آمریکا تجارت دریایی ایران را متوقف کرد
خبرگزاری رویترز / ۱۵ آوریل ۲۰۲۶
ایالات متحده روز چهارشنبه اعلام کرد که ارتش این کشور بهطور کامل تجارت ورودی و خروجی ایران از مسیر دریا را متوقف کرده است؛ این در حالی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفت گفتوگوها با تهران برای پایان دادن به جنگ ممکن است همین هفته از سر گرفته شود — اظهاراتی که برای دومین روز متوالی باعث کاهش قیمت نفت شد.
ترامپ گفت مذاکرات میان مقامات آمریکایی و ایرانی ممکن است ظرف دو روز آینده در پاکستان از سر گرفته شود. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، که هدایت مذاکرات آخر هفته را بر عهده داشت — مذاکراتی که بدون دستیابی به پیشرفت ملموس پایان یافت — نیز گفت نسبت به وضعیت موجود احساس مثبتی دارد.
ترامپ در گفتوگو با جاناتان کارل، خبرنگار شبکه ABC News، اظهار داشت: «فکر میکنم در دو روز آینده شاهد تحولات شگفتانگیزی خواهید بود.» او افزود که گمان نمیکند نیازی به تمدید آتشبس دو هفتهای که در ۲۱ آوریل به پایان میرسد، باشد.
به گفته ترامپ — طبق پستی که کارل در شبکه ایکس منتشر کرد — «این وضعیت میتواند به هر شکلی پایان یابد، اما فکر میکنم توافق ترجیح دارد، چون در آن صورت آنها میتوانند بازسازی کنند. واقعاً اکنون یک رژیم متفاوت دارند. در هر صورت، ما عناصر تندرو را از میان برداشتیم.»
مقامات پاکستان، ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس نیز اعلام کردند که تیمهای مذاکرهکننده آمریکا و ایران ممکن است اواخر این هفته به پاکستان بازگردند، هرچند یک منبع ارشد ایرانی گفت هنوز تاریخی برای این امر تعیین نشده است.
با وجود این فضای نسبتاً خوشبینانه، در چارچوب محاصره دریایی آمریکا، کشتیهای بیشتری از بنادر ایران بازگردانده میشوند؛ از جمله نفتکش «ریچ استاری» که تحت تحریم آمریکا و متعلق به چین است و روز چهارشنبه پس از خروج از خلیج فارس در حال بازگشت به تنگه هرمز بود.
دریادار برد کوپر، فرمانده ستاد مرکزی ارتش آمریکا، گفت نیروهای آمریکایی بهطور کامل تجارت اقتصادی دریایی ایران را — که به گفته او ۹۰ درصد اقتصاد این کشور را تغذیه میکند — متوقف کردهاند.
او در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «در کمتر از ۳۶ ساعت از اجرای محاصره، نیروهای آمریکا بهطور کامل تجارت اقتصادی ورودی و خروجی ایران از مسیر دریا را متوقف کردهاند.»
پیام سنتکام در شبکه «ایکس»:
بیش از ۱۰۰۰۰ ملوان، تفنگدار دریایی و نیروی هوایی ایالات متحده به همراه بیش از دوازده ناو جنگی و دهها هواپیما در حال انجام ماموریت محاصره کشتیهایی هستند که به بنادر ایران وارد و از آنها خارج میشوند. در طول ۲۴ ساعت اول، هیچ کشتیای از محاصره ایالات متحده عبور نکرد و ۶ کشتی تجاری از دستور نیروهای آمریکایی برای بازگشت به یک بندر ایرانی در خلیج عمان پیروی کردند.
این محاصره به طور بیطرفانه علیه کشتیهای همه کشورها که به بنادر و مناطق ساحلی ایران وارد یا از آنها خارج میشوند، از جمله تمام بنادر ایران در خلیج فارس و خلیج عمان، اعمال میشود. نیروهای آمریکایی از آزادی دریانوردی برای کشتیهایی که از تنگه هرمز به بنادر غیر ایرانی و از آنها خارج میشوند، حمایت میکنند.
پیشتر نیز ارتش آمریکا اعلام کرده بود از زمان آغاز این محاصره در روز دوشنبه، هشت نفتکش مرتبط با ایران را رهگیری کرده است؛ موضوعی که روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داده بود.
