهای شدیدتر از هفته گذشته روبرو میشود» وی همچنین در واکنش به سخنان مسعود پزشکیان، رئیس جمهوری ایران مبنی بر حق ایران برای غنی سازی گفت: «بهتر است مواظب حرفهایش باشد. بهتر است خود را اصلاح کند، وگرنه ما بقیه کشور را تصاحب خواهیم کرد.»
آزادسازی داراییهای ایران به شرط خرید از آمریکا
آقای ونس گفت که ایالات متحده به دنبال ایجاد سازوکاری است تا اطمینان حاصل شود هرگونه دارایی مسدودشدهای که از ایران آزاد میشود، به جای تأمین مالی تروریسم، «به نفع» مردم ایران استفاده شود؛ به این صورت که این منابع صرف خریدهای آمریکایی شود.
او در نشست خبری خود توضیح داد که جرد کوشنر، از مشاوران ارشد دونالد ترامپ، با قطر روی پیشنهادی کار کرده است که بر اساس آن «اگر هرگونه دارایی مسدودشده ایران آزاد شود»، آمریکا و قطر هر دو بر روند استفاده از آن نظارت و تایید خواهند داشت و این پول صرف خرید «سویا، ذرت و گندم آمریکایی» برای «منفعت مردم ایران» خواهد شد.
او افزود که این ابتکار میتواند هم برای واشنگتن و هم برای تهران بهطور متقابل سودمند باشد، چون «اگر فرض بگیریم که داراییهای ایران آزاد شوند، این منابع صرف ثروتمندتر کردن کشاورزان آمریکایی و تامین غذای مردم ایران خواهند شد.»
او این توافق را «یک معامله خیلی خوب به سبک ترامپ» توصیف کرد و گفت این طرح هم برای مردم آمریکا و هم برای مردم ایران مفید است و به تقویت ساختار امنیتی منطقه کمک میکند؛ ساختاری که به گفته او آمریکا در حال ایجاد و حفظ آن است.
او همچنین با رد نگرانیهای عمومی درباره آزادسازی داراییهای ایران، گفت این برداشتها ناشی از «گزارشدهی نادرست» بوده است.
واکنش نتانیاهو: هیچ محدودیتی نداریم
آقای ونس اضافه کرد که واشنگتن در طول مذاکرات آمریکا و ایران «در تماس دائمی» با تلآویو و دیگر شرکای خاورمیانهای بوده و این تصور که آمریکا در حال «تحمیل» یک توافق با تهران بر منطقه است را رد کرد.
او گفت: «ما دیروز بهطور مداوم با اسرائیلیها در تماس بودیم، و همچنین البته با سعودیها، اماراتیها و دیگر کشورهای منطقه. دیروز با لبنانیها نیز صحبت کردیم.»
او افزود: «ما دائما تلاش میکنیم دوستان منطقهایمان را در جریان قرار دهیم. این توافقی نیست که ایالات متحده به منطقه تحمیل کند؛ این توافقی است که کشورهای منطقه خودشان به شدت از آمریکا خواستهاند آن را پیش ببرد.»
معاون رئیسجمهوری آمریکا اظهار کرد که آقای ترامپ قصد داشت «پایه و پی را بنا کند و بررسی کند آیا میتوان به صلحی دائمی رسید یا نه. اگر نتوانیم، رئیسجمهوری ایالات متحده هنوز گزینههای زیادی برای تحقق اهداف امنیتی آمریکا در اختیار دارد. اما او در حال حاضر ما را به این مسیر متعهد کرده و ما به کار ادامه خواهیم داد و خواهیم دید چه چیزی میتوانیم به دست آوریم.»
سخنان معاون رئیس جمهوری آمریکا در حالی مطرح شد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل ساعاتی بعد در یک پیام ویدیویی اعلام کرد که نیروهای ارتش اسرائیل در جنوب لبنان باقی خواهند ماند و «آزادی کامل عمل برای خنثیسازی هرگونه تهدید مستقیم یا در حال شکلگیری علیه خود یا ساکنان شمال» را خواهند داشت.
نتانیاهو گفت ارتش اسرائیل «در این زمینه هیچ محدودیتی ندارد.»
او این اظهارات را در حالی مطرح کرد که آتشبس تازه در لبنان به نظر میرسید در حال برقرار ماندن است و ارتش اسرائیل اعلام کرده بود که محدودیتهای رفتوآمد برای ساکنان مناطق نزدیک مرز اسرائیل و لبنان را از روز دوشنبه لغو خواهد کرد.
در حالیکه نه اسرائیل و نه حزبالله هیچکدام امضاکننده توافق میان آمریکا و ایران نیستند، اما ایران تاکید دارد که ابتدا باید موضوع درگیریها در لبنان حلوفصل شود.