آرون بلیک / سیانان
بیش از دو ماه از زمانی میگذرد که رئیسجمهور دونالد ترامپ آتشبس با ایران را اعلام کرد و گفت که دو طرف به دستیابی به یک توافق نزدیک شدهاند.
ترامپ در ۷ آوریل در شبکههای اجتماعی نوشت که مذاکرات «بسیار پیشرفته» است، اما برای «نهایی و اجرایی شدن توافق» به دو هفته زمان نیاز دارد. او در پایان افزود: «باعث افتخار است که این مشکل بلندمدت در آستانه حلوفصل قرار گرفته است.»
البته هیچ حلوفصلی رخ نداد. اما با وجود این، ترامپ در دو ماه گذشته همچنان بارها و بارها این تصور را القا کرده است که توافق درست پشت در قرار دارد.
اگر دوره پیش از آتشبس را نیز در نظر بگیریم، او دستکم ۳۸ بار چنین ادعایی را مطرح کرده است. این تعداد دفعاتی است که ترامپ بهطور مستقیم ــ در پستهای شبکههای اجتماعی، سخنرانیهای عمومی و تماسهای تلفنی با رسانهها ــ گفته که توافق قریبالوقوع است یا مدعی شده ایران بهشدت خواهان رسیدن به توافق است.
هیچ نشانهای وجود ندارد که این ادعا امروز بیش از ۷ آوریل صحت داشته باشد. اما ترامپ همچنان آن را تکرار میکند؛ یا به این دلیل که در توهم به سر میبرد، یا میخواهد بازارهای مالی را آرام کند، یا تصور میکند که با تکرار مداوم میتواند چنین توافقی را به واقعیت تبدیل کند.
اما روشن است که دیگر نباید این ادعا را جدی گرفت.
این روند از ۲۳ مارس، یعنی کمتر از یک ماه پس از آغاز جنگ، شروع شد. ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران در کنار هواپیمای ریاستجمهوری «ایرفورس وان» از مذاکرات صلح ادعایی سخن گفت و اظهار داشت: «نکات عمده توافق وجود دارد؛ میتوانم بگویم تقریباً در همه موضوعات توافق حاصل شده است.»
(در واقع، ایران انجام هرگونه مذاکره را رد کرده بود.)
روز بعد، او عبارتی را به کار برد که بعدها به یکی از تکراریترین ادعاهایش تبدیل شد: اینکه ایران بهشدت خواهان توافق است.
ترامپ افزود: «فکر میکنم به این ماجرا پایان خواهیم داد. البته نمیتوانم با قطعیت بگویم.»
تا ۲۵ مارس، او گفت ایران «بهشدت میخواهد توافق کند.» روز ۲۶ مارس نیز در نشست کابینه ادعا کرد که ایران «التماس میکند که توافقی صورت بگیرد.»
(با وجود این همه اشتیاق ادعایی برای توافق، ایران بهنوعی توانسته است دو ماه و نیم دیگر نیز در برابر آن مقاومت کند.)
در ۲۹ مارس، ترامپ در گفتوگویی غیررسمی با خبرنگاران در ایرفورس وان، در پاسخ به این پرسش که آیا دستیابی به توافق را در هفته آینده محتمل میداند، گفت: «بله، من توافق با ایران را میبینم.»
از این مقطع به بعد، پیشبینیهای ترامپ با اصرار بیشتری مطرح شد. در ۶ آوریل گفت که پیش از بروز یک مانع، طرفین «بسیار به توافق نزدیک شده بودند.»
روز بعد، او آتشبس را اعلام کرد؛ آتشبسی که قرار بود در ابتدا دو هفته ادامه داشته باشد تا دو طرف فرصت یابند توافق نهایی را تنظیم کنند.
یک هفته بعد، در ۱۵ آوریل، او به شبکه فاکس بیزنس گفت: «فکر میکنم تقریباً تمام شده است. از نظر من، بسیار نزدیک به پایان است.»
او افزود: «خواهیم دید چه اتفاقی میافتد. فکر میکنم آنها واقعاً میخواهند توافق کنند.»