بازگشت به اسلامآباد
ترامپ روز سهشنبه در گفتوگو با روزنامه نیویورک پست گفت مذاکرهکنندگان او احتمالاً بهزودی بازخواهند گشت؛ امری که به گفته او تا حد زیادی به دلیل «عملکرد عالی» عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در مدیریت و تعدیل مذاکرات بوده است.
در ادامه، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در رویدادی در ایالت جورجیا گفت ترامپ به دنبال دستیابی به یک «توافق بزرگ» با ایران است، اما سطح بیاعتمادی میان دو کشور همچنان بالا است.
او گفت: «این مشکلی نیست که بتوان یکشبه حل کرد.»
نشانههای تعامل دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری — که از ۲۸ فوریه آغاز شده — به آرام شدن بازارهای نفت کمک کرد و قیمتهای شاخص را برای دومین روز متوالی در روز چهارشنبه به زیر ۱۰۰ دلار رساند. سهام در آسیا افزایش یافت و دلار — که بهعنوان دارایی امن شناخته میشود — پس از هفت روز کاهش متوالی، تثبیت شد.
با این حال، بازار ممکن است با کاهش بیشتر عرضه مواجه شود، زیرا به گفته دو مقام آمریکایی، ایالات متحده قصد ندارد معافیت ۳۰روزه تحریمها بر نفت ایران در دریا — که این هفته منقضی میشود — را تمدید کند. همچنین، معافیت مشابهی برای نفت روسیه نیز بهطور بیسر و صدا در پایان هفته گذشته به پایان رسیده است.
این جنگ باعث شده ایران عملاً تنگه هرمز — یکی از مهمترین گذرگاههای آبی جهان برای انتقال نفت و گاز — را ببندد و صادرات از خلیج فارس به خریداران جهانی، بهویژه در آسیا و اروپا، کاهش یابد؛ وضعیتی که واردکنندگان را وادار کرده برای تأمین منابع جایگزین به تکاپو بیفتند.
در جریان این درگیریها حدود ۵ هزار نفر کشته شدهاند؛ از جمله حدود ۳ هزار نفر در ایران و ۲ هزار نفر در لبنان.
نقاط اختلاف
برنامه هستهای ایران یکی از اصلیترین نقاط اختلاف در مذاکرات آخر هفته بود. ایالات متحده پیشنهاد تعلیق ۲۰ساله تمامی فعالیتهای هستهای ایران را مطرح کرده، در حالی که تهران توقفی سه تا پنجساله را پیشنهاد داده است؛ به گفته منابع آگاه از جزئیات این پیشنهادها.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در سئول گفت مدت هرگونه توقف در غنیسازی اورانیوم ایران یک تصمیم سیاسی است و ممکن است تهران بهعنوان اقدامی برای اعتمادسازی، یک راهحل میانه را بپذیرد.
ایالات متحده همچنین خواستار انتقال هرگونه مواد هستهای غنیشده از ایران شده، در حالی که تهران بر لغو تحریمهای بینالمللی علیه خود تأکید دارد.
یک منبع درگیر در مذاکرات پاکستان گفت گفتوگوهای غیرعلنی پس از پایان مذاکرات آخر هفته، پیشرفتهایی در کاهش این اختلافها ایجاد کرده و دو طرف را به توافقی نزدیکتر کرده است که میتواند در دور جدید مذاکرات مطرح شود.
با این حال، در تحولی که چشمانداز صلح را پیچیدهتر میکند، اسرائیل به حملات خود در لبنان علیه حزبالله — گروهی شبهنظامی مورد حمایت ایران — ادامه داده است. اسرائیل و آمریکا میگویند این عملیات شامل آتشبس نمیشود، در حالی که ایران بر خلاف آن تأکید دارد.
روز سهشنبه، بریتانیا، کانادا، ژاپن و هفت کشور دیگر کشتار نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در لبنان را محکوم کرده و خواستار «پایان فوری درگیریها» شدند.
این بیانیه پس از کشته شدن سه نیروی حافظ صلح اندونزیایی در ماه گذشته منتشر شد. این کشورها همچنین از آتشبسی که میان آمریکا، اسرائیل و ایران توافق شده، استقبال کردند.