دفنه سالداکیس و حاتم ماهر / رویترز / ۲۰ آوریل ۲۰۲۶
روز دوشنبه نگرانیها در مورد فروپاشی آتشبس بین ایالات متحده و ایران پس از اعلام توقیف یک کشتی باری ایرانی افزایش یافت. این کشتی دیروز سعی در عبور از محاصره نیروهای دریایی آمریکا داشت. ایران قول تلافی داده است.
تلاشها برای ایجاد صلحی پایدارتر در منطقه نیز در معرض تهدید قرار گرفت، چرا که ایران اعلام کرد در دور دوم مذاکراتی که آمریکا امیدوار بود پیش از پایان آتشبس آغاز شود، شرکت نخواهد کرد.
ایالات متحده همچنان محاصره بنادر ایران را حفظ کرده، در حالی که ایران نیز عبور و مرور دریایی از تنگه هرمز را ابتدا متوقف و سپس دوباره برقرار کرده است؛ گذرگاهی که معمولاً حدود یکپنجم عرضه نفت جهان از آن عبور میکند.
ارتش آمریکا اعلام کرد روز یکشنبه پس از یک بنبست ششساعته، به سوی یک کشتی باری با پرچم ایران که به سمت بندرعباس در حرکت بود، آتش گشود و موتورهای آن را از کار انداخت.
فرماندهی مرکزی آمریکا افزود که تفنگداران دریایی این کشور سپس با استفاده از طناب از بالگردها روی عرشه کشتی فرود آمدند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در شبکههای اجتماعی نوشت: «اکنون کنترل کامل کشتی آنها را در اختیار داریم و در حال بررسی محموله آن هستیم!»
ارتش ایران اعلام کرد این کشتی از چین در حال حرکت بوده است. به گزارش رسانههای دولتی، یک سخنگوی نظامی گفت: «هشدار میدهیم که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران بهزودی به این دزدی دریایی مسلحانه از سوی ارتش آمریکا پاسخ خواهند داد.»
با افزایش نگرانی معاملهگران از فروپاشی آتشبس و تداوم محدودیت شدید تردد در خلیج فارس، قیمت نفت بیش از ۵ درصد افزایش یافت و بازارهای سهام دچار نوسان شدند.
پس از شروعی کندتر، روند صعودی شاخص S&P500 از کف ثبتشده در جریان جنگ آمریکا و ایران، اکنون به سطح بازگشت پس از افت ناشی از تعرفههای سال ۲۰۲۵ رسیده است.
ایران مذاکرات صلح را رد کرد
رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که تهران مذاکرات جدید صلح را رد کرده و دلیل آن را تداوم محاصره، لحن تهدیدآمیز و تغییر مواضع واشنگتن و «مطالبات بیش از حد» عنوان کرده است.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور ایران، در شبکههای اجتماعی نوشت: «نمیتوان صادرات نفت ایران را محدود کرد و در عین حال انتظار امنیت رایگان برای دیگران داشت. انتخاب روشن است: یا بازار آزاد نفت برای همه، یا پذیرش هزینههای سنگین برای همگان.»
ترامپ پیشتر هشدار داده بود در صورت رد شروط آمریکا از سوی ایران، ایالات متحده تمامی پلها و نیروگاههای برق این کشور را نابود خواهد کرد؛ تهدیدی در ادامه الگوی اخیر اظهارات او.
ایران نیز اعلام کرده است که در صورت حمله آمریکا به زیرساختهای غیرنظامیاش، نیروگاهها و تأسیسات آبشیرینکن کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد.
آمادهسازی برای مذاکراتی که ممکن است برگزار نشود
ترامپ گفت نمایندگان او شامگاه دوشنبه وارد اسلامآباد خواهند شد، یک روز پیش از پایان آتشبس دو هفتهای.
یک مقام کاخ سفید به رویترز گفت هیأت آمریکایی به ریاست جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، خواهد بود که هفته گذشته نخستین دور مذاکرات صلح را هدایت کرده بود؛ همچنین استیو ویتکاف، نماینده ترامپ، و جرد کوشنر، داماد او، در این هیأت حضور خواهند داشت. با این حال ترامپ به شبکههای ABC News و MS Now گفت که ونس در این سفر شرکت نخواهد کرد.
پاکستان که نقش میانجی اصلی را ایفا کرده، روز دوشنبه همچنان در حال آمادهسازی برای این مذاکرات بود.
به گفته یک مقام دولتی و یک مقام امنیتی، نزدیک به ۲۰ هزار نیروی پلیس، شبهنظامی و ارتش در سراسر پایتخت، اسلامآباد، مستقر شدهاند و منطقه اطراف محل برگزاری دور دوم مذاکرات نیز تخلیه شده است.
حملونقل عمومی در سراسر شهر نیز به حالت تعلیق درآمده است.
محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، در بیانیهای اعلام کرد: «تدابیر امنیتی ویژهای برای تمامی مهمانان ویژه ما اتخاذ شده است.» وی افزود که این تدابیر را به ناتالی بیکر، سفیر آمریکا، نیز توضیح داده است.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران که هدایت تیم مذاکرهکننده ایران را بر عهده داشته، پیشتر گفته بود دو طرف به پیشرفتهایی دست یافتهاند، اما همچنان بر سر مسائل هستهای و تنگه هرمز اختلافات زیادی دارند.
متحدان اروپایی، که بارها از سوی ترامپ به دلیل عدم حمایت از تلاشهای جنگی او مورد انتقاد قرار گرفتهاند، نگراناند که تیم مذاکرهکننده واشنگتن به دنبال توافقی سریع و سطحی است که مستلزم ماهها یا حتی سالها مذاکرات فنی پیچیده در مراحل بعدی خواهد بود.
این جنگ که اکنون وارد هفته هشتم خود شده، شدیدترین شوک تاریخی به عرضه جهانی انرژی را ایجاد کرده و به دلیل بسته شدن عملی تنگه هرمز، قیمت نفت را بهشدت افزایش داده است.
از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، هزاران نفر در حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و همچنین در جریان تهاجم همزمان اسرائیل به لبنان کشته شدهاند.
ایران در پاسخ به این حملات، با موشک و پهپاد اسرائیل و کشورهای عربی همسایه که میزبان پایگاههای آمریکا هستند را هدف قرار داد. به گزارش خبرگزاری میزان، ارگان رسانهای قوه قضائیه، جمهوری اسلامی دو مرد را که به همکاری با سرویس اطلاعاتی موساد اسرائیل و برنامهریزی برای انجام حملات در داخل کشور محکوم شده بودند، روز یکشنبه اعدام کرد.
عراق، کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در ماه مارس نزدیک به ۸ میلیون بشکه در روز از تولید نفت خام خود را از دست دادند.