رؤسایجمهور آمریکا و ایران توافق را امضا کردند
خبرگزاری رویترز / ۱۸ ژوئن ۲۰۲۶
ایالات متحده و ایران روز چهارشنبه متن یک توافق موقت را که توسط رؤسایجمهور دو کشور برای پایان دادن به جنگ امضا شده است، منتشر کردند. همزمان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هشدار داد در صورت عدم پایبندی ایران به تعهداتش، ممکن است حملات را از سر بگیرد و حتی مقامهای ایرانی را هدف قرار دهد.
ترامپ که برای شرکت در نشست گروه هفت در فرانسه حضور داشت، همچنین دستکم یکی از دلایل اعلامشده خود برای آغاز حمله به ایران را پس گرفت و گفت «ناعادلانه» خواهد بود اگر تهران موشکهای بالستیک نداشته باشد؛ این در حالی است که پیشتر وعده داده بود این توانمندیها را نابود کند.
ترامپ در یک نشست خبری درباره ایران گفت: «اگر توافق را نقض کنند، آنها را به شدت بمباران خواهیم کرد. من چنین چیزی را نمیخواهم؛ میخواهم به توافق پایبند باشند.»
او پیشتر نیز گفته بود: «اگر از آن خوشم نیاید، اگر رفتارشان مناسب نباشد، دوباره بازمیگردیم و درست وسط سرشان بمب میریزیم.»
مقامهای ایرانی به تهدیدهای جدید ترامپ واکنشی نشان ندادند و تصاویری از آنچه گفته میشود نخستین توافق امضاشده میان رؤسایجمهور ایران و آمریکا از زمان تأسیس جمهوری اسلامی در سال ۱۹۷۹ است، منتشر کردند.
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، درباره این توافق که شامل آزادسازی میلیاردها دلار از داراییهای ایران نیز هست، به تلویزیون دولتی گفت: «هر آنچه را میخواستیم از طریق اقدام نظامی به دست آوریم، چندین برابر از طریق مذاکره حاصل شد؛ اصلاً قابل مقایسه نبود.»
جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی را در ۲۸ فوریه آغاز شد و در همان روز نخست، آیتالله علی خامنهای، رهبر ۸۶ ساله جمهوری اسلامی، و شماری از فرماندهان نظامی را کشته شذند. این درگیری به سرعت به یک مناقشه منطقهای تبدیل شد که بیش از ۷ هزار کشته برجای گذاشته، عمدتاً در ایران و لبنان؛ قیمت انرژی را افزایش داده، فشارهای تورمی را تشدید کرده و نگرانیهایی درباره بروز یک بحران بزرگ تأمین مواد غذایی در کشورهای در حال توسعه ایجاد کرده است.
این توافق ۱۴ بندی، آتشبسی را که در ماه آوریل اعلام شده بود، برای ۶۰ روز دیگر تمدید میکند، از جمله در لبنان، تا دو طرف بتوانند درباره یک توافق نهایی مذاکره کنند. به گفته مقامهای آمریکایی و ایرانی، دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، این یادداشت تفاهم را بهصورت دیجیتال به زبانهای انگلیسی و فارسی امضا کردهاند و وزارت خارجه ایران اعلام کرده این توافق از روز چهارشنبه اجرایی شده است.
ترامپ این توافق را اندکی پیش از یک ضیافت رسمی با امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در کاخ ورسای امضا کرد؛ مکانی که معاهده تاریخی پایاندهنده جنگ جهانی اول نیز در آن به امضا رسیده بود.
ترامپ در دستیابی به اهدافش موفقیت چندانی نداشت
این یادداشت تفاهم شامل پایان فوری جنگ در تمامی جبههها، از جمله لبنان، ازسرگیری کامل تردد دریایی «بدون هزینه» در تنگه هرمز، رفع محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، لغو تحریمهای ایالات متحده علیه ایران، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و ایجاد صندوقی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای بازسازی پس از جنگ در ایران است.
قیمت نفت روز چهارشنبه بار دیگر در پی چشمانداز بازگشایی تنگه هرمز – آبراه باریک و حیاتی میان ایران و عمان – کاهش یافت و بهای نفت برنت به زیر ۸۰ دلار رسید که پایینترین سطح از زمان آغاز جنگ است. با این حال، پس از تهدید ترامپ به ازسرگیری خشونت، قیمتها بیش از یک درصد افزایش یافت.
ایران همچنین تعهد داده است که به دنبال ساخت سلاح هستهای نرود و بار دیگر بر موضعی که طی دههها اعلام کرده بود تأکید کرده است. همچنین با «رقیقسازی در محل» ذخایر اورانیوم غنیشده خود تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی موافقت کرده، هرچند ترامپ خواستار انتقال این ذخایر به خارج از کشور بود؛ درخواستی که ایران آن را رد کرده است.
با وجود لحن تند ترامپ، به نظر میرسد او در دستیابی به اهداف اعلامی خود از جنگ موفقیت چندانی نداشته، در حالی که ایران اکنون بیش از پیش به رفع تحریمهایی به ارزش میلیاردها دلار نزدیک شده است.
حکومت دینی در ایران همچنان پابرجاست، ذخایر اورانیوم با غنای بالا واگذار نشده، توانمندیهای موشکهای بالستیک از بین نرفته و حمایت تهران از گروههای مخالف اسرائیل مانند حزبالله لبنان نیز متوقف نشده است.
ترامپ همچنین از وعده فوریه خود مبنی بر نابودی تمامی موشکهای ایران و «ویران کردن کامل صنعت موشکی» این کشور عقبنشینی کرد.
استقبال رهبران گروه هفت
رهبران گروه هفت در نشست خود در شهر اویان-له-بن فرانسه از این توافق استقبال کردند.
رهبران اروپایی با نگرانیهای آمریکا درباره برنامه هستهای ایران همراه هستند، اما هرگز تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ بدون مجوز سازمان ملل را تأیید نکردند و نگرانند که ایران با مقاومت در برابر حملات یک ابرقدرت و اعمال کنترل بر تنگه هرمز، موقعیت خود را تقویت کرده باشد.
رهبران گروه هفت همچنین در بیانیهای مشترک خواستار برقراری فوری آتشبس در لبنان شدند؛ جایی که این یادداشت تفاهم خواستار توقف درگیریها میان اسرائیل و حزبالله مورد حمایت ایران شده است — درگیریهایی که هزاران کشته بر جای گذاشته و بیش از یک میلیون نفر را آواره کرده است.
درگیریها در لبنان از زمان دستیابی به توافق در روز یکشنبه کاهش یافته، اما متوقف نشده است. اسرائیل که در مذاکرات حضور نداشت و نیروهایش جنوب لبنان را در اشغال دارند، اعلام کرده حق استفاده از زور را برای خود محفوظ میداند.
ترامپ از نتانیاهو انتقاد کرد
ترامپ روز چهارشنبه بهشکلی ملایم از بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به دلیل تاکتیکهایش در لبنان علیه حزبالله انتقاد کرد.
ترامپ به خبرنگاران گفت: «نتانیاهو آدم خوبی است، اما گاهی کمی هیجانزده میشود. ما بر سر لبنان اختلافنظر کوچکی داریم. من میگویم کمی ملایمتر عمل کن، بیبی. لازم نیست هر بار که کسی از حزبالله وارد ساختمانی میشود، کل ساختمان را ویران کنی.»
رسانههای دولتی لبنان گزارش دادند که اسرائیل روز چهارشنبه حملات هوایی و گلولهباران توپخانهای تازهای را در چندین شهر جنوبی انجام داده است. منابع امنیتی لبنان نیز اعلام کردند حزبالله دو حمله پهپادی علیه نیروهای اسرائیلی در جنوب انجام داده است، هرچند این گروه بهطور رسمی مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفت.
اسرائیل بعداً اعلام کرد پنج تن از نیروهایش در پی دو حمله پهپادی حزبالله در جنوب لبنان زخمی شدهاند.