سازمان حقوق بشر ایران
اول اردیبهشت ۱۴۰۵
بازداشتهای گسترده شهروندان و فعالان مدنی از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا با جمهوری اسلامی ایران ادامه دارد. تاکنون دستکم ۳۶۴۶ نفر در سراسر کشور بازداشت شدهاند که دستکم ۷۶۷ مورد پس از آغاز آتشبس گزارش شده است. براساس بررسیهای سازمان حقوق بشر ایران، نام دستکم ۱۱۱ فعال مدنی و شهروند احراز هویت شده از جمله نسرین ستوده، وکیل حقوق بشر در میان بازداشتشدگان قرار دارد. در بسیاری از موارد، سرنوشت بازداشتشدگان نامشخص است و خانوادهها از محل نگهداری و وضعیت پرونده عزیزانشان اطلاعی ندارند.
سازمان حقوق بشر ایران خواستار آزادی فوری همه زندانیان سیاسی و عقیدتی است که در بازداشتگاهها و زندانهای جمهوری اسلامی بهسر میبرند.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران در این ارتباط گفت: «آزادی فوری همه فعالان سیاسی، مدنی و مدافعان حقوق بشر که قبل یا بعد از شروع جنگ بازداشت شدهاند باید یکی از شروط اصلی هرگونه توافق با جمهوری اسلامی باشد.»
از روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ و همزمان با آغاز دور جدید حملات نظامی اسرائیل و آمریکا به جمهوری اسلامی ایران تاکنون، گزارشهای متعددی از بازداشت گسترده شهروندان در نقاط مختلف کشور منتشر شده است. براساس اطلاعات رسیده به سازمان حقوق بشر ایران، طی بیش از ۵۰ روز گذشته دستکم ۳۶۴۶ نفر بازداشت شدهاند که از این میان، دستکم ۷۶۷ مورد پس از آغاز آتشبس از ۱۸ فروردینماه گزارش شده است.
این بازداشتها، دستکم ۱۱۱ فعال سیاسی، مدنی، صنفی، دانشجویی، اعضای خانوادههای دادخواه و شهروندان احراز هویت شده را شامل میشود. با توجه به قطعی گسترده اینترنت و اعلام کلی آمار از سوی نهادهای حکومتی، تعداد واقعی بازداشتها میتواند بیش از این باشد.
وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، نیروی انتظامی و پلیسهای تخصصی از جمله پلیس اطلاعات و امنیت و پلیس فتا نهادهایی بودهاند که در این بازداشتها نقش داشتند. در برخی موارد صدور دستور یا هماهنگی این بازداشتها بهعهده دادستانیها و مراجع قضایی بوده است.
اتهامات مطرحشده در این پروندهها عمدتاً شامل جاسوسی، ارتباط با سرویسهای اطلاعاتی خارجی، ارسال تصاویر یا مختصات از اماکن حساس به رسانههای خارج از کشور و تلاش برای ایجاد هستههای عملیاتی یا اقدامات مسلحانه بودهاند.
احمدرضا رادان، فرماندهکل نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، نیز یکشنبهشب، ۳۰ فروردین، در گفتوگوی ویژه خبری شبکه خبر سیمای جمهوری اسلامی، آمار تفکیکی بیشاز ۲۷۰۰ بازداشتشده اخیر را براساس انواع اتهامات ارائه کرد.
به گفته او، نیروی انتظامی بیش از ۹۰۰ نفر را که در فضای مجازی اقدام به «تشویش اذهان عمومی یا حمایت از اقدامات مخرب» میکردند، دستگیر یا شناسایی کرده است. او افزود که علاوهبراین، وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران نیز در این حوزه افرادی را دستگیر کردهاند.
همچنین به گفته او، بیش از ۴۰۰ نفر از افرادی که «اقدام به جمعآوری و انتشار تصاویر از محل اصابتها و انتقال اطلاعات میکردند»، بیش از ۷۰۰ نفر از «عناصر سلطنتطلب و شبکههای مرتبط در فضای مجازی» و بیشاز ۲۰۰ نفر «افرادی که از استارلینک و ابزارهای فنی و شبکهای برای اقدامات مخرب استفاده میکردند» نیز شناسایی و دستگیر شدهاند.
فرمانده کل نیروی انتظامی افزود که بیشاز ۴۰۰ معترض و دستکم ۱۰۰ نفر از «افراد مرتبط با سرویسها و گروههای تروریستی» نیز دستگیر شدهاند.
دادههایی که سازمان حقوق بشر ایران جمعآوری کرده است نشان میدهد در بسیاری از موارد، شرایط بازداشتشدگان نامشخص است و خانوادهها از محل نگهداری و وضعیت حقوقی آنان بیاطلاعند.
یکی از بازداشتشدگان اخیر معصومه آژینی، فعال مدنی و از خانوادههای دادخواه است. یک منبع نزدیک به خانواده آژینی به سازمان حقوق بشر ایران گفت: «معصومه را ۱۵ فروردین در یکی از روستاهای استان گلستان بازداشت و به مکانی نامعلوم بردند.» به گفته این منبع مطلع، نیروهای امنیتی هنگام بازداشت، محل اقامت او را تفتیش و لوازم شخصیاش را ضبط کردند.
