باراک راوید / اکسیوس
ایالات متحده و ایران در جریان مذاکرات فشرده و طولانی روز شنبه در پاکستان به توافقی دست نیافتند.
اهمیت موضوع: بنبست در این گفتوگوها، آتشبس دو هفتهای مورد توافق در هفته گذشته را در وضعیت نامشخص قرار میدهد و احتمال ازسرگیری و تشدید درگیریها را افزایش میدهد.
به گفته یک منبع آگاه از روند مذاکرات، بخشی از اختلافات به درخواست ایران برای کنترل تنگه هرمز و همچنین امتناع این کشور از چشمپوشی از ذخایر اورانیوم غنیشدهاش مربوط میشد.
موضع مقام آمریکایی: جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که دو طرف طی ۲۱ ساعت «گفتوگوهای جدی و substantive» داشتهاند، اما نتوانستهاند شکافها را پر کنند.
او تأکید کرد: «این خبر برای ایران بسیار بدتر از آن است که برای آمریکا بد باشد. ما بهروشنی خطوط قرمز خود را مشخص کردهایم… و آنها تصمیم گرفتهاند شرایط ما را نپذیرند.»
ونس افزود که آمریکا به دنبال یک «تعهد مثبت و بلندمدت» از سوی ایران است مبنی بر اینکه به دنبال سلاح هستهای یا ابزارهایی که امکان تولید سریع آن را فراهم کند، نرود. او گفت: «ما هنوز چنین چیزی را ندیدهایم، اما امیدواریم که ببینیم.»
ونس همچنین مدعی شد که آمریکا «بسیار انعطافپذیر و همراه» بوده و با «حسن نیت» مذاکره کرده است، اما نتوانسته پیشرفت قابلتوجهی حاصل کند.
ونس بلافاصله پس از یک نشست خبری چهار دقیقهای، اسلامآباد را به مقصد واشنگتن ترک کرد.
دیدگاه طرف مقابل: چندین رسانه ایرانی پس از کنفرانس خبری ونس گزارش دادند که مذاکرات به این دلیل شکست خورده که طرف آمریکایی واقعبین نبوده و «خواستههای بیش از حد» مطرح کرده است.
پشت صحنه: هیئتهای آمریکایی و ایرانی در چندین دور و در قالبهای مختلف با یکدیگر دیدار کردند. مذاکرات از روز شنبه آغاز شد و در ساعات اولیه بامداد یکشنبه به وقت محلی پایان یافت.
ونس گفت تیم مذاکرهکننده آمریکا در طول روز دستکم شش بار با رئیسجمهور دونالد ترامپ گفتوگو کرده است.
آنها همچنین با مارکو روبیو، وزیر خارجه، پیت هگست، وزیر دفاع، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری و ژنرال برد کوپر، فرمانده سنتکام، در تماس بودهاند.
بین سطور: هیچکس انتظار نداشت که روز شنبه توافق نهایی حاصل شود، اما طرف آمریکایی امیدوار بود که دستکم شتاب لازم برای ادامه مذاکرات ایجاد شود؛ حتی اگر این امر مستلزم تمدید آتشبس باشد.
با این حال، اظهارات کوتاه ونس نشانه چندانی از چنین خوشبینیای نداشت، هرچند او نگفت که آمریکا از مذاکرات کنار میکشد.
آنچه باید زیر نظر داشت: ونس گفت: «ما با یک پیشنهاد بسیار ساده اینجا را ترک میکنیم؛ روشی برای رسیدن به تفاهم که پیشنهاد نهایی و بهترین ماست. خواهیم دید که آیا ایرانیها آن را میپذیرند یا نه.»
***
بقایی: اختلاف بر سر چند موضوع کلیدی باعث عدم دستیابی به توافق با آمریکا شد
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، اعلام کرد که مذاکرات اخیر میان ایران و طرفهای مقابل، با وجود دستیابی به تفاهم در برخی موضوعات، در نهایت «بدون توافق» پایان یافته است.
به گفته بقایی، اختلافنظرها بر سر «دو تا سه موضوع مهم» ادامه داشته و همین مسئله مانع از نهایی شدن توافق شده است. او همچنین این دور از مذاکرات را طولانیترین گفتوگوها در یک سال گذشته توصیف کرد و گفت مجموع زمان مذاکرات به حدود ۲۴ تا ۲۵ ساعت رسیده است.
سخنگوی وزارت خارجه ایران با اشاره به برگزاری این مذاکرات پس از ۴۰ روز جنگ، فضای حاکم بر گفتوگوها را «همراه با بدگمانی و سوءظن» توصیف کرد و افزود که از ابتدا نیز انتظار دستیابی سریع به توافق وجود نداشته است.
بقایی همچنین به پیچیدگی موضوعات مطرحشده اشاره کرد و گفت برخی مسائل جدید، از جمله موضوع تنگه هرمز، به این دور از مذاکرات اضافه شده که روند گفتوگوها را پیچیدهتر کرده است.
او در پایان تأکید کرد که روند دیپلماسی متوقف نمیشود و گفتوگوها برای حل اختلافات ادامه خواهد داشت.
پاکستان: ما به تلاشهای خود خواهیم داد
محمد اسحاقدار وزیر خارجه پاکستان گفت: «ما به تلاشهای خود برای دستیابی به توافق میان آمریکا و ایران ادامه خواهیم داد».
او افزود: «اسلامآباد به فعالیت برای نزدیک کردن دیدگاههای دو طرف متعهد است.»
اسحاقدار همچنین ضمن دعوت از طرفین برای خویشتنداری گفت: «از آمریکا و ایران میخواهیم که به تداوم آتشبس پایبند بمانند».