کیتی راجرز / نیویورک تایمز / ۱۲ آوریل ۲۰۲۶
پاپ لئو چهاردهم از قدرتمندترین منتقدان جهانی جنگ ایالات متحده با ایران است. او در روزهای اخیر، ستایش از انسانها و پول، دامهای غرور، و «خشونت پوچ و غیرانسانی» ناشی از جنگهایی را که باعث بیثباتی بیشتر خاورمیانه شدهاند، محکوم کرده است.
هشدارهای متعدد او در طول هفته گذشته ظاهراً به گوش رئیسجمهور ترامپ رسیده است، زیرا رئیسجمهور آمریکا در واکنش به این دعوتها برای صلح، نخستین پاپ آمریکاییِ تاریخ را در شبکههای اجتماعی مورد حمله قرار داد و سپس مدعی شد که خود در به قدرت رسیدن او نقش داشته است.
ترامپ یکشنبه شب در پیامی طولانی در شبکههای اجتماعی نوشت: «لئو باید سپاسگزار من باشد، چون همانطور که همه میدانند انتخاب او کاملاً غیرمنتظره بود. او در هیچ فهرستی برای انتخاب پاپ نبود و فقط به خاطر آمریکایی بودنش از سوی کلیسا منصوب شد، چون گمان کردند آن بهترین راه برای تعامل با دونالد جی. ترامپ است. اگر من در کاخ سفید نبودم، لئو هم در واتیکان نبود.»
این پیام در حالی ارسال شد که ترامپ پس از پایان یک هفته آخر کاری که شامل تماشای مسابقه هنرهای رزمی ترکیبی در میامی و دیدار با هوادارانش در باشگاه گلف بود، و پس از شکست مذاکرات با ایران، بازمیگشت. او لئو را «ضعیف در برابر جرم» — عبارتی که معمولاً علیه شهرداران دموکرات به کار میبرد — و «وحشتناک در سیاست خارجی» خواند. ترامپ گفت که برادر پاپ، لوئیس، را بیشتر ترجیح میدهد، چون از جنبش «مگا» حمایت میکند؛ او نوشت: «او میفهمد!» رئیسجمهور همچنین پاپ را متهم کرد که «در خدمت چپگرایان افراطی» است و در پایان توصیه کرد که «به جای سیاستمدار بودن، بر اینکه یک پاپ بزرگ باشد تمرکز کند.»
این موضعگیری خصمانه نشان داد هیچ مرزی برای کسانی که ممکن است هدف حملات ترامپ قرار گیرند وجود ندارد — حتی رهبر ۱.۴ میلیارد کاتولیک جهان نیز از این قاعده مستثنا نیست. اندکی پس از انتشار این پست، ترامپ از هواپیمای ریاستجمهوری پیاده شد و در پاسخ به خبرنگاران گفت که گمان نمیکند پاپ «کارش را درست انجام دهد» و افزود: «بهنظر میرسد که او جرم را دوست دارد!» ترامپ پاپ را «شخصی بسیار لیبرال» نامید و متهم کرد از تسلیحات هستهای حمایت میکند.
واکنش خشمآلود ترامپ به پاپ لئو، که در شیکاگو با نام رابرت فرانسیس پرووست متولد شده، تفاوت آشکار میان دو چهره قدرتمند آمریکایی در نحوه مواجهه با بحران را بهخوبی نشان داد: یکی برای حلوفصل مناقشه تلاش میکند و دیگری به شکل غریزی شدت آن را افزایش میدهد.
لئو در نخستین سال پاپی خود از هرگونه انتقاد آشکار از رئیسجمهور پرنوسان آمریکا پرهیز کرده و در سکوت دعوت اولیه ترامپ برای سفر به واشنگتن را رد کرده بود. اما در ماه ژانویه، در سخنرانیای نسبت به نحوه دستگیری نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، توسط دولت ترامپ ابراز نگرانی کرد.
مواضع او درباره جنگ با ایران به تدریج تندتر شده است، در حالی که این درگیری ادامه دارد و مقامات دولت ترامپ شروع به استناد به الهیات برای توجیه جنگی کردند که رئیسجمهور بدون مجوز کنگره، بدون حمایت مردم آمریکا و بدون همراهی عمده متحدان ایالات متحده آغاز کرده است.
در ماه مارس، پیت هگزت، وزیر دفاع، از مردم آمریکا خواست تا «به نام عیسی مسیح» برای پیروزی در نبرد و سلامت نیروهای نظامی دعا کنند. اندکی بعد، پاپ هشدار داد که نباید نام عیسی را برای جنگ به کار برد و گفت: «عیسی به دعاهای جنگافروزان گوش نمیدهد، بلکه آنها را رد میکند.»
پاپ در خطبه روز یکشنبه پیش از عید پاک گفت مأموریت مسیحی «بهواسطه میل به سلطهجویی منحرف شده است؛ امری کاملاً بیگانه با راهِ عیسی مسیح.»
سپس در روز عید پاک، بار دیگر خواستار صلح شد: «در این روز جشن، بیایید هر گونه میل به درگیری، سلطه و قدرت را کنار بگذاریم و از خداوند بخواهیم که صلح خود را بر جهانی زخمی از جنگها نازل کند.» این سخنان را او خطاب به دهها هزار نفر از مومنان در میدان سنپیتر در رم ایراد کرد.
هفته گذشته، گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه یکی از مقامات دولت ترامپ با کاردینال کریستوف پییر، سفیر سابق پاپ در ایالات متحده، دیدار کرده تا نسبت به انتقادهای پاپ از سیاستهای دولت شکایت کند. هم دولت آمریکا و هم واتیکان این گزارشها را رسماً تکذیب کردند. جِی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور و نویسنده کتابی درباره ایمان خود، که کاتولیک است، هنگام پرسش درباره آن دیدار در ابتدا حتی نمیدانست کاردینال پییر کیست.
روز سهشنبه، تهدید ترامپ به «نابودی کامل تمدن ایران» در صورتی که تهران راهبردی تنگه هرمز ـ مسیر اصلی انتقال نفت جهان ـ را بازنگشاید، واکنش مستقیم و کمسابقهای از سوی پاپ لئو برانگیخت. پاپ این تهدید را «کاملاً غیرقابلقبول» خواند و افزود که تهدید به انفجار پلها و نیروگاهها «نقض آشکار قوانین بینالمللی» است.
او گفت این تهدیدها «نشانهای از نفرت، تفرقه و تخریب است که انسانها قادر به انجام آنند، و همه ما باید برای صلح تلاش کنیم.» ترامپ همان صبح در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز این تهدید را تأیید کرد و گفت: «من با آن مشکلی ندارم.»
یکشنبه شب، پس از آنکه چند کاردینال بانفوذ آمریکایی در برنامه «۶۰ دقیقه» درباره علت همگامی خود با پاپ در مخالفت با سیاستهای داخلی و جهانی دولت ترامپ سخن گفتند، رئیسجمهور بار دیگر لئو را هدف حمله قرار داد.
کاردینال رابرت مکالروی در آن برنامه گفت: «این رژیم نفرتانگیز است و باید کنار گذاشته شود، اما این جنگ، جنگی انتخابی بود که ما خودمان به سوی آن رفتیم. و بهنظر من بخشی از لحظهای نگرانکننده در تاریخ آمریکا است؛ ما شاهد ظهور چرخهای از جنگهای بیپایانیم.»
پس از حمله ترامپ، شماری از چهرههای برجسته کاتولیک از پاپ دفاع کردند.
پول اس. کوکلی، رئیس کنفرانس اسقفهای کاتولیک آمریکا، در بیانیهای گفت: «از اینکه رئیسجمهور چنین سخنان تحقیرآمیزی درباره مقام مقدس پاپ نوشته، بسیار ناخشنودم. پاپ لئو رقیب او نیست و نه سیاستمدار؛ او نماینده مسیح است و از حقیقت انجیل و مراقبت از جان انسانها سخن میگوید.»
جیمز جوزف مارتین جونیور، کشیش و نویسنده یسوعی آمریکایی، در شبکههای اجتماعی نوشت: «بعید میدانم پاپ لئو چهاردهم امشب تا پیش از آغاز سفر زیارتیاش به آفریقا، بیخوابی بکشد. اما بقیه ما باید نگران باشیم، چون این رفتار غیرمنطقی، بیرحمانه و غیرمسیحی است. آیا سقوط اخلاقی انتهایی ندارد؟»
ماه مه گذشته، درست پس از انتخاب لئو، جان پرووست، برادر دیگر پاپ، در مصاحبهای با نیویورک تایمز گفت که باور ندارد برادرش در برابر سیاستهای ترامپ سکوت کند.
او گفت: «میدانم از آنچه در زمینه مهاجرت رخ میدهد ناراضی است، این را با اطمینان میگویم. اینکه تا کجا پیش خواهد رفت را هیچکس نمیداند، ولی قطعاً بیعمل نخواهد ماند. فکر نمیکنم کسی باشد که در سکوت بنشیند.»