پیشتر دادگاه انقلاب کرج معصومه آژینی را به حبس محکوم کرده بود. این فعال مدنی پس از پایان دوران محکومیت از زندان کچویی کرج آزاد شد. محمود آژینی، برادر او و از اعضای سازمان مجاهدین خلق، در سال ۱۳۶۰ بازداشت و در تابستان ۱۳۶۷ در زندان اوین اعدام شد.
همچنین، مهراوه خندان، فرزند نسرین ستوده، در اینستاگرام خبر داد که مادرش پس از ۱۷ روز بیخبری با خانواده تماس گرفته و گفته است در بازداشتگاه وزارت اطلاعات نگهداری میشود. به گفته او، نسرین ستوده یا اجازه اعلام محل دقیق نگهداری خود را نداشته یا از آن بیاطلاع بوده است. این وکیل حقوق بشر روز ۱۲ فروردین در تهران بازداشت شد.
بررسی سازمان حقوق بشر ایران براساس اطلاعات رسیده نشان میدهد که بازداشت فعالان مدنی از زمان آغاز حمله نظامی اسرائیل و آمریکا به ایران، بیشتر در استانهای غربی و تهران انجام شده است.
فهرست فعالان سیاسی، صنفی، مدنی، دانشجویی، اعضای خانوادههای دادخواه و شهروندانی که در بیش از ۵۰ روز گذشته بازداشت شدهاند و سازمان حقوق بشر ایران هویت آنان را احراز کرده است، به شرح زیر است:
• آذربایجان غربی (۲۵): آکام ابوبکری، عثمان بایزیدی، حدیث حقیقی، وهاب حسینزاده، هویار ذهابی، ابراهیم رحمانی، آوات رستمی، آوات سرگلی، سوران سهرابی، شهاب فروغی، محیالدین قلاش، بهنام قلاش، یوسف کریمی، انور مولودی، ویسه محمدپور، الشَن عباسی، قربان عباسی، کاوه عبداللهزاده، منصور عبداللهزاده، منوچهر عبداللهزاده، شهرام عزیزی، شوانه علیزاده، مامه علینژاد، جلال علوی، مسعود عبداللهزاده
• تهران (۱۷): ایزد آقابیگی، باران امیدیان، درسا ایازی، عباس دانش، رضا دالمن، علی رزاق، نسرین ستوده، اسماعیل شکری، محمدحسن خوشچهره، کوشار حضرتی، احسان قدیری، مهرک کریمیپور عندلیبی، لیلا پیرهادی، محمد پیرهادی، ایلیا صبورینسب، سهیل عربی، لیلا میرغفاری
• کردستان (۱۵): سالار آذر، سیروان امینی، امید خورشیدی، کوروش زهرابی، آکو سلطانی، محمد شریفی، شیخ زاهد شهابی، شیدا شیخی، بختیار طاووسی، کیانوش عادلپور، زینب عزیزی، سبحان عزیزی، عبدالله مهجور، سحر مهدی، افشین نجم
• خراسان رضوی (۷): سیما انبایی فریمانی، شهره حدادیان، زهرا حجت، سهیلا حسینی، محمدپارسا گلچین، حسین مهدیپناه، احمد رحیمی
• فارس (۸): بهزاد بصیری، بهزاد یزدانی، رومینا خزعلی، سارا سپهری، ماندانا ستوده، مهسا ستوده، نقا سیاوشی، محمدعلی زحمتکش
• اصفهان (۵): حسین افراسیاب، زینب شفیعزاده، محمد نیکبخت، ماهان همتی، نیما همتی
• آذربایجان شرقی (۴): اکبر ابوالفتحی، غلامرضا جوادی، رضا جوانمرد، ایوب شیری
• سیستان و بلوچستان (۳): فاروق حملی، یاسین دهقانی، عزیزالله عثمانی
• خوزستان (۳): علی اردانه، اسماعیل باوی، سیامک صادقی چهرازی
• کرمان (۳): شایان آبادی، هومن فروهری، مینو مهربانی
• همدان (۳): بهنوش درویشی، افسانه روزبهانی، فریده کتابی
• ایلام (۲): پرستو چمنآرا، ساسان چمنآرا،
• البرز (۲): آمنه قاسمزاده، آریو مشرفی
• کرمانشاه (۲): منوچهر آقابیگی، مسلم زارعی
• گلستان (۲): معصومه آژینی، مسعود عبدی
• یزد (۲): آرمان حاجمحمدی، یاسمین رهمرده
• بوشهر (۱): رضا امانیفر
• چهارمحال و بختیاری (۱): کیانوش امینی
• کهگیلویه و بویراحمد (۱): بختیار رضوانی
• گیلان (۱): سیما چمبری
• مازندران (۱): مینو اندخس
• مرکزی (۱): داستا (فاطمه) فرخی
• هرمزگان (۱): آرمان زرهیزاده