در روزهای بعد، ترامپ تقریباً اطمینان میداد که موضوع پایان یافته است:
• در ۱۶ آوریل به خبرنگاران گفت: «همه چیز بسیار خوب به نظر میرسد و ما با ایران به توافق خواهیم رسید؛ توافقی که توافق خوبی خواهد بود.»
• در ۱۷ آوریل، طی سه حضور رسانهای جداگانه ادعا کرد که ایران «با همه چیز موافقت کرده است»، «فکر میکنم ظرف یکی دو روز آینده به توافق برسیم» و همچنین «فکر نمیکنم اختلافات مهم زیادی باقی مانده باشد.»
• در ۲۰ آوریل نیز در پیامی در شبکه «تروث سوشال» پیشبینی کرد که «همه چیز نسبتاً سریع اتفاق خواهد افتاد!»
با وجود آنکه این پیشبینیها محقق نشد، ترامپ در ۳۰ آوریل همچنان میگفت ایران «برای رسیدن به توافق لحظهشماری میکند.»
او در اول مه به خبرنگاران گفت: «وقتی جنگ تمام شود ــ که نباید خیلی طول بکشد ــ ...»
پس از آن، ترامپ برای مدتی از شدت پیشبینیهایش کاست؛ اما در ۱۸ مه اعلام کرد که بنا به درخواست کشورهای خاورمیانه، حملات نظامی را برای «دو یا سه روز» به تعویق میاندازد، زیرا «آنها فکر میکنند بسیار به دستیابی به توافق نزدیک شدهاند.»
در این مرحله، حتی خود ترامپ نیز به نظر میرسید اذعان دارد که چنین پیشبینیهایی بارها نادرست از آب درآمدهاند.
او گفت: «دورههایی داشتهایم که فکر میکردیم تقریباً به توافق رسیدهایم، اما نتیجه نداد.»
با این حال بلافاصله افزود: «اما این بار کمی متفاوت است.»
اما متفاوت نبود. با این وجود، ترامپ دست از ادعاهایش برنداشت.
او در ۱۹ مه، در یک مراسم پیکنیک کنگره گفت: «خیلی سریع به این جنگ پایان خواهیم داد.»
تا ۲۳ مه، او بار دیگر همان الگوی ۱۷ آوریل را تکرار کرد. گفت دولت آمریکا «بسیار به توافق نزدیکتر شده است.» گفت توافق «تا حد زیادی مذاکره شده و فقط نیازمند نهایی شدن است.» همچنین اظهار داشت که توافق «بهزودی» اعلام خواهد شد و «جزئیات نهایی» همچنان در حال بررسی است.
در ۲۸ مه، در مصاحبهای با لارا ترامپ، عروسش، گفت که طرفین «به یک توافق بسیار خوب نزدیک شدهاند.»
و روز یکشنبه، اطمینان داد که «بسیار به توافق نزدیک هستند»، اما ایران و اسرائیل با درگیریهای جانبی خود در حال به خطر انداختن آن هستند.
او به آکسیوس گفت: «ما بسیار به دستیابی به یک توافق نهایی با ایران نزدیک شدهایم. این توافق، توافق خوبی خواهد بود. نمیخواهم به خاطر اتفاقاتی که اکنون در حال وقوع است، همه چیز از هم بپاشد.»
این دستکم سومین باری بود که ترامپ به آکسیوس گفته بود توافق قریبالوقوع است.
و با وجود تنشهای میان اسرائیل و ایران، او همچنان بر همین موضع تأکید میکند.
ترامپ روز دوشنبه در یک گردهمایی تلفنی حمایتی برای سناتور لیندزی گراهام از کارولینای جنوبی، «پیروزی کامل» را ظرف دو هفته آینده پیشبینی کرد و گفت ایران «آماده است هرچه بخواهیم به ما بدهد.»
سپس بامداد سهشنبه، پس از حضور در مسابقات فینال NBA در شهر نیویورک، در گفتوگو با خبرنگاران اظهار داشت که دو طرف در «مراحل پایانی چیزی هستند که به یک توافق بسیار، بسیار خوب منتهی خواهد شد.»
ترامپ افزود: «تنگه فوراً باز خواهد شد. به محض امضای توافق، بلافاصله باز میشود؛ و این امضا ممکن است ظرف دو یا سه روز آینده انجام شود.»