طرح روسیه برای ارسال پهپادهای فیبر نوری به ایران
* افشای یک گزارش اطلاعاتی، ابعاد تازهای از تلاش پوتین برای مسلحکردن تهران را روشن میکند
یک سند اطلاعاتی محرمانه که از کرملین درز کرده نشان میدهد روسیه به ایران پیشنهاد داده بود هزاران پهپاد برای حمله به نیروهای آمریکایی در خلیج فارس در اختیارش قرار دهد.
بر اساس اسنادی که بهتازگی فاش شده و اکونومیست به آنها دست یافته، ولادیمیر پوتین به تهران پیشنهاد داده بود آموزش استفاده از پهپادهای فیبر نوریِ غیرقابل اخلال را برای هدف قرار دادن نیروهای آمریکایی ارائه کند.
در این طرح محرمانه که توسط اداره اطلاعات اصلی روسیه (GRU) تهیه شده، پیشنهاد شده بود ۵ هزار پهپاد کوتاهبرد و همچنین تعداد نامعلومی از سامانههای پهپادی دوربرد هدایتشونده با ماهواره در اختیار ایران قرار گیرد.
گمان میرود مسکو پیشتر نیز اطلاعاتی در اختیار ایران گذاشته باشد تا به هدفگیری نیروهای آمریکایی در منطقه کمک کند، اما این اسناد قویترین نشانه تاکنون از آن است که روسیه پیشنهاد مسلحکردن متحد نزدیک خود را مطرح کرده است.
این موضوع نشاندهنده تعمیق چشمگیر روابط دو کشور است؛ روابطی که در سالهای اخیر با ارسال پهپادهای شاهد از سوی ایران برای جنگ روسیه در اوکراین تقویت شده است.
پهپادهای فیبر نوری؛ تغییردهنده میدان نبرد
پهپادهای فیبر نوری از سال ۲۰۲۴ به بعد میدان جنگ اوکراین را دگرگون کردند و قادر بودند تحرکات نیروها را در مناطق وسیع ظرف چند دقیقه شناسایی کنند.
برخلاف پهپادهای معمولی که با امواج رادیویی هدایت میشوند و قابل اخلال هستند، این پهپادها از طریق سیمهای بسیار نازکی که هنگام پرواز پشت سرشان باز میشود کنترل میشوند؛ روشی که عملاً امکان اخلال الکترونیکی را از بین میبرد.
روسیه در حال توسعه پهپادهای فیبر نوری برای میدان نبرد است که در برابر پارازیت مقاوم هستند
اپراتورها میتوانند با این پهپادها حملات دقیق در فاصله بیش از ۲۵ مایل انجام دهند. غیرقابل اخلال بودن این پهپادها آنها را برای نیرویی که قصد حمله به نیروهای آمریکایی در خلیج فارس را دارد، بسیار مناسب میکند.
این پیشنهاد ۱۰ صفحهای احتمالاً در شش هفته نخست جنگ تهیه شده؛ زمانی که احتمال میرفت دونالد ترامپ دستور اعزام نیروهای زمینی برای حمله به ایران را صادر کند.
در این سند، شش نمودار و یک نقشه وجود دارد که جزایر ساحلی ایران از جمله جزیره خارگ – پایانه مهم نفتی که نیروهای آمریکایی احتمال تصرف آن را بررسی کرده بودند – را نشان میدهد.
پهپادهای فیبر نوری «غیرقابل اخلال»
در این طرح همچنین پیشنهاد شده بود ایران به پهپادهای دوربرد هدایتشونده با ماهواره مجهز به ترمینالهای استارلینک نیز دسترسی پیدا کند؛ همان سامانههایی که روسیه پیش از قطع دسترسیاش توسط ایلان ماسک در سال ۲۰۲۶، با اثرگذاری ویرانگر علیه پدافند هوایی و خطوط تدارکات اوکراین به کار گرفته بود.
یکی از نمودارهای سند نشان میدهد چگونه اپراتورهای ایرانی آموزشدیده توسط روسیه میتوانند دستههایی پنج یا ششتایی از پهپادها را از مواضع پنهان در فاصله ۲۰ مایلی برای حمله به شناورهای آمریکایی بهکار گیرند.
در این طرح همچنین پیشنهاد شده بود اپراتورها از میان حدود ۱۰ هزار دانشجوی ایرانی که در دانشگاههای روسیه تحصیل میکنند، جذب شوند.
علاوه بر آن، جذب نیرو از میان تاجیکها – که به روسی و گونهای از فارسی مسلطاند – و همچنین علویان سوری وفادار به حکومت برکنارشده بشار اسد نیز پیشبینی شده بود.
نشانههای جدید از انتقال پهپادهای پیشرفته
در اواخر مارس، مقامهای اطلاعاتی غربی گزارش دادند روسیه در حال آمادهسازی ارسال نسخههای ارتقایافته پهپادهای دوربرد شاهد به ایران است؛ همان پهپادهایی که ابتدا در سال ۲۰۲۲ از تهران خرید و از ۲۰۲۳ تولید داخلی آن را آغاز کرد.
نسخههای روسی توانایی بیشتری در گریز از پدافند هوایی دارند و میتوانند محمولههای سنگینتری حمل کنند. پهپادهای فیبر نوری نیز اکنون در خاورمیانه مشاهده شدهاند.
در لبنان، گروه شبهنظامی حزبالله – که از سوی ایران حمایت میشود – از این پهپادها برای حمله به نیروهای اسرائیلی استفاده کرده و مقامهای اسرائیلی تأیید کردهاند که این پهپادها توسط سپاه پاسداران ایران تأمین شدهاند.