طارق پانجا / نیویورک تایمز / ۵ ژوئن ۲۰۲۶
پس از ماهها ابهام درباره حضور ایران در جام جهانی فوتبال، سرانجام برای اعضای تیم ملی فوتبال ایران ویزای ورود به ایالات متحده صادر شده است؛ کشوری که قرار است ایران هر سه مسابقه مرحله گروهی خود را در آن برگزار کند. این خبر را چهار مقام ارشد مطلع اعلام کردهاند.
در حالی که کشور ایران درگیر جنگ با یکی از میزبانان جام جهانی، یعنی ایالات متحده، است ــ وضعیتی که در نزدیک به صد سال تاریخ این رقابتها بیسابقه بوده ــ بازیکنان و مقامهای فوتبال ایران ناچار بودند تقریباً تا آستانه آغاز مسابقات منتظر بمانند تا مشخص شود آیا واقعاً اجازه حضور در این رقابتها را خواهند داشت یا خیر.
به گفته یکی از این مقامها، روز جمعه یک مقام ایرانی به سرعت مأمور شد تا گذرنامههایی را که در چارچوب روند بررسی و صدور ویزا تحویل داده شده بود، جمعآوری کند. درخواست ویزای تمامی ۲۶ بازیکن فهرست تیم ملی پذیرفته شده است، اما بیش از دوازده نفر از اعضای کادر پشتیبانی ــ که میتوانند شامل مربیان، مربیان بدنساز، تحلیلگران و کادر پزشکی باشند ــ به همراه شماری از مقامهای فدراسیون فوتبال ایران که قرار بود تیم را همراهی کنند، با رد درخواست ویزا مواجه شدهاند. این چهار مقام چنین اطلاعاتی را تأیید کردهاند. به گفته نخستین مقام، ویزای مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران و فرمانده پیشین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیز رد شده است.
فدراسیون بینالمللی فوتبال (فیفا) که ریاست آن را جیانی اینفانتینو بر عهده دارد و او در سالهای اخیر روابط نزدیکی با دونالد ترامپ برقرار کرده است، پشت پرده تلاش میکرد یکی از بزرگترین بحرانهای تاریخ جام جهانی را مدیریت کند. مهدی تاج اوایل این هفته در گفتوگو با روزنامه نیویورک تایمز این موضوع را مطرح کرد. اینفانتینو در ماه مارس با مقامهای ایرانی دیدار کرده بود و معاون او، دبیرکل فیفا، ماتیاس گرافستروم نیز ماه گذشته به ترکیه سفر کرده بود؛ زمانی که تیم ایران برای آغاز اردوی چند هفتهای خود وارد آن کشور شد.
چهار مقامی که تأیید کردهاند ویزای اعضای تیم ایران صادر شده است، مستقیماً از وضعیت پروندههای ویزا اطلاع داشتهاند، اما مجاز به اظهارنظر علنی درباره این موضوع نبودهاند.
یکی از این افراد که از مقامهای دولت آمریکا است، گفت ویزاهای لازم برای حضور ایران در جام جهانی برای ورزشکاران و اعضای ضروری کادر پشتیبانی صادر شده است. او افزود که این سازوکار نباید به گونهای مورد سوءاستفاده قرار گیرد که افراد با ادعاهای نادرست بتوانند وارد ایالات متحده شوند.
پائولو زامپولی، از متحدان قدیمی ترامپ و نماینده ویژه دولت آمریکا در امور مشارکتهای جهانی، به نیویورک تایمز گفت که تصمیم برای محدود کردن شمار افرادی که اجازه ورود به آمریکا را دارند، با هدف «حفاظت از سرزمین آمریکا» اتخاذ شده است.
قرار است ایران سه مسابقه خود را در سواحل غربی آمریکا برگزار کند. نخستین دیدار این تیم روز ۱۵ ژوئن برابر نیوزیلند در لوسانجلس برگزار خواهد شد. سپس ایران در ۲۱ ژوئن در لسآنجلس به مصاف بلژیک میرود و در ۲۶ ژوئن نیز در سیاتل با مصر روبهرو خواهد شد.
