الکساندر کورنوِل، تِرِوِر هانیکات و یمنا ایهاب / خبرگزاری رویترز / ۳۱ مارس ۲۰۲۶
بامداد سهشنبه و ساعاتی پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، هشدار داد در صورت باز نشدن تنگه هرمز، آمریکا تأسیسات انرژی و چاههای نفت ایران را نابود خواهد کرد، ایران به یک نفتکش حامل محموله کامل نفت خام در نزدیکی دوبی حمله کرده و آن را به آتش کشید.
هدف این حمله، نفتکش «السالمی» با پرچم کویت بود که جدیدترین مورد از مجموعه حملات علیه کشتیهای تجاری در خلیج فارس و تنگه هرمز از تاریخ ۲۸ فوریه، یعنی از زمان آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران به شمار میرود.
این درگیری یکماهه اکنون سراسر خاورمیانه را فرا گرفته و به کشتهشدن هزاران نفر، اختلال در عرضه انرژی و نگرانی از سقوط اقتصاد جهانی انجامیده است.
بهای نفت خام پس از حمله به این نفتکش برای مدتی جهش یافت. این نفتکش توان حمل حدود دو میلیون بشکه نفت را دارد که ارزش آن با قیمتهای کنونی بیش از ۲۰۰ میلیون دلار برآورد میشود.
شرکت نفت کویت، مالک این کشتی، اعلام کرد حمله در ساعات اولیه سهشنبه رخ داد و موجب آتشسوزی و آسیب به بدنه کشتی شد.
مقامهای دوبی اعلام کردند آتشسوزی ناشی از حمله پهپادی به نفتکش مهار شده و هیچ نشتی نفت یا آسیب جانی به خدمه گزارش نشده است.
افزایش قیمت جهانی نفت و سوخت اکنون بر وضعیت اقتصادی خانوارهای آمریکایی فشار آورده و برای ترامپ و حزب جمهوریخواه در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر به چالشی سیاسی تبدیل شده است. ترامپ پیشتر وعده داده بود که بهای انرژی را کاهش دهد و تولید نفت و گاز آمریکا را افزایش دهد.
بنابر دادههای سرویس ردیابی قیمت «گسبادی»، میانگین بهای خردهفروشی بنزین در آمریکا روز دوشنبه برای نخستینبار در بیش از سه سال از مرز چهار دلار در هر گالن گذشت. کاهش عرضه جهانی سبب شده بهای شاخص نفت برنت در ماه جاری ۵۶ درصد افزایش یابد و به بیش از ۱۱۳ دلار در هر بشکه برسد – بالاترین رشد ماهانه در تاریخ این بازار.
استقرار نیروها همزمان با مذاکرات
حملات دو طرف نشانهای از فروکش کردن ندارد و بیم از گسترش درگیری منطقهای افزایش یافته است.
حوثیهای مورد حمایت ایران با شلیک موشک و پهپاد به اسرائیل وارد جنگ شدهاند و ترکیه اعلام کرد یک موشک بالستیک شلیکشده از خاک ایران وارد حریم هوایی ترکیه شده و توسط سامانههای پدافندی ناتو منهدم شده است.
اسرائیل نیز حملات موشکی به اهدافی را در تهران که آن را زیرساختهای نظامی نامیده، و همچنین مراکز متعلق به حزبالله لبنان در بیروت انجام داده است.
خبرگزاری تسنیم روز سهشنبه گزارش داد که دقایقی پس از هشدار اسرائیل درباره حملات قریبالوقوع در تهران، صدای انفجارهایی در بخشهای شرقی و غربی پایتخت شنیده شد. ساکنان منطقه پیروزی از قطع برق خبر دادند و وزارت نیرو ایران تلاش برای بازگرداندن برق را آغاز کرده است.
در حملهای دیگر به یک حسینیه در شهر زنجان در شمالغرب ایران سه نفر کشته و ۱۲ نفر مجروح شدند.
ارتش اسرائیل بامداد سهشنبه اعلام کرد چهار سرباز این کشور در جنوب لبنان کشته شدهاند. در همان منطقه، سه صلحبان سازمان ملل از اندونزی نیز در دو حادثه جداگانه جان باختهاند.
سخنگوی ارتش ایران در تلویزیون دولتی گفت که اهداف حملات اخیر موشکی و پهپادی ایران شامل «مخفیگاههای پرسنل نظامی آمریکایی» در پنج پایگاه در منطقه و همچنین در داخل اسرائیل بوده است.
دو مقام آمریکایی به رویترز گفتند هزاران سرباز از لشکر ۸۲ هوابرد ارتش آمریکا وارد خاورمیانه شدهاند. این سربازان بخشی از اعزام نیروهای تقویتی است که گزینه حمله زمینی به ایران را برای ترامپ فراهم میکند، حتی در حالی که او مذاکرات با تهران را ادامه میدهد.
کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، اعلام کرد ترامپ خواهان دستیابی به توافق با رهبران ایران پیش از پایان مهلت دوم – ششم آوریل – است تا ایران تنگه هرمز را بازگشایی کند؛ آبراهی باریک که معمولاً حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از آن عبور میکند.
به گفته لیویت، مذاکرات با ایران در جریان است و مواضعی که مقامهای تهران بهصورت علنی بیان میکنند، با آنچه در گفتوگوهای غیررسمی به مقامات آمریکایی میگویند، متفاوت است.
ایران میگوید از طریق میانجیها پیشنهادات صلحآمیز آمریکا را دریافت کرده است. این پیشنهادها پس از گفتوگوهای اخیر میان وزیران خارجه پاکستان، مصر، عربستان سعودی و ترکیه به ایران منتقل شدهاند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این پیشنهادها را «غیرواقعبینانه، غیرمنطقی و غیرقابلقبول» توصیف کرد.
تهدید ترامپ به نابودی تأسیسات انرژی و نفت ایران
پس از اظهارات بقایی، ترامپ گفت آمریکا در حال گفتوگو با یک «رