آرون باکسرمن، نیل مکفارکوهار و فالح حسن
نیویورک تایمز / ۱۶ مه ۲۰۲۶
شکایت کیفری علیه یک مرد عراقی که روز جمعه در دادگاهی در آمریکا علنی شد و او را به طراحی حملات در خاک ایالات متحده متهم میکند، نگرانیها را درباره این موضوع افزایش داده است که ایران بهطور فزایندهای از نیروهای نیابتی خود برای هدف قرار دادن منافع غرب، بسیار فراتر از خاورمیانه، استفاده میکند.
به گفته مقامهای آمریکایی، سپاه قدرتمند پاسداران انقلاب اسلامی ایران حتی پیش از آغاز جنگ با ایالات متحده نیز تلاش کرده بود مخالفان خود را در خاک آمریکا ترور کند. اهداف این عملیاتها از رئیسجمهور ترامپ گرفته تا مسیح علینژاد، منتقد حکومت ایران که در تبعید در نیویورک زندگی میکند، را شامل میشد.
اتهامات علیه این مرد عراقی، محمد الساعدی، او را یکی از چهرههای ارشد «کتائب حزبالله» معرفی میکند؛ شبهنظامی عراقی مورد حمایت ایران. این شکایت پس از مجموعهای از حملات در اروپا که دادستانها میگویند الساعدی در آنها نقش داشته، سطح نگرانیها را افزایش داده است.
آرون ی. زلین، کارشناس مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، با اشاره به کتائب حزبالله گفت: «آنها اکنون دامنه فعالیت خود را از منطقه جنگی فراتر برده و به کشورهای غربی واقعی گسترش دادهاند.»
او افزود: «این موضوع مهم است، زیرا نشان میدهد که بخشهای بیشتری از “محور مقاومت” گستردهتر ایران در حملات در غرب دخیل شدهاند.»
بر اساس این شکایت، الساعدی از زمان آغاز کارزار آمریکا و اسرائیل علیه ایران در اواخر فوریه، در برنامهریزی دستکم ۲۰ حمله در اروپا و کانادا مشارکت داشته و همچنین در حال طراحی حملاتی در خاک آمریکا، از جمله علیه نهادهای یهودی، بوده است.
به گفته وکیل الساعدی در دادگاه فدرال منهتن در روز جمعه، او اخیراً در ترکیه بازداشت و سپس به مقامهای آمریکایی تحویل داده شد. الساعدی روز جمعه در دادگاه حاضر شد، اما هیچ اقراری ارائه نکرد.
«صابرین نیوز»، رسانه عراقی نزدیک به شبهنظامیان مورد حمایت ایران، در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که الساعدی هنگام سفر از طریق ترکیه به مقصد مسکو، توسط نیروهای امنیتی ترکیه بازداشت شده است. این رسانه همچنین ویدئویی منتشر کرد که مدعی بود الساعدی پس از بازداشت، خانواده خود را آرام میکند.
بخش زیادی از ابعاد این پرونده که هنوز مراحل قضایی خود را طی نکرده، همچنان نامشخص است. کتائب حزبالله تاکنون درباره بازداشت الساعدی یا اتهام حمایت این گروه از حملات در کشورهای غربی، اظهار نظر علنی نکرده است.
الساعدی نیز بهطور عمومی درباره ارتباط ادعایی خود با کتائب حزبالله اظهار نظری نکرده، هرچند وکیل او روز جمعه در دادگاه گفت: «او یک زندانی سیاسی و اسیر جنگی است.»
سه نفر در عراق که گفتند الساعدی را میشناسند، از جمله یک مقام ارشد عراقی، اظهار داشتند که اگرچه او با شبهنظامیان عراقی و مقامهای ایرانی ارتباط داشته، اما آنها از عضویت ادعایی وی در کتائب حزبالله اطلاعی نداشتند. این افراد به دلیل حساسیت پرونده، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند.
