باراک راوید / آکسیوس
به گفته مقامهای آمریکایی و منابع آگاه، سفر برنامهریزیشده جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به اسلامآباد در روز سهشنبه ابتدا به تأخیر افتاد و سپس بهطور نامحدود به تعویق افتاد؛ اقدامی که پس از خودداری ایران از مشارکت در دور جدید مذاکرات صلح صورت گرفت.
آخرین تحولات: خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران ایران، گزارش داد که تیم مذاکرهکننده تهران از طریق میانجیهای پاکستانی به ایالات متحده اطلاع داده است که روز چهارشنبه در اسلامآباد حضور نخواهد داشت و هیچ چشماندازی برای مشارکت در مذاکرات نمیبیند.
اهمیت موضوع: با نزدیک شدن به پایان آتشبس، هر ساعتی که ونس در واشنگتن میگذراند، یک ساعت به ازسرگیری احتمالی درگیریها نزدیکتر میکند. در نهایت، رهبری ایران تصمیم گرفت تا زمانی که محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران ادامه دارد، در مذاکرات شرکت نکند.
وضعیت فعلی: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه به بلومبرگ گفت که آتشبس تا عصر چهارشنبه ادامه دارد، اما وزیر اطلاعرسانی پاکستان مهلت آن را حدود ساعت ۸ شب به وقت شرق آمریکا در روز سهشنبه اعلام کرد. در هر صورت، ترامپ صبح سهشنبه بهصراحت اعلام کرد که تمایلی به تمدید آن ندارد.
ترامپ در گفتوگو با شبکه CNBC گفت: «زمان زیادی نداریم... ایران میتواند دوباره به یک کشور قدرتمند تبدیل شود اگر توافق کند.»
او در پاسخ به این پرسش که اگر تا سهشنبه شب توافقی حاصل نشود چه خواهد شد، گفت: «انتظار دارم که بمباران کنیم، چون فکر میکنم این رویکرد بهتری برای ورود به موضوع است. اما ما آمادهایم. ارتش کاملاً آماده اقدام است.»
تا بعدازظهر سهشنبه، ونس همچنان در واشنگتن حضور داشت. یکی از مقامهای کاخ سفید اعلام کرد: «نشستهای سیاستگذاری بیشتری امروز در کاخ سفید در حال برگزاری است که معاون رئیسجمهور در آنها شرکت خواهد کرد.»
بهجای عزیمت به اسلامآباد، نمایندگان کاخ سفید، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، روز سهشنبه با یک هواپیمای دولتی از میامی به واشنگتن بازگشتند تا در جلسات کاخ سفید شرکت کنند.
خبر اصلی: اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، روز سهشنبه از هر دو طرف خواست آتشبس را تمدید کرده و به میز مذاکره بازگردند. او به کاردار آمریکا در اسلامآباد گفت که واشنگتن باید «به گفتوگو و دیپلماسی فرصت بدهد.»
عطاءالله تارَر، وزیر اطلاعرسانی پاکستان، اعلام کرد که اسلامآباد همچنان در انتظار پاسخ رسمی تهران درباره حضور هیأت ایرانی در مذاکرات است. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «تصمیم ایران برای حضور در مذاکرات پیش از پایان آتشبس دو هفتهای، حیاتی است.»
وی افزود: «پاکستان تلاشهای صادقانهای برای ترغیب رهبری ایران به مشارکت در دور دوم مذاکرات انجام داده و این تلاشها همچنان ادامه دارد.»
دیدگاه طرف مقابل: سخنگوی وزارت امور خارجه ایران بعدازظهر سهشنبه اعلام کرد که هنوز تصمیمی درباره اعزام هیأت به اسلامآباد گرفته نشده است.
او همچنین مدعی شد که محاصره دریایی آمریکا، جدیت هرگونه مذاکره را زیر سؤال میبرد.
پشتپرده: کاخ سفید تمام روز دوشنبه در انتظار دریافت نشانهای از تهران بود مبنی بر اینکه تیم مذاکرهکننده خود را به اسلامآباد اعزام خواهد کرد.
یک منبع آگاه از مذاکرات گفت که ایران در حال وقتکشی بوده و بهنظر میرسد تحت فشار سپاه پاسداران برای اتخاذ موضعی سختتر قرار داشته است: «بدون پایان محاصره آمریکا، مذاکرهای در کار نخواهد بود.»
میانجیهای پاکستانی، مصری و ترکیهای تمام روز دوشنبه را صرف ترغیب ایران برای حضور در مذاکرات کردند. تیم ایرانی نیز در انتظار چراغ سبز از سوی رهبر جمهوری اسلامی بود.
به گفته منابع، اواخر دوشنبه نشانههایی مبنی بر تصمیم ایران برای مشارکت ظاهر شد و ونس، ویتکاف و کوشنر در حال آمادهسازی برای عزیمت در نخستین ساعات صبح سهشنبه بودند.
اما حدود ساعت ۷ صبح سهشنبه، شرایط تغییر کرد — ایرانیها همچنان در حال تعلل بودند و سفر به تعویق افتاد.
***
بیانیه دونالد ترامپ:
با توجه به این واقعیت که دولت ایران بهطور جدی دچار شکاف و چنددستگی است — امری که چندان هم غیرمنتظره نیست — و بنا به درخواست فیلد مارشال عاصم منیر و نخستوزیر پاکستان، شهباز شریف، از ما خواسته شده است که حمله خود به کشور ایران را تا زمانی که رهبران و نمایندگان آن بتوانند به یک پیشنهاد واحد و منسجم دست یابند، به تعویق بیندازیم.
بر همین اساس، من به نیروهای نظامی خود دستور دادهام که به محاصره ادامه دهند و در عین حال، از همه جهات در وضعیت آمادگی کامل باقی بمانند. همچنین آتشبس را تا زمانی که پیشنهاد مورد نظر ارائه شود و مذاکرات، به هر نحو، به پایان برسد، تمدید خواهم کرد.
دونالد جی. ترامپ، رئیسجمهور