باراک راوید، مارک کاپوتو / اکسیوس
رئیسجمهور ترامپ از وضعیت بنبست «نه توافق، نه جنگ» در قبال ایران به ستوه آمده بود. عملیاتی که او برای تغییر این وضعیت دستور داد، در نهایت میتواند دوباره به جنگ منتهی شود.
یک مقام ارشد آمریکایی به اکسیوس گفت: «رئیسجمهور اقدام میخواهد. نمیخواهد دست روی دست بگذارد. فشار میخواهد. توافق میخواهد.»
نکته قابل توجه: شامگاه پنجشنبه طرحی به ترامپ ارائه شد تا با اعزام شناورهای نیروی دریایی از تنگه هرمز، این گذرگاه بهزور بازگشایی شود. اما او در آخرین لحظه، دستکم در ابتدا، رویکردی محتاطانهتر را برگزید.
خبر اصلی: از روز دوشنبه، نیروی دریایی آمریکا به کشتیهای با پرچم آمریکا و دیگر کشتیهای تجاری کمک خواهد کرد تا از تنگه عبور کنند؛ از جمله با ارائه راهنمایی برای اجتناب از مینها و آمادگی برای مداخله در صورت حمله ایران.
مقامهای آمریکایی میگویند فعلاً برنامهای برای اسکورت کامل دریایی وجود ندارد.
در عوض، ناوهای آمریکایی در «نزدیکی» حضور خواهند داشت و در حالت آمادهباش قرار میگیرند، در کنار هواپیماهای نظامی آمریکا.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) اعلام کرد حمایت نظامی آمریکا از «پروژه آزادی» شامل ناوشکنهای مجهز به موشک هدایتشونده، پهپادها، بیش از ۱۰۰ هواپیمای مستقر در خشکی و دریا و ۱۵ هزار نیروی نظامی خواهد بود.
یک مقام آمریکایی گفت قواعد درگیری برای نیروهای آمریکا در منطقه تغییر کرده و به آنها اجازه داده شده تهدیدات فوری علیه کشتیهای عبوری از تنگه — مانند قایقهای تندروی سپاه پاسداران یا مواضع موشکی ایران — را هدف قرار دهند.
بین سطور: یک منبع نزدیک به رئیسجمهور این اقدام را «آغاز روندی دانست که میتواند به رویارویی با ایرانیها منجر شود.»
این منبع استدلال کرد که مأموریت «بشردوستانه» برای آزادسازی کشتیهای گرفتار در تنگه به این معناست که «اگر ایرانیها اقدامی انجام دهند، طرف بد ماجرا خواهند بود و ما مشروعیت اقدام خواهیم داشت.»
پشت صحنه: دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، روز پنجشنبه طرحی بلندپروازانهتر را به ترامپ ارائه کرد که شامل عبور ناوهای آمریکایی از تنگه بود.
یک مقام آمریکایی مطلع از این طرح گفت ایالات متحده هر موشک یا قایق تندرویی را که ایران در واکنش به کار میگرفت نابود میکرد و اگر ایران با حمله به کشورهای خلیج فارس تنش را تشدید میکرد، جنگ را با تمام قوا از سر میگرفت.
نسخه فعلی خطر تشدید فوری را کاهش میدهد، اما ممکن است بنبست را تا حد زیادی حفظ کند.
طرف مقابل: واکنش ایران تعیین خواهد کرد «پروژه آزادی» چگونه پیش میرود.
ایران طی هفته گذشته تقریباً هر روز به کشتیهایی که تلاش داشتند از تنگه عبور کنند حمله کرده است.
ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، در شبکه ایکس تهدید به تلافی اقدام ترامپ کرد.
او نوشت: «هشدار. هرگونه دخالت آمریکا در رژیم جدید دریایی تنگه هرمز نقض آتشبس تلقی خواهد شد. تنگه هرمز و خلیج فارس با پستهای توهمی ترامپ مدیریت نخواهد شد!»
آخرین تحولات: روز دوشنبه، نیروهای مسلح ایران در بیانیهای اعلام کردند «اقدامات تهاجمی آمریکا تنها وضعیت کنونی را پیچیدهتر کرده و امنیت شناورها در خلیج را به خطر میاندازد.»
در این بیانیه از تمامی کشتیهای تجاری و نفتکشها خواسته شد بدون هماهنگی با ارتش ایران از تنگه عبور نکنند.
بعدازظهر دوشنبه به وقت محلی، چندین شناور نیروی دریایی آمریکا از دریای عرب به سمت تنگه حرکت کردند. خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، مدعی شد دو موشک ایرانی به یک ناو آمریکایی اصابت کرده است.
سنتکام این ادعا را رد کرد و گفت «نیروهای آمریکا از پروژه آزادی حمایت میکنند و محاصره دریایی بنادر ایران را اجرا میکنند.»
تصویر کلی: دیپلماسی کاملاً متوقف نشده است. فرستادگان ترامپ، جرد کوشنر و استیو ویتکاف، همچنان در حال تبادل پیشنویسها با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، هستند.
یک مقام ارشد آمریکایی گفت: «گفتوگوها جریان دارد. پیشنهادها روی میز است. ما از پیشنهادهای آنها خوشمان نمیآید، آنها هم از پیشنهادهای ما خوششان نمیآید. هنوز از وضعیت [رهبر عالی] اطلاعی نداریم. پیامها را دستی به غارها یا هر جایی که او یا هر کس دیگری پنهان شده میبرند. این روند را کند میکند.»
به گفته چند مقام آمریکایی، ویتکاف به ترامپ توصیه کرده مذاکرات ادامه یابد و ارزیابی خوشبینانهای از احتمال دستیابی به توافق ارائه داده، اما دیگر مقامهای ارشد بسیار بدبینتر هستند.
جمعبندی: یک مقام ارشد گفت: «یا بهزودی با خطوط کلی یک توافق قابل دستیابی روبهرو هستیم، یا او آنها را بهشدت بمباران خواهد کرد.»