لوسی پاپاخریستو / خبرگزاری رویترز / ۱۹ مه ۲۰۲۶
جمهوری ارمنستان در تاریخ ۷ ژوئن انتخابات پارلمانی برگزار میکند؛ رقابتی که حزب حاکم «پیمان مدنی» — که به دنبال روابط نزدیکتر با غرب است — را در برابر مجموعهای از احزاب اپوزیسیون قرار میدهد که بسیاری از آنها طرفدار روسیه هستند.
نظرسنجیها و تحلیلگران پیشبینی میکنند که حزب «پیمان مدنی» به رهبری نیکول پاشینیان، نخستوزیر، به عنوان بزرگترین حزب ظاهر خواهد شد، اما احتمالاً از کسب اکثریت دو سومیِ لازم برای ایجاد تغییرات در قانون اساسی باز خواهد ماند.
نکات کلیدی که باید در این انتخابات به آنها توجه کرد به شرح زیر است:
همهپرسی درباره توافق صلح
● حزب پیمان مدنی که از سال ۲۰۱۸ قدرت را در دست دارد، بخش زیادی از دوره پیش از انتخابات را به تبلیغ پیشرفتهای خود در مسیر دستیابی به توافق صلح با جمهوری آذربایجان اختصاص داده است؛ این اقدام پس از آن صورت میگیرد که پاشینیان اوت گذشته در کاخ سفید، یک توافق اولیه را با باکو امضا کرد.
● ارمنستان، کشوری محصور در خشکی با جمعیتی حدود ۳ میلیون نفر، از اواخر دهه ۱۹۸۰ بهطور متناوب با جمهوری آذربایجان در جنگ بوده است که این مناقشه عمدتاً بر سر منطقه کوهستانی ناگورنو-قرهباغ جریان داشته است.
● باکو در سال ۲۰۲۳ طی یک حمله برقآسا، کنترل کامل قرهباغ را بازپس گرفت که این امر موجب فرار تقریباً تمام ۱۰۰ هزار ارمنیتبار این منطقه به ارمنستان شد.
اپوزیسیون طرفدار روسیه
● فضای اپوزیسیون ارمنستان تحت کنترل گروههای طرفدار روسیه است که چندین مورد از آنها به رؤسایجمهور سابق و نامحبوب این کشور وابستهاند.
● بزرگترین رقیب، حزب «ارمنستان قوی» به رهبری یک میلیاردر ارمنی-روس است که در حال حاضر به اتهام فراخوان برای سرنگونی دولت در حال محاکمه است.
● حزب ارمنستان قوی با برنامهای مبتنی بر حمایت از کسبوکارها وارد میدان شده و پاشینیان را به تلاش برای برافروختن آتش جنگ با مسکو متهم کرده است.
تغییر در روابط با روسیه
● روابط با روسیه از سال ۲۰۲۳، یعنی زمانی که جمهوری آذربایجان بهرغم حضور نیروهای صلحبان روسی قرهباغ را بازپس گرفت، رو به تیرگی نهاده است.
● ارمنستان عضو یک اتحادیه اقتصادی به رهبری روسیه است و قطع کامل روابط با مسکو به عنوان یک شریک تجاری بزرگ، دشوار خواهد بود. این کشور همچنین برای تأمین انرژی خود بهشدت به روسیه و کشور همسایه، ایران، وابسته است و میزبان یک پایگاه نظامی بزرگ روسیه است.
● روسیه مراتب ناخشنودی خود را از چرخش ارمنستان به سمت غرب ابراز داشته و اعلام کرده است که این اقدام میتواند «عواقب سیاسی و اقتصادی منفی» برای ایروان به همراه داشته باشد.
● گروههای جامعه مدنی ارمنستان نسبت به آنچه تلاشهای اطلاعاتی گمراهکننده (دیساینفورمیشن) با حمایت دولت روسیه در آستانه انتخابات میخوانند، ابراز نگرانی کردهاند. مسکو بهطور معمول مداخله در امور داخلی سایر کشورها را تکذیب میکند.
گرایش به غرب
● ارمنستان سال گذشته قانونی را برای آغاز فرآیند الحاق خود به اتحادیه اروپا تصویب کرد و پاشینیان تلاش کرده است تا ارمنستان را به عنوان یک شریک کلیدی برای اروپا در قفقاز جنوبی معرفی کند.
● بخشی از توافق صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان، شامل ساخت یک کریدور ترانزیتی پیشنهادی از خاک ارمنستان است تا آسیا را بدون نیاز به عبور از روسیه، بهتر به اروپا متصل کند.
● توافقنامهای که امسال در جریان سفر جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا به ایروان امضا شد، میتواند راه را برای یک شرکت آمریکایی جهت ساخت یک راکتور هستهای جدید در ارمنستان هموار کند.
عادیسازی روابط با آذربایجان و ترکیه
● ایروان و باکو در اوت گذشته به یک توافق صلح با میانجیگری آمریکا دست یافتند، اما هنوز توافقنامه رسمی امضا نکردهاند. جمهوری آذربایجان تقاضا دارد که ارمنستان ابتدا برخی از عبارات قانون اساسی خود را تغییر دهد؛ موضوعی که ایروان اعلام کرده آمادگی انجام آن را دارد. برگزاری یک همهپرسی قانون اساسی پس از انتخابات محتمل است.
● مرزهای ارمنستان با جمهوری آذربایجان و ترکیه دهههاست که بسته مانده است؛ ترکیه در سال ۱۹۹۳ در همبستگی با متحد کلیدی خود، باکو، بر سر مسئله قرهباغ مرزهایش را بست.
● اخیراً پیشرفتهایی در زمینه عادیسازی روابط با آنکارا، از جمله در حوزه تجارت، حاصل شده است، اما روند کلی آن کند بوده است.