ايران امروز

قطع شریان حیاتی اقتصاد ایران / یدالله کریمی‌پور

از ۱۱ اسفند ۱۴۰۴ (۱ مارس ۲۰۲۶) امارات متحده عربی با تعطیل گردن سفارت خود در تهران، مناسبات دیپلماتیکش را به حالت تعلیق درآورد. امارات که همواره ریه تنفسی اقتصاد ایران در دوران تحریم بوده، اکنون به کانون فشار تبدیل شده است. با وجود برقراری آتش بس در منطقه، مناسبات تجاری دچار سکته کامل شده و بازرگانان ایرانی در بنادری چون جبل علی با نظارت‌های امنیتی سختگیرانه و محدودیت‌های فراگیر روبرو هستند.

این انسداد، ۶ پیامد کلان بر معیشت ایرانیان خواهد داشت:

​۱. فروپاشی هاب صادرات مجدد
بخش بزرگی از کالاهای وارداتی ایران با تغییر اسناد در بنادر امارات تامین می شد. قطع این مسیر یعنی اجبار به معامله مستقیم با تامین کنندگان جهانی که به دلیل تحریم بانکی تقریبا ناممکن است. جایگزینی بنادر  امارات با عمان یا قطر نیز به دلیل ضعف زیرساختی نسبت به دبی، هزینه حمل و نقل را دست کم ۳۰ درصد افزایش می‌دهد.

​۲. اختلال در بازار ارز و حواله درهم
دبی قلب تپنده حواله های ارزی ایران است و نرخ درهم در این بازار، قیمت دلار در تهران را تعیین می کند. از کار افتادن این شبکه مویرگی منجر به پرش ناگهانی نرخ ارز، کمبود اسکناس و بن بست دولت در دسترسی به درآمدهای ارزی حاصل از فروش نفت و فراورده‌ها می‌شود.

​۳. شوک به صادرات غیرنفتی
امارات دومین شریک تجاری بزرگ ایران است. از دست رفتن بازاری که تنها در ۸ ماهه نخست ۲۰۲۵، میزبان ۵.۲ میلیارد دلار کالای ایرانی بوده، به معنای انباشت کالا، ورشکستگی بخش خصوصی و کسری شدید در بودجه ارزی دولت است.

​۴. بحران تولید و تامین کالاهای اساسی
بسیاری از مواد اولیه کارخانجات و قطعات تکنولوژیک از طریق شرکت های واسطه در امارات تامین می شد. توقف این روند منجر به خوابیدن خطوط تولید، بیکاری ساختاری و سقوط تولید ناخالص داخلی (GDP) خواهد شد.

​۵. جهش هزینه های دور زدن تحریم
ایران سالانه مبالغ کلانی بابت کارمزد انتقال پول به شبکه مالی امارات می پرداخت. اکنون ایران ناچار است به سمت شبکه های زیرزمینی تر، ناامن تر و بسیار گران تر در کشورهای دوردست برود که نتیجه آن تورم مستقیم بر سفره مردم است.

​۶. ریسک بلوکه شدن ذخایر ارزی
بخش مهمی از دارایی های ارزی ایران در حساب های امانی در امارات نگهداری می شود. ریسک بلوکه شدن این اموال یا دشواری در جابجایی آن ها، قدرت مانور بانک مرکزی را برای کنترل بازار به حداقل می رساند.

​چکیده
تعلیق اقتصادی امارات، فراتر از یک چالش سیاسی، به معنای انسداد تنفس گاه استراتژیک ایران است. هیچ یک از کشورهای منطقه مانند عمان یا قطر، عمق مالی و لجستیکی دبی را برای جبران این خلا ندارند. این رخداد می تواند موج تورمی جدید و رکودی عمیق را در تمام صنایع وابسته به واردات رقم بزند.

#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k