سازمان حقوق بشر ایران / ۲۵ خرداد ۱۴۰۵
درپی اعلام توافق مقامهای جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا برای پایان جنگ، سازمان حقوق بشر ایران هشدار میدهد که حقوق بشر مردم ایران نباید در روند مذاکرات آتی نادیده گرفته شود.
براساس گزارشهای رسمی جمهوری اسلامی، طی این دوره جنگ ۳۴۶۸ نفر کشته شدند که ۱۴۶۰ نفرشان غیرنظامی بودند. درعینحال مقامهای جمهوری اسلامی از بازداشت بیشاز ۶۵۰۰ نفر از زمان آغاز جنگ خبر دادهاند. این افراد با اتهامهای مختلفی بازداشت شدهاند که به گفته مقامها در مجموعه «جاسوسی و وطنفروشی» دستهبندی میشوند.
علاوهبر این، در این مدت، ۱۹ معترض، ۱۳ زندانی سیاسی در ارتباط با گروههای اپوزیسیون و۱۰ نفر با اتهامات جاسوسی برای کشورهای بیگانه یا همکاری با اسرائیل اعدام شدند، که بالاترین آمار اعدام با اتهامهای سیاسی و امنیتی در یک بازه زمانی حدود ۱۰۰ روز طی سه دهه گذشته است.
سازمان حقوق بشر ايران با استقبال از پایان جنگ، تأکید میکند که وضعیت حقوق بشر در ایران باید بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد و درخواست توقف فوری اعدامها و آزادی زندانیان سیاسی در هرگونه تعامل آینده با جمهوری اسلامی گنجانده شود.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران گفت: «این جنگ نهتنها ارتباطی با حقوق بشر مردم ایران نداشت، بلکه تأثیر آن بر وضعیت حقوق بشر در ایران بهشدت منفی بود. فراتر از کشتهشدن غیرنظامیان و رنج و ویرانی که جنگ بهطور مستقیم به بار آورد، مقامهای جمهوری اسلامی از آن بهعنوان بهانهای برای تشدید سرکوب داخلی استفاده کردند. در سایه جنگ، هزاران ایرانی بهطور خودسرانه بازداشت شدند و شاهد افزایش چشمگیر اعدام زندانیان سیاسی بودیم.»
او افزود: «ما از پایان جنگ استقبال میکنیم و در عین حال، باید بپذیریم حکومت دیکتاتوری که در بین مردم خود مشروعیت ندارد، هرگز نمیتواند ضامن ثبات و صلح بادوام در کشور باشد. صلح پایدار تنها در یک ایران دموکراتیک به دست میآید که حقوق و کرامت همه شهروندان در آن محترم باشد. تغییر دموکراتیک باید بهدست مردم ایران رقم بخورد، نه از طریق مداخله نظامی خارجی.»
مدیر سازمان حقوق بشر ایران در ادامه تأکید کرد: «اکنون که جنگ به پایان رسیده، امیدواریم جامعه بینالملل، بهویژه دولتهای اروپایی، وضعیت حقوق بشر در ایران را محور اصلی تعاملات خود با جمهوری اسلامی قرار دهند. توقف فوری مجازات اعدام و آزادی زندانیان سیاسی باید شروط اصلی هرگونه گفتوگو یا مذاکرات آتی با جمهوری اسلامی باشد.»
جنگی که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده بود، پس از ۴۰ روز، با توافق آتشبس در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ بهطور موقت متوقف شد. همزمان با این آتشبس که دوره آن چندبار تمدید شد، مذاکراتی نیز میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده در جریان بود، تا روز یکشنبه، ۲۴ خردادماه، که مقامهای جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا از توافق برای پایان جنگ خبر دادند.
طی این جنگ ۴۰روزه، بنابر آماری که جمهوری اسلامی ایران در اردیبهشتماه اعلام کرد، درمجموع ۳ هزار و ۴۶۸ نفر کشته شدند که یکهزار و ۴۶۰ نفر، معادل ۴۵ درصد از آنان، از مردم عادی بودهاند.
همزمان از آغاز جنگ تاکنون، بازداشت گسترده شهروندان با اتهاماتی ازجمله همکاری و جاسوسی برای اسرائیل و آمریکا، تصویربرداری از مراکز حساس کشور و ارسال آنها به اسرائیل و آمریکا، ارتباط با رسانههای فارسیزبان خارجاز کشور، نگهداری تجهیزات و گیرندههای اینترنت ماهوارهای استارلینک، اقدام به تشویش اذهان عمومی، ایجاد اضطراب و ناامنی در جامعه، اخلال در امنیت در فضای مجازی و... در سراسر کشور در جریان بوده است. احمدرضا رادان، فرماندهکل نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، در اواخر اردیبهشت ماه از دستگیری بیشاز ۶۵۰۰ نفر از زمان آغاز جنگ خبر داد که به گفته او «وطنفروشان و جاسوسان و عناصر مرتبط با دشمن» بودهاند.
رسیدگی به پرونده این بازداشتشدگان اغلب براساس قانون جدید «قانون تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» انجام میشود. این قانون که سال گذشته پس از جنگ ۱۲روزه بین اسرائیل و ایران تدوین و در مهرماه ۱۴۰۴تصویب شد، صدور و اجرای احکام اعدام را علیه معترضان، مخالفان سیاسی و حتی شهروندانی که به دلیل فعالیتهای عادی در فضای مجازی تحت پیگرد قرار میگیرند، تسریع کرده است.
از آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، اجرای احکام اعدام در ایران تقریباً متوقف شده بود، اما از ۲۷ اسفندماه اعدامها ازسر گرفته شد و تاکنون دستکم ۴۲ زندانی سیاسی و امنیتی، شامل ۱۸ معترض دیماه، یک معترض «زن، زندگی، آزادی»، ۱۳ نفر وابسته به گروههای اپوزیسیون ممنوعه و ۱۰ نفر با اتهام جاسوسی برای کشورهای دیگر یا همکاری با اسرائیل اعدام شدهاند.