دیو لاولر، مارک کاپوتو / آکسیوس
دونالد ترامپ در یک سخنرانی سراسری در ساعات پربیننده تلویزیونی اعلام کرد که ایالات متحده به پایان جنگ خود با ایران نزدیک شده است، اما طی دو تا سه هفته آینده این کشور را «به عصر حجر بازمیگرداند» بمباران خواهد کرد.
تصویر کلی: او گفت اگر توافقی برای پایان دادن به جنگ حاصل نشود، آمریکا تمامی نیروگاههای برق ایران و احتمالاً میادین نفتی این کشور را هدف قرار خواهد داد. چنین اقدامی پیامدهایی ویرانگر برای جمعیت غیرنظامی تهران و آینده کشور خواهد داشت و در عین حال احتمالاً باعث تحریک اقدامات تلافیجویانه علیه متحدان آمریکا در منطقه میشود.
پس از سخنرانی ترامپ، معاملات آتی بازار سهام سقوط کرد و قیمت نفت افزایش یافت.
میان سطور: تهدید ترامپ برای نابودی زیرساختهای برق ایران نشاندهنده ناامیدی اوست؛ موضوعی که بهطور خصوصی نیز به اطرافیانش منتقل کرده است. او از اینکه رهبران ایران باور ندارند در حال باختن جنگ هستند و در نتیجه انگیزهای برای پذیرش توافقی مطابق دیدگاه او ندارند، ابراز نارضایتی کرده است.
یکی از نزدیکان ترامپ که هفته گذشته درباره جنگ با او گفتوگو کرده بود، گفت: «رهبری نظامی ایران ضربات زیادی خورده، اما هنوز درد را احساس نمیکند و بحثی درباره آزمودن آستانه تحمل درد آنها در جریان است.»
کارزار گسترده بمباران پیشرو نشاندهنده برنامه دولت ترامپ برای وارد کردن «ضربه نهایی» و پایان دادن به حملات هوایی است که از ۲۸ فوریه آغاز شده بود.
نکته قابل توجه: ترامپ به نظر میرسد از طرح اعزام نیروهای ویژه برای تصرف اورانیوم با غنای بالا در سایتهای هستهای ایران — که سال گذشته توسط آمریکا بمباران شده و در این جنگ نیز هدف قرار گرفتهاند — عقبنشینی کرده است.
او گفت: «سایتهای هستهای که با بمبافکنهای B-2 نابود کردیم، آنقدر شدید هدف قرار گرفتهاند که ماهها طول میکشد تا حتی به غبار هستهای نزدیک شد. ما این مناطق را تحت نظارت شدید ماهوارهای و کنترل داریم.»
ترامپ افزود: «اگر ببینیم حرکتی انجام میدهند — حتی تلاشی در این مسیر — دوباره با شدت بسیار با موشک به آنها حمله خواهیم کرد.»
این رویکرد که در میان مشاوران ترامپ با عنوان «چمنزنی» (حملات تکرارشونده برای تضعیف مستمر) شناخته میشود، بهطور فزایندهای مورد بحث قرار گرفته است.
پشت صحنه: آمریکا از طریق میانجیها به تهران اطلاع داده که در ازای بازگشایی تنگه هرمز، به دنبال آتشبس است.
اما سخنرانی ترامپ سناریویی تیرهتر برای ایران و اقتصاد جهانی ترسیم کرد: اینکه آمریکا میتواند بدون بازگشایی این گذرگاه حیاتی، جنگ را با بمباران زیرساختهای غیرنظامی ایران به پایان برساند.
او گفت: «اگر توافقی در کار نباشد، تکتک نیروگاههای تولید برق آنها را بسیار شدید و احتمالاً بهطور همزمان هدف قرار میدهیم.» و افزود آمریکا «میتواند تأسیسات نفتی آنها را هم بزند... و آنها هیچ کاری از دستشان برنمیآید.»
در چنین سناریویی، جنگی که ترامپ با هدف بهبود زندگی مردم ایران آغاز کرده بود، ممکن است با فرو رفتن آنها در تاریکی و فروپاشی اقتصادی بر اثر بمبارانهای آمریکا پایان یابد.
وضعیت فعلی: ترامپ در این سخنرانی سیاست جدیدی برای پایان جنگ اعلام نکرد و تمرکز خود را بر متقاعد کردن افکار عمومی — که نسبت به این جنگ تردید دارند — گذاشت و مدعی شد این جنگ ضروری و موفق بوده است.
ادعای او مبنی بر نزدیک بودن تحقق کامل اهداف نظامی آمریکا، ابتدا باعث کاهش قیمت نفت شد.
اما پس از پایان سخنرانی، قیمت نفت افزایش یافت و معاملات آتی سهام سقوط کرد؛ احتمالاً به دلیل این برداشت که آمریکا ممکن است بدون حل مسئله بسته بودن تنگه، جنگ را به پایان برساند — موضوعی که میتواند بحران انرژی جهانی را بهطور نامحدود ادامه دهد.
ترامپ در بخشی از سخنانش پیشنهاد داد متحدان آمریکا «وارد تنگه شوند و آن را در اختیار بگیرند»، اما در ادامه ادعا کرد که این گذرگاه «بهطور طبیعی» پس از پایان جنگ باز خواهد شد.
جزئیات بیشتر: ترامپ استدلال کرد که رؤسای جمهور پیشین باید تهدید ایران را مدیریت میکردند، اما این او بوده که در نهایت با آن مواجه شده است.
او همچنین ادعای اغراقآمیزی مطرح کرد مبنی بر اینکه اگر از توافق هستهای سال ۲۰۱۵ با ایران خارج نشده بود، اسرائیل و کل خاورمیانه تاکنون نابود شده بودند.
ترامپ مدعی شد که جمهوری اسلامی پس از جنگ ۱۲ روزه در ژوئن گذشته تلاش برای بازسازی برنامه هستهای خود را آغاز کرده و همین امر اقدام آمریکا را ضروری کرده است.
زمینه: ادعای ترامپ مبنی بر اینکه جنگ را در پاسخ به «تهدیدی قریبالوقوع» آغاز کرده، بهطور گسترده مورد تردید قرار گرفته است؛ چرا که تأسیسات هستهای ایران همچنان بهشدت آسیب دیدهاند و زرادخانه موشکی این کشور نیز شامل موشکهایی که بتوانند به خاک اصلی آمریکا برسند، نبوده است.
او استدلال کرد که ایران در حال تقویت توان نظامی خود بهعنوان «سپر» برای دستیابی نهایی به سلاح هستهای است.
گام بعدی: ترامپ گفت جنگ به پایان خود نزدیک میشود، اما آمریکا در دو تا سه هفته آینده «بهشدت» به حملات ادامه خواهد داد و در صورت عدم دستیابی به توافق، زیرساختهای غیرنظامی ایران را هدف حملات گسترده قرار خواهد داد.