باراک راوید / آکسیوس
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز شنبه اعلام کرد که توافقی برای پایان دادن به جنگ با ایران «بهزودی» اعلام خواهد شد و «جزئیات نهایی» آن در حال حاضر در دست مذاکره است.
تصویر کلی: اظهارات ترامپ پس از تماسهای جداگانه با رهبران عرب و مسلمان و همچنین با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، مطرح شد. این صریحترین اظهارنظر رئیسجمهور تاکنون است که نشان میدهد او آماده پذیرش یادداشت تفاهمی است که با ایران در حال مذاکره است.
یک مقام آمریکایی آگاه از روند مذاکرات به آکسیوس گفت که توافق تقریباً نهایی شده، اما همچنان درباره «عبارتبندی» چند بند اختلافهایی وجود دارد.
واقعیت ماجرا: ترامپ و مشاورانش در مراحل قبلی جنگ نیز چندین بار تصور میکردند به توافق نزدیک شدهاند، اما هیچیک به نتیجه نرسید.
جزئیات: این توافق با هدف پایان دادن به جنگ، بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و آغاز دستکم ۳۰ روز مذاکرات تفصیلی درباره موضوعاتی از جمله برنامه هستهای ایران طراحی شده است.
نقطه اصطکاک: در ساعات گذشته، چندین جمهوریخواه تندرو بیانیههایی در مخالفت با این توافق منتشر کردهاند.
نتانیاهو نیز نسبت به توافق در حال مذاکره بهشدت تردید دارد و از ترامپ خواسته است بهجای آن، حملات جدیدی علیه ایران را انتخاب کند.
ترامپ گفت تماس او با نتانیاهو در روز شنبه «بسیار خوب» بوده است.
خبرساز: علاوه بر تماس با نتانیاهو، ترامپ با رهبران عربستان سعودی، امارات متحده عربی، قطر، مصر، ترکیه و پاکستان نیز گفتوگو کرده است.
دو منبع آگاه از این تماسها گفتند که این رهبران از ترامپ خواستهاند توافق را بپذیرد. یکی از منابع منطقهای گفت: «پیام همه این بود: لطفاً برای منافع کل منطقه، جنگ را متوقف کنید.»
به گفته همین منبع، میانجیها امیدوارند توافق چارچوبی یکصفحهای را نهایی کرده و روز یکشنبه اعلام کنند و سپس ظرف چند روز پس از آن، مذاکرات درباره یک توافق تفصیلی آغاز شود.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، که در اوهایو بود، و پیت هگست، وزیر دفاع، که در وستپوینت حضور داشت، برای شرکت در نشستی درباره این توافق به واشنگتن فراخوانده شدند.
مرور سریع: ترامپ پیشتر در همان روز شنبه به آکسیوس گفته بود که قرار است بعداً با تیم مذاکرهکننده خود دیدار کند تا پیشنهاد اخیر ایران را بررسی کند و احتمالاً تا روز یکشنبه تصمیم بگیرد که آیا جنگ از سر گرفته شود یا خیر.
ترامپ گفته بود احتمال دستیابی به یک توافق «خوب» یا در مقابل «نابود کردن کامل» طرف مقابل، «پنجاه-پنجاه» است.
اظهارنظر جدید او نشان میدهد که بهنظر میرسد احتمال دستیابی به توافق بهطور چشمگیری افزایش یافته است.
نگاهی نزدیکتر: فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان که نقش میانجی میان طرفها را ایفا کرده، پس از دیدار با مقامات عالیرتبه در تهران و تلاش برای پیشبرد توافق، روز شنبه این شهر را ترک کرد.
توافق نهایی نشد، اما پاکستان اعلام کرد «پیشرفتهای امیدوارکنندهای بهسوی دستیابی به تفاهم نهایی» حاصل شده است. آخرین پیشنویس توافق از گفتوگوهای ایران و پاکستان شکل گرفته است.
این منبع منطقهای افزود: هرچند پاکستان هدایت میانجیگری را بر عهده داشته، حمایت قطر در هفته گذشته و تلاشهای عربستان سعودی، مصر و ترکیه نیز به کاهش اختلافات میان طرفها کمک کرده است.
دیدگاه طرف مقابل: سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز شنبه اعلام کرد که ایران و آمریکا در مرحله پایانی گفتوگوها درباره یک یادداشت تفاهم برای پایان دادن به جنگ قرار دارند.
وی گفت این یادداشت تفاهم همچنین شامل بازگشایی تدریجی تنگه هرمز، رفع محاصره آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران خواهد بود.
او افزود که پس از آن، یک دوره ۳۰ تا ۶۰ روزه مذاکرات برای دستیابی به توافقی تفصیلی دنبال خواهد شد.