باراک راوید، مارک کاپوتو / آکسیوس
دو مقام آمریکایی اعلام کردند که مذاکرهکنندگان ایالات متحده و ایران در گفتوگوهای روز سهشنبه پیشرفتهایی داشتهاند و به دستیابی به یک توافق چارچوبی برای پایان دادن به جنگ نزدیکتر شدهاند.
اهمیت موضوع: این دو رقیب — با میانجیگری پاکستان، مصر و ترکیه — در تلاش بودهاند تا شکافهای باقیمانده را کاهش داده و پیش از پایان آتشبس در ۲۱ آوریل به توافق برسند.
یک هیأت پاکستانی به ریاست فرمانده ارتش، فیلد مارشال عاصم منیر، روز چهارشنبه برای گفتوگو با مقامات ایرانی وارد تهران شد.
با این حال، مقامات آمریکایی و منابع آگاه از روند میانجیگری هشدار دادهاند که با توجه به اختلافات قابل توجه میان دو طرف، دستیابی به توافق قطعی نیست.
یک مقام پاکستانی گفت: «باید صبر کنیم و ببینیم آیا میتوان به توافق رسید یا نه. ما امیدوار هستیم و بر همین اساس تلاش میکنیم هر دو طرف را به پیش ببریم.»
پشت صحنه: یک مقام آمریکایی گفت تیم مذاکرهکننده دونالد ترامپ — شامل معاون رئیسجمهور ونس، استیو ویتکاف نماینده کاخ سفید و جرد کوشنر مشاور ارشد — روز سهشنبه به تماسها و تبادل پیشنویس پیشنهادها با ایران و میانجیها ادامه دادهاند.
این مقام افزود: «آنها در تماس تلفنی بودند و از طریق کانالهای غیررسمی با همه کشورها ارتباط داشتند و در حال نزدیکتر شدن هستند.»
یک مقام آمریکایی دیگر نیز تأیید کرد که روز سهشنبه پیشرفتهایی حاصل شده است.
یک مقام سوم آمریکایی گفت: «ما میخواهیم به توافق برسیم. و بخشی از دولت آنها هم خواهان توافق است. اکنون چالش این است که کل ساختار حاکمیتی آنها را برای رسیدن به توافق همراه کنیم.»
وضعیت کنونی: به گفته مقامات آمریکایی و منابع مطلع، احتمالاً دور جدیدی از مذاکرات مستقیم و حضوری در روزهای آینده و پیش از پایان آتشبس برگزار خواهد شد، اما هنوز تاریخی مشخص نشده است.
ونس که هفته گذشته هدایت گفتوگوهای اولیه در پاکستان را بر عهده داشت، روز سهشنبه در یک رویداد گفت: «فکر میکنم طرفهایی که مقابل ما نشستهاند خواهان توافق هستند... نسبت به موقعیت فعلی احساس بسیار خوبی دارم.»
اظهارات ونس از این جهت قابل توجه است که او مستقیماً با رهبر عالی ایران، مجتبی خامنهای، مذاکره نکرده بود.
بین سطور: به گفته یک مقام آمریکایی و یک منبع آگاه، در صورت دستیابی به توافق چارچوبی، لازم است آتشبس تمدید شود تا جزئیات یک توافق جامع مورد مذاکره قرار گیرد.
یک مقام آمریکایی گفت: «جزئیات پیچیده هستند — نمیتوان این کار را ظرف دو روز انجام داد.»
یک مقام دیگر افزود: «ایالات متحده هنوز بهطور رسمی با تمدید آتشبس موافقت نکرده است. اما تعامل میان آمریکا و ایران برای رسیدن به توافق ادامه دارد.»
تمرکز بر فشارها: مقامات آمریکایی میگویند محاصره دریایی اعمالشده از سوی ترامپ — که صادرات نفت ایران را قطع کرده — به همراه بحران اقتصادی فزاینده، فشار بر تهران برای رسیدن به توافق را افزایش داده است.
یک مقام آمریکایی گفت: «ایران پولی ندارد. ورشکسته است. ما این را میدانیم و آنها هم میدانند که ما میدانیم.»
اعداد و ارقام: ایران روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه نفت صادر میکند که درآمدی در حدود ۱۴۰ میلیون دلار به همراه دارد.
میعاد ملکی، کارشناس پیشین تحریمهای ایران در وزارت خزانهداری آمریکا، گفت: «یک محاصره، این رقم را در یک شب به صفر میرساند.»
جزیره خارک که حدود ۹۰ درصد نفت ایران از آن عبور میکند، در فاصله ۴۰۰ مایلی از تنگه هرمز در خلیج فارس قرار دارد و در صورت محاصره عملاً از کار خواهد افتاد.
یک مقام دیگر دولت آمریکا گفت: «لازم نیست اکنون به خارک حمله کنیم؛ میتوانیم فقط آن را خفه کنیم.»
نگاه کلان: مقامات آمریکایی میگویند اگر ایران نتواند نفت صادر کند و ظرفیت ذخیرهسازی داخلیاش پر شود، ناچار خواهد شد استخراج را متوقف کند؛ امری که میتواند باعث تعطیلی چاهها و آسیب اقتصادی بلندمدت شود.
یک مقام گفت: «چه پیامی دارد اگر ایران — کشوری که جهان آن را با نفت میشناسد — نتواند نفت تولید کند؟ این وضعیت از ونزوئلای تحت رهبری مادورو هم بدتر خواهد شد.»
پیش از جنگ نیز اقتصاد ایران تحت فشار شدید ناشی از کارزار «فشار حداکثری» تحریمهای ترامپ قرار داشت؛ موضوعی که به بیکاری بالا، کمبود بنزین و افزایش قیمت مواد غذایی منجر شده بود. جنگ این بحران را تشدید کرده است.
حملات هوایی آمریکا و اسرائیل دو کارخانه بزرگ فولاد ایران را تعطیل کرده و صنعت پتروشیمی این کشور را به حالت توقف درآورده است.
بانک سپه — نهاد مالی دولتی ایران که پرداخت حقوق نیروهای نظامی و سپاه پاسداران را بر عهده دارد — هدف حملات مکرر سایبری هکرهای اسرائیلی قرار گرفته و مرکز امنیت دیجیتال آن ماه گذشته در حمله موشکی هدف قرار گرفته است.
قطع اینترنت در ایران که اکنون وارد چهلوهفتمین روز خود شده، روزانه ۵۰ میلیون دلار دیگر به اقتصاد کشور خسارت وارد میکند.