در حالی که تیم ملی منتظر روشن شدن وضعیت ورود خود به آمریکا بود، بازیکنان در جنوبغربی ترکیه به تمرین ادامه دادهاند. ایران پیشتر قصد داشت در جریان جام جهانی در شهر توسان مستقر شود، اما ناگهان برنامه خود را تغییر داد و شهر تیخوانا در نزدیکی مرز آمریکا را به عنوان محل استقرار انتخاب کرد. مهدی تاج این هفته به نیویورک تایمز گفت که این تصمیم با هماهنگی فیفا گرفته شد تا مدت زمانی که تیم ناچار است در خاک آمریکا حضور داشته باشد، به حداقل برسد.
با این حال، تیم ملی موظف خواهد بود دستکم دو روز پیش از هر مسابقه وارد آمریکا شود تا برنامههای رسانهای و تمرینات رسمی در ورزشگاههای محل برگزاری مسابقات را انجام دهد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ماه گذشته اعلام کرده بود که تیم ملی ایران برای حضور در جام جهانی مورد استقبال قرار خواهد گرفت، اما مربیان یا مقامهایی که با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارتباط داشته باشند، اجازه ورود به آمریکا را نخواهند داشت.
ایران بارها نارضایتی خود را از نحوه برخورد با تیم ملی در آستانه بزرگترین جام جهانی تاریخ ابراز کرده است؛ رقابتهایی که در آن ۴۸ تیم در سه کشور به میدان خواهند رفت. لیگ حرفهای فوتبال ایران بلافاصله پس از حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در اواخر ماه فوریه متوقف شد. از آن زمان بسیاری از بازیکنان حاضر در فهرست تیم ملی تنها امکان تمرین در اردوهایی در داخل ایران و اخیراً در ترکیه را داشتهاند.
شاید قابل پیشبینیترین مورد رد ویزا، مربوط به مهدی تاج باشد.
این فرمانده سابق سپاه پاسداران در ماههای اخیر برای سفرهای خارجی با مشکلات متعددی روبهرو بوده است. او از جمله مقامهایی بود که در ماه دسامبر از دریافت مجوز حضور در مراسم قرعهکشی مسابقات در شهر واشنگتن محروم شدند. ماه گذشته نیز مقامهای کانادایی در حالی که او از طریق تورنتو عازم ونکوور برای شرکت در نشست سالانه فیفا بود، مدارک او را لغو کردند. تاج گفته است که پس از چند ساعت گفتوگو با مقامهای کانادایی، در اعتراض همراه با سایر اعضای هیئت ایرانی به کشور بازگشت. ایالات متحده و کانادا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمانهای تروریستی قرار دادهاند.
مقامهای ایرانی و اعضای دولت در مقاطعی هم خواستار آن شدهاند که تیم ملی اجازه حضور در مسابقات را داشته باشد و هم گفتهاند که ایران درباره ادامه حضور خود در این رقابتها تصمیمگیری خواهد کرد. این پیامهای متناقض در آمریکا نیز بازتاب یافته است؛ جایی که ترامپ از یک سو گفته بود ایران شاید به دلایل امنیتی بخواهد در تصمیم خود برای شرکت در جام جهانی تجدیدنظر کند و از سوی دیگر تأکید کرده بود که حضور این کشور در مسابقات مورد استقبال قرار میگیرد.
مهدی تاج این هفته به نیویورک تایمز گفت: «ما به جام جهانی صعود کردهایم و باید بهترین امکانات برای برگزاری مسابقات در اختیار ما قرار گیرد. در فوتبال مفهومی به نام بازی جوانمردانه وجود دارد و همه کشورها باید از فرصتهای برابر برخوردار باشند.»