در متن شکایت، بازرسان فدرال نسخههایی از مکالمات تلفنی را ارائه کردهاند که به گفته آنها، الساعدی در آنها در پی برنامهریزی حملات — از جمله علیه «یک عبادتگاه یهودی» — و جذب نیرو بوده است. همچنین تصاویری ضمیمه شده که به گفته مقامها، الساعدی را در کنار مقامهای ارشد ایرانی، از جمله قاسم سلیمانی، فرمانده ارشد سپاه پاسداران که در سال ۲۰۲۰ توسط آمریکا کشته شد، نشان میدهد.
بر اساس این شکایت، این حملات شامل آتشزدن یک کنیسه در بلژیک و حملهای مشابه به ساختمان بانک آمریکا در پاریس بوده است.
بسیاری از این حملات در ابتدا از سوی گروهی ناشناخته با نام «حرکت أصحاب الیمین الإسلامیة» بر عهده گرفته شده بود. با این حال، بازرسان فدرال روز جمعه اعلام کردند که به این نتیجه رسیدهاند که این گروه در واقع پوششی برای کتائب حزبالله بوده است.
در شکایت آمده است که الساعدی قصد داشته «آمریکاییها و یهودیان» را در لسآنجلس و آریزونا به قتل برساند و همچنین برنامهریزی برای حمله به یک کنیسه در شهر نیویورک را آغاز کرده بود.
از زمان آغاز جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران در اواخر فوریه، کتائب حزبالله در حملات علیه سفارت آمریکا در عراق و نیز تأسیسات نفتی در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس نقش داشته است. با این حال، به نظر میرسید فعالیت این گروه به منطقه محدود مانده باشد.
این شبهنظامی با حمایت ایران به نیرویی قدرتمند و تندرو تبدیل شده که نفوذ قابلتوجهی در عراق دارد. نیروهای آن سربازان آمریکایی را کشتهاند، یک روزنامهنگار آمریکایی و یک پژوهشگر اسرائیلی را ربودهاند و برای حمایت از حکومت دیکتاتوری بشار اسد، رئیسجمهور برکنار شده سوریه، جنگیدهاند.
ایران از اواخر دهه ۱۹۸۰ ایجاد شبکه نیروهای شبهنظامی نیابتی خود در سراسر خاورمیانه — موسوم به «محور مقاومت» — را آغاز کرد.
حزبالله لبنان مدتها قدرتمندترین عضو این شبکه بود و این گروه به انجام حملات در خارج از منطقه متهم شده است؛ از جمله مشهورترین مورد، زمانی که یک دادگاه آرژانتینی به این نتیجه رسید که این سازمان در حمله مرگبار سال ۱۹۹۴ به مرکز همیاری جامعه یهودیان در بوئنوسآیرس دست داشته است؛ حملهای که بیش از ۸۰ کشته برجای گذاشت. حزبالله و ایران هر دو دخالت در آن حمله را رد کردهاند.
کارشناسان میگویند اگرچه این گروهها رهبری مستقل خود را دارند، اما در هماهنگی نزدیک با سپاه پاسداران عمل میکنند و بعید است بدون چراغ سبز تهران، دست به عملیات برونمرزیای بزنند که ممکن است برای ایران پیامدهای منفی به همراه داشته باشد.
در حال حاضر، آمریکا، اسرائیل و ایران آتشبسی شکننده را در جنگ رعایت میکنند. تلاشهای میانجیها، بهویژه پاکستان، برای دستیابی به توافقی نهایی جهت پایان دادن به جنگ، متوقف شده است؛ زیرا دو طرف بر سر محدودیتهای برنامه هستهای ایران به توافق نرسیدهاند.
ایران همچنان تنگه هرمز، یکی از گذرگاههای حیاتی نفت جهان، را مسدود نگه داشته و همین امر موجب افزایش قیمتها در سراسر جهان شده است. کشتیهای آمریکایی نیز محاصره بنادر ایران را اعمال کردهاند.
ترامپ اصرار دارد که آمریکا و اسرائیل توان نظامی ایران را ویران کردهاند. اما ارزیابیهای اطلاعاتی آمریکا نشان میدهد که ایران در صورت بازگشت کشورها به جنگی آشکار، همچنان توان رزمی قابلتوجهی در اختیار دارد.