احمد الامام، جانا شوکیر و فیل استوارت / خبرگزاری رویترز / ۶ ژوئن ۲۰۲۶
ارتش آمریکا اعلام کرد نیروهای این کشور روز شنبه پس از سرنگونی پهپادهایی که از سوی ایران بهسمت تنگه هرمز پرتاب شده بودند، به سایتهای راداری ساحلی ایران حمله کردند؛ اقدامی که تازهترین تشدید تنشها به شمار میرود و تلاشها برای پایان دادن به جنگ میان دو کشور را پیچیدهتر کرده است.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفت ارتش ایالات متحده معتقد است چهار پهپاد ایرانی، ترافیک دریایی منطقه را هدف گرفته بودند. فرماندهی مرکزی آمریکا نیز در شبکه ایکس اعلام کرد که در ادامه، ایالات متحده سایتهای نظارتی ایران در گورک و جزیره قشم — هر دو واقع در تنگه هرمز — را هدف قرار داده است.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد در واکنش به حملات آمریکا، پایگاههای این کشور در منطقه را با موشک هدف قرار داده و همچنین به چهار نفتکش که بدون مجوز قصد عبور از تنگه را داشتند، شلیک کرده است.
رسانههای دولتی کویت گزارش دادند که سامانههای پدافند هوایی این کشور در حال رهگیری حملات موشکی و پهپادی با منشأ نامشخص هستند. در بحرین نیز آژیرهای هشدار به صدا درآمد و از ساکنان خواسته شد به پناهگاهها بروند. ایران اعلام کرد پایگاههای آمریکا در هر دو کشور را با موشکهای بالستیک هدف قرار داده، اما ارتش آمریکا گفت شش موشک رهگیری شده و موشک هفتم به هدف خود نرسیده است.
ایالات متحده و ایران در ماههای اخیر درگیر مذاکرات عمدتاً غیرمستقیم برای دستیابی به توافقی موقت جهت توقف جنگی سهماهه بودهاند؛ توافقی که قرار است مسائل از جمله برنامه هستهای ایران را به مذاکرات بعدی موکول کند.
با این حال، درگیریهای پراکنده باعث شده دستیابی به توافق همچنان دشوار باشد.
در چارچوب هرگونه توافق، تهران خواهان دسترسی به میلیاردها دلار درآمد نفتی، دریافت معافیتهایی از تحریم صادرات نفت خام، رفع محاصره بنادرش از سوی آمریکا و اعمال نفوذ بر تنگه هرمز است. ایران عملاً این تنگه را مسدود کرده؛ گذرگاهی که پیش از جنگ حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکرد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با افزایش فشارهای سیاسی داخلی به دلیل بالا رفتن قیمت سوخت، برای پایان دادن به این جنگ نامحبوب تحت فشار است. او به شبکه NBC گفت که با وجود نابودی بیشتر تأسیسات تولید پهپاد و موشک ایران، این کشور هنوز به حدود یکپنجم از موشکهای خود دسترسی دارد.
ترامپ در برنامه «ملاقات با مطبوعات» شبکه NBC — طبق بخشهایی که روز جمعه منتشر شد — گفت: «آنها هنوز تعدادی موشک و پهپاد دارند. بهطور درصدی، شاید حدود ۲۱ تا ۲۲ درصد از موشکهایشان باقی مانده باشد. این مقدار هنوز زیاد است، اما با زمانی که ما اولین حمله را انجام دادیم قابل مقایسه نیست.»
او در پاسخ به این پرسش که چرا رهبران ایران — اگر آنطور که او توصیف میکند تحت فشار هستند — تمایل بیشتری برای توافق نشان نمیدهند، گفت: «چون آنها قدرتمندند. آنها غرور دارند. کارهایی هست که هرگز فکر نمیکردند انجام دهند و حالا مجبورند انجام دهند. چارهای ندارند، اما این زمان میبرد.»
پس از آنکه آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه جنگ علیه ایران را آغاز کردند، تهران با موشک و پهپاد به کشورهای حوزه خلیج فارس که میزبان پایگاههای آمریکا هستند حمله کرد و تا حد زیادی ارسال محمولهها از طریق تنگه هرمز را متوقف ساخت.
این درگیری باعث افزایش قیمت نفت و اختلال در زنجیره تأمین سایر کالاها شده است. برنامه جهانی غذای سازمان ملل روز جمعه اعلام کرد افزایش هزینه سوخت و حملونقل، میلیونها نفر را به مرز گرسنگی نزدیکتر کرده است.
محسن رضایی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی ایران، روز جمعه به CNN گفت دستیابی به توافق صلح به آزادسازی ۲۴ میلیارد دلار از داراییهای ایران توسط دولت ترامپ وابسته است و هشدار داد اگر آمریکا حملات خود را از سر بگیرد، وارد «یک مسیر تاریک» خواهد شد.
تشدید درگیریها در منطقه با وجود آتشبسها
در درگیری موازی در لبنان، گروه مسلح حزبالله — همپیمان ایران — اعلام کرد روز جمعه دو حمله علیه نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان انجام داده، از جمله در نزدیکی قلعه بوفور که بهتازگی تصرف شده است. در همین حال، منابع امنیتی لبنان اعلام کردند حملات هوایی اسرائیل شهرهای متعددی در جنوب این کشور را هدف قرار داده است.
ایران بار دیگر حمایت خود از حزبالله را تأیید کرده و همزمان خواستار خروج اسرائیل از جنوب لبنان شده است. تهران برقراری آتشبس میان اسرائیل و حزبالله را یکی از شروط هرگونه توافق صلح با واشینگتن برای پایان دادن به جنگ اعلام کرده است.
آخرین دور درگیری میان حزبالله و اسرائیل در اوایل ماه مارس آغاز شد و حزبالله اعلام کرده اقداماتش در حمایت از تهران انجام میشود.
نعیم قاسم، رهبر حزبالله، این هفته توافقی را که با میانجیگری آمریکا میان اسرائیل و دولت لبنان برای توقف درگیریها شکل گرفته بود رد کرد؛ توافقی که شامل خروج نیروهای اسرائیلی نمیشد و حزبالله نیز در مذاکرات آن مشارکت نداشت.
اسرائیل به حملات خود در جنوب لبنان ادامه داده و اعلام کرده در بحبوحه افزایش تنش با آمریکا، نیروهایش را از این کشور خارج نخواهد کرد یا عملیات خود را متوقف نخواهد ساخت.
نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان و متحد حزبالله، روز جمعه گفت در صورتی با خروج نیروهای این گروه از جنوب لبنان موافقت میکند که نیروهای اسرائیلی نیز همزمان از مناطق اشغالی در این کشور خارج شوند.
در کنار لبنان، ساکنان غزه، شمال اسرائیل و کویت نیز در این هفته هدف حملات قرار گرفتهاند، با وجود آتشبسهایی که با میانجیگری آمریکا برقرار شده و ترامپ گفته بود شامل «کاهش شدت درگیریها» بوده است، نه توقف کامل جنگ.