تایلر پیجر و ادوارد وونگ / نیویورک تایمز / ۳۱ مارس ۲۰۲۶
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، روز سهشنبه اعلام کرد که آمریکا ظرف دو تا سه هفته به عملیات نظامی خود در ایران پایان خواهد داد. کاخ سفید نیز اطلاع داد که وی عصر چهارشنبه در مورد جنگ جاری با مردم سخنرانی خواهد کرد.
ترامپ در دفتر کارش در کاخ سفید به خبرنگاران گفت: «خیلی زود از آنجا خارج خواهیم شد.»
هنوز مشخص نیست که رئیسجمهور در سخنرانی خود قصد دارد چه پیامی را منتقل کند. با این حال، او در هفتههای اخیر آشکارا نشان داده که میخواهد پایان حضور نظامی آمریکا را بهعنوان تحقق اهداف اصلی خود جلوه دهد و کشورش را از این درگیری خارج کند.
کارولاین لیویت، دبیر مطبوعاتی کاخ سفید، اعلام کرد ترامپ در سخنرانی چهارشنبهشب «بهروزرسانی مهمی» درباره جنگ ارائه خواهد داد.
ترامپ گفت که هدف خود در قبال برنامه هستهای ایران را محقق کرده و بهزودی با پایان جنگ، بهای بنزین در آمریکا کاهش خواهد یافت. او افزود که حل مشکل بسته شدن تنگه هرمز – که تجارت جهانی انرژی را مختل کرده – دیگر بر عهده کشورهای دیگر است.
در ویدئویی که سهشنبه منتشر شد، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مدعی شد ترامپ به هدف اصلی خود یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای رسیده است. با این حال، استدلال او بر این پایه بود که تضعیف تسلیحات متعارف ایران برای تحقق این هدف کافی است. روبیو گفت: «هدف از این عملیات، نابودی موشکهای متعارف و برنامه پهپادهای آنهاست تا دیگر نتوانند پشت آن پنهان شوند.»
با وجود نشانههایی از تمایل دولت به تنشزدایی، ترامپ همچنان احتمال گسترش درگیری نظامی را باز گذاشته است، زیرا نیروهای آمریکایی همچنان در حال عزیمت به منطقه هستند.
ترامپ گفته است نیروهای آمریکایی تاکنون بیش از ۱۱ هزار هدف را منهدم کردهاند، با این حال ایران همچنان در سایت اصفهان مواد هستهای نزدیک به درجه تسلیحاتی در اختیار دارد. رئیسجمهور در حال بررسی گزینه حمله یا توقیف این مواد است که اقدامی پرخطر محسوب میشود.
او همچنین احتمال حمله یا اشغال جزیره خارک – مرکز اصلی صادرات نفت ایران در خلیجفارس – و یا تصرف جزایر دیگر در منطقه را مطرح کرده تا مسیر کشتیرانی از تنگه هرمز (که ایران آن را به عنوان اهرم فشار مورد استفاده قرار داده) دوباره باز شود.
در عین حال، ترامپ همچنان از امکان دستیابی به توافقی مذاکرهشده با تهران سخن میگوید، هرچند تأکید دارد چنین توافقی برای عقبنشینی آمریکا از جنگی که یک ماه گذشته در کنار اسرائیل پیش برده، ضروری نیست.
با این وجود، او هنوز به اهداف اعلامشده خود در ابتدای درگیری، از جمله برکناری حکومت دینی ایران و جلوگیری کامل از دستیابی آن به سلاح هستهای، دست نیافته است. همچنین مسائلی که جنگ ایجاد کرده – مانند بسته شدن تنگه هرمز و افزایش بیثباتی منطقه بر اثر حملات موشکی ایران به کشورهای همسایه – همچنان حلنشده باقی ماندهاند.
روبیو روز دوشنبه در مصاحبههایی با شبکههای ABC و الجزیره چهار هدف برای جنگ اعلام کرد. حساب رسمی وزارت خارجه در شبکههای اجتماعی بخشی از این مصاحبه را همراه با فهرست نکتهای اهداف منتشر کرد و نوشت: «یادتان باشد آنها را یادداشت کنید.»
این اهداف عبارت بودند از: نابودی نیروی هوایی ایران، نابودی نیروی دریایی آن، «کاهش شدید» توانایی موشکی ایران، و نابودی کارخانههای تولیدی این کشور.
در این فهرست اشارهای به برخی از اهدافی که ترامپ اخیراً مطرح کرده نکردهاند، از جمله «تغییر رژیم»، تصرف نفت ایران، وادار کردن نیروهای ایرانی به بازگشایی تنگه هرمز، و نابودی کامل برنامه هستهای ایران شامل ذخایر اورانیوم غنیشده در سایتهای زیرزمینی که تابستان گذشته هدف حملات آمریکا قرار گرفت.
فهرست چهارهدفه روبیو – که ماهیت متعارف و نسبتاً محدود دارد – مشابه فهرست سههدفهای بود که او در دومین هفته جنگ (۹ مارس) اعلام کرده بود، اما با دو تفاوت مهم: افزودن هدف نابودی نیروی هوایی و عقبنشینی از هدف قبلی «نابودی کامل توان موشکی ایران». عبارت جدید «کاهش شدید» نشان میدهد که مقامات آمریکایی دیگر دستیابی به نابودی کامل برنامه موشکی ایران را عملی نمیدانند.
اظهارات جدید روبیو میتواند راه خروجی سیاسی را برای ترامپ فراهم سازد تا بتواند پایان عملیات نظامی آمریکا را اعلام کند، حتی اگر اسرائیل، عربستان و برخی کشورهای عرب منطقه بر ادامه جنگ تا ایجاد تغییرات ساختاری در حکومت ایران پافشاری کنند.
روبیو در گفتوگو با شبکه الجزیره گفت: «ما آن اهداف را محقق خواهیم کرد. اکنون در مسیر درستی قرار داریم و از برنامه جلوتر هستیم. در عرض چند هفته، نه چند ماه، به آنها خواهیم رسید.»
با این حال، مقامات کاخ سفید از جمله خانم لیویت همچنان بر اهداف گستردهتر رئیسجمهور تأکید دارند: برچیدن زیرساختهای تولید موشک و پهپاد در ایران، تضعیف گروههای نیابتی و جلوگیری کامل از دستیابی ایران به سلاح هستهای.
ترامپ روز سهشنبه مدعی شد که آمریکا «تغییر رژیم» را در ایران محقق کرده است، هرچند هنوز رهبری دینی و ضدآمریکایی در کشور بر سر کار است. او گفت: «یک رژیم را از میان بردیم، بعدی را نیز برانداختیم. حالا گروهی کاملاً متفاوت روی کار آمده است—بهنظر من معقولتر و کمتر افراطی. ما تغییر رژیم داشتیم.»
اگر ترامپ تهدید خود برای پایان دادن به عملیات نظامی بدون بازگشایی تنگه هرمز را عملی کند، اقتصاد جهانی را در وضعیت آشفتهای رها خواهد کرد. بهای نفت در سراسر جهان، از جمله در آمریکا، بهشدت افزایش یافته و مقامهای اروپایی از کشورها خواستهاند مصرف انرژی خود را کاهش دهند.
ترامپ روز سهشنبه گفت: «همین که از ایران خارج شویم، قیمت نفت پایین میآید.» او مسئولیت بازگشایی تنگه هرمز را متوجه دیگر کشورها، از جمله متحدان ناتو، دانست و در شبکه اجتماعی «تروثسوشال» نوشت: «کمی شجاعت به خرج دهید، بهسوی تنگه بروید و فقط آن را پس بگیرید! باید یاد بگیرید برای خودتان بجنگید. آمریکا دیگر برای کمک آنجا نخواهد بود—همانطور که شما هم برای ما نبودید. ایران عملاً نابود شده است. بخش سخت کار تمام شده. بروید و نفت خودتان را پس بگیرید!»