سازمان حقوق بشر ایران
۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
دستکم ۴۴ معترض در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به اعدام محکوم شدند. براساس گزارشهایی که به سازمان حقوق بشر ایران رسیده است، میان این محکومان ۲ زن حضور دارند و همچنین ۳ نوجوان که در زمان بازداشت زیر ۱۸ سال سن داشتند. صدها نفر دیگر نیز در معرض اتهامها و احکام مرتبط با مجازات اعدام قرار دارند. غلامحسین محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، صبح امروز در نشستی با مسئولان قضایی، بر اجرای سریع احکام اعدام تأکید کرد. تاکنون ۹ معترض در ارتباط با این اعتراضات دیماه سال گذشته اعدام شدهاند که همگی از ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ به این سو بوده است.
سازمان حقوق بشر ایران با تکرار هشدار خود درباره خطر جدی اعدام معترضان و دیگر زندانیان سیاسی، از جامعه بینالملل میخواهد تعلیق مجازات اعدام یکی از مطالبات اصلی در هرگونه مذاکره و گفتوگو با جمهوری اسلامی باشد.
محمود امیریمقدم، مدیر این سازمان، گفت: «جمهوری اسلامی از اداره مؤثر کشور و تأمین نیازهای اساسی مردم ناتوان مانده، مشروعیت خود را از دست داده و برای حفظ قدرت به سرکوب و ایجاد ترس متوسل شده است. مجازات اعدام همچنان قدرتمندترین ابزار حکومت برای ایجاد این ترس است.»
او افزود: «جمهوری اسلامی با بهرهگیری از قانون جدید «جاسوسی»، روند اجرای احکام اعدام معترضان را تسریع کرده است و اعتراضات داخلی را بهعنوان تهدیدی علیه امنیت ملی معرفی میکند. این روند نه یک فرایند قضایی، بلکه بخشی از یک کارزار سازمانیافته خشونت دولتی است که در پوشش عدالت اجرا میشود. احکام اعدام نیز نتیجه دادرسیهای بهشدت ناعادلانه است که در آنها روند دادرسی رعایت نشده و بهجای شواهد معتبر، به «اعترافات» اخذشده تحت شکنجه استناد شده است.»
بنابه اطلاع سازمان حقوق بشر ایران، دستکم ۴۴ معترض بازداشتشده در ارتباط با اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ به اعدام محکوم شدهاند. در میان این افراد، ۲ زن و همچنین ۳ نوجوان که در زمان بازداشت زیر ۱۸ سال سن داشتند، دیده میشود.
باید به این نکته تأکید کرد که این آمار، حداقلی است. روند مستندسازی بهدلیل نبود شفافیت دستگاه قضایی، قطع اینترنت و سرکوب و فشار بر خانوادهها و وکلا برای وادار کردن آنان به سکوت بهشدت دشوار است. حتی درباره همین موارد ثبتشده نیز اطلاعات بسیار محدودی بهدست آمده است. در اغلب موارد، امکان تأیید مستقل تصاویر معترضان بازداشتشده وجود نداشته است.
همانگونه که پیشتر هشدار داده شده بود، صدها معترض دیگر در معرض اتهامها و احکام مرتبط با مجازات اعدام قرار دارند. با وجود گسترش اعتراضات به سراسر کشور، موارد مستند در این گزارش تنها از پنج استان بهدست آمده است.
علاوه بر مواردی که در ادامه به آنها پرداخته میشود، ۱۰ معترض دیگر -که در حال حاضر نمیتوان نام آنان را فاش کرد- در زندان مرکزی قم به اعدام محکوم شدهاند.
همچنین دستکم ۱۷ معترض که در زندان مرکزی اصفهان (دستگرد) نگهداری میشوند، در صف اعدام قرار دارند. اسامی این افراد عبارت است از: منصور جعفری (۱۷ ساله)، شاهین سلیمانی (۲۳ ساله)، حسین قلعهبیگی (۲۲ ساله)، رضا مؤذنی (۲۳ ساله)، یاسر مختاری (۲۳ ساله)، مسلم حیدری (۳۰ ساله)، رمضان اسدی، ابوالفضل هاشمیان، جواد طالبپور، دانیال هارونی، مهدی اسکندری، نوید شیرانی، سیدرضا حسنلو، داوود امینزاده، مبین سلطانی و پژمان حقیقیان. هفدهمین نفر، ساسان آزادور است که پرونده او در ادامه این گزارش بررسی میشود.
ساسان آزادور، ۲۱ ساله و قهرمان کاراته کیوکوشین، در ۱۳ دیماه ۱۴۰۴ در اصفهان بازداشت شد.
به گفته یک منبع مطلع،پرونده او در شعبه اول دادگاه انقلاب اصفهان به ریاست قاضی کاظمزاده بررسی و در ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ به اتهام «محاربه» از طریق «قصد اخلال در امنیت ملی در جریان اعتراضات و مقابله با نیروهای نظامی با سلاح سرد» به اعدام محکوم شد. این حکم را شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تأیید کرد. خانواده ساسان آزادور در \ ۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ برای ملاقات آخر فراخوانده شدند.
محمد عباسی (۵۵ ساله) در ۲۰ دیماه همراه با دخترش فاطمه بازداشت شد. رسانههای حکومتی در ۳۰ دیماه «اعترافات» اجباری آنان را پخش کردند و دادگاه در ۷ بهمنماه برگزار شد.
شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی صلواتی او را در ۵ اسفند ۱۴۰۴به اعدام محکوم کرد. اتهام عباسی «محاربه» از طریق «مباشرت و همکاری با رژیم کودککش صهیونیستی، دولت آمریکا و گروههای متخاصم و عوامل وابسته به آنها منتهیبه شهادت مأمور کلانتری، سرهنگ شهید شاهین دهقانی کاکاوندی در اثر وارد آوردن ضربات متعدد سلاح سرد. متهم با کشیدن سلاح سرد»» عنوان شده است.
فاطمه عباسی به ۲۵ سال حبس محکوم شد و دیوان عالی کشور احکام این پدر و دختر را تأیید کرد. محمد عباسی اکنون در زندان قزلحصار است.
ابوالفضل صالحی سیاوشانی (۵۱ ساله؛ سمت چپ)، شهاب زهدی (۳۸ ساله؛ سمت راست) و یاسر رجائیفر در جریان اعتراضات ۱۸ دیماه در تهران بازداشت شدند. این سه نفر در پروندهای با ۷ متهم، به حمله به یک پایگاه سپاه پاسداران در تهران متهم شدهاند.
۱۰ روز پس از بازداشت، در ۲۸ دیماه، رسانههای حکومتی «اعترافات» اجباری ۵ نفر از متهمان این پرونده را پخش کردند. در این ویدئو، متهمان «جوانان فریبخورده» معرفی شدند که «به هدایت عناصر تروریستی آمریکایی-صهیونیستی» به پایگاه سپاه پاسداران در تهران حمله کردند.
شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی صلواتی در ۱۹ بهمنماه ۱۴۰۴ آنان را به اتهام «محاربه» و «افساد فیالارض» از طریق آتشزدن یک پایگاه سپاه در تهران، به اعدام محکوم کرد. این حکم در شعبه ۹ دیوان عالی کشور تأیید و درخواست اعاده دادرسی نیز رد شد.
۴ نفر از متهمان این پرونده در جریان جنگ ۴۰ روزه اسرائیل و ایالات متحده با جمهوری اسلامی ایران اعدام شدند. این افراد در زندان قزلحصار نگهداری میشوند.
محمدرضا طبری (۵۰ ساله) اهل بجنورد است. او پس از حضور در اعتراضات ۱۸ دیماه در بهارستان تهران، خود را به مقامات معرفی کرد.
دادگاه او در ۱۸ بهمنماه از رسانههای حکومتی پخش شد. در این جلسه، نشانههایی از فشار روحی در رفتار و نحوه صحبت او دیده میشد و قاضی او را توبیخ کرد. وکیل تسخیری طبری نیز دفاع مؤثری ارائه نکرد و تنها به درخواست تخفیف مجازات به دلیل معرفی خود بسنده کرد.
محمدرضا طبری در دادگاه انقلاب تهران به اتهام «محاربه» از طریق «کشیدن سلاح گرم به قصد ارعاب مردم و نیروهای حافظ امنیت و همچنین اقدام عملیاتی به نفع گروههای سلطنتطلب وابسته به رژیم منحوس صهیونیستی و ایجاد رعب و وحشت عمومی از طریق تیراندازی به سمت نیروهای حافظ امنیت» به اعدام محکوم شد.
بنا به اطلاع منابع آگاه، او در ۲۰ دیماه به زندان قزلحصار منتقل شد و در حال حاضر در این زندان است.
احسان حسینیپور حصارلو (۱۹ ساله؛ سمت چپ)، متین محمدی (۱۷ ساله؛ وسط) عرفان امیری (۱۷ ساله؛ سمت راست) و مریم هداوند متهم شدهاند که به مسجد سیدالشهدا در پاکدشت در ۱۸ دیماه کردند؛ حملهای که به کشته شدن دو نفر انجامید. رسانههای حکومتی دادگاه سه نوجوان پسر را در ۲۵ بهمنماه ۱۴۰۴ پخش کردند. پس از آن گزارش شد که مریم هداوند متهم دیگر این پرونده است.
این افراد به اتهامهایی از جمله «اقدام عملیاتی علیه امنیت داخلی با حضور موثر در اغتشاشات روز ۱۸ دی در شهرستان پاکدشت، اجتماع و تبانی جهت حضور و اقدام علیه امنیت داخلی کشور پیرو فراخوانهای فضای مجازی معاندین بالاخص رئیس جمهور آمریکا و رژیم غاصب صهیونیستی، مشارکت در قتل دو جوان حافظ امنیت کشور در ماه حرام، تحریق عمدی مسجد سیدالشهدا و تخریب اموال عمومی» به اعدام محکوم شدند.
قاضی ایمان افشاری، ریاست شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، پرونده این افراد را بررسی کرد.
میلاد پناهیپور، وکیل احسان حسینیپور، هشدار داده بود که پرونده فاقد هرگونه شواهد واقعی است و صرفاً بر «اعترافات» اخذشده تحت شکنجه استوار شده است. به گفته او، مقامات تصاویر دو جلسه نخست دادگاه را که در آن احسان اعلام کرده بود «اعترافات» با قرار دادن سلاح در دهان او اخذ شده، منتشر نکردهاند و در عوض، اعترافی را پخش کردهاند که بدون حضور وکیل ضبط شده است.
او همچنین به تناقضهای زمانی آشکار در این پرونده اشاره کرده و گفته است که احسان دو ساعت پیش از آغاز آتشسوزی مسجد بازداشت شد، در هیچیک از تصاویر مربوط به حمله دیده نمیشود و دادههای مکانی تلفن همراه که در روند قضایی بهدست آمد، حضور او را در محل رد میکند.
در ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ گزارش شد که میلاد پناهیپور و امیر رئیسیان بهدلیل پیگیری این پرونده احضار شدهاند. برای این دو وکیل پروندهای با اتهام «نشر اکاذیب و تبلیغ علیه نظام» تشکیل شد و پس از مدتی با قرار وثیقه آزاد شدند.
محمدرضا مجیدی اصل، بیتا همتی، بهروز زمانینژاد و کوروش زمانینژاد، یک زوج و دو برادر، در ارتباط با اعتراضات در تهران بازداشت شدند. در ۲۵ دیماه ۱۴۰۴، رسانههای حکومتی «اعترافات» اجباری بیتا همتی را در حضور محسنی اژهای، رئیس قوه قضاییه، پخش کردند. در این ویدئو، او «اعتراف» کرد که بهتنهایی یک بلوک بتنی به سمت یکی از نیروهای امنیتی پرتاب کرده و سایر بلوکها را همراه با نامزد و برادرش به پایین انداخته است.
این افراد به اتهام «اقدام عملیاتی برای دولت متخاصم ایالات متحده و گروههای تروریستی (ضدانقلاب و سلطنتطلب)» از طریق «سر دادن شعارهای ساختارشکن، استفاده از مواد منفجره، مواد آتشزا و سلاح سرد، مجروح کردن صدها شهروند بیگناه و مدافعان امنیت، تخریب و به آتش کشیدن اموال عمومی و پرتاب سیمان، بلوکهای بتنی و بطریهای شیشهای خالی از پشتبام به سر مدافعان امنیت که منجر به مجروح شدن یک بسیجی مستقر شد» در شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به اعدام محکوم شدند.
در همین پرونده، مجید نصیری (۲۹ ساله)، شهاب دادخواه (۳۴ ساله) و یک مرد دیگر که هویت او اعلام نشده است، نیز حضور دارند. این افراد در دادگاه انقلاب شیراز به اتهام «آتشزدن یک پایگاه نظامی و قتل یک مأمور یگان ویژه» به اعدام محکوم شدهاند و در زندان مرکزی شیراز (عادلآباد) نگهداری میشوند.
ابراهیم دولتآبادی، پدر دو فرزند، در ارتباط با اعتراضات در مشهد بازداشت شد. بنا به گزارش سازمان حقوق بشری ههنگاو، او در شعبه اول دادگاه انقلاب مشهد به اتهام «محاربه» به اعدام محکوم شده است.
***
با امنیتی شدن یک پرونده، متهم از حق انتخاب وکیل محروم میشود. ماده ۴۸ قانون آیین دادرسی کیفری، حق انتخاب وکیل در مرحله تحقیقات مقدماتی را برای متهم به رسمیت میشناسد. با اینحال، تبصرهای که در سال ۱۳۹۴ به این ماده افزوده شد، این حق را برای متهمان پروندههای مرتبط با «جرائم علیه امنیت داخلی یا خارجی» محدود و انتخاب وکیل را به فهرست وکلای مورد تأیید حکومت در مرحله مقدماتی محدود کرد.
اجرای احکام اعدام معترضان بازداشتشده در ارتباط با اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ از ۲۸ اسفند آغاز شد و تاکنون اعدام ۹ معترض اعلام شده است. صالح محمدی، سعید داودی و مهدی قاسمی در تاریخ ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ در زندان مرکزی قم اعدام شدند. امیرحسین حاتمی در ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ اعدام شد. همپروندهایهای او، محمدامین بیگلری و شاهین واحدپرست، در ۱۶ فروردین ۱۴۰۵ در زندان قزلحصار اعدام شدند و علی فهیم در ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ در همان زندان اعدام شد. امیرعلی میرجعفری در تاریخ ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ و عرفان کیانی در ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ اعدام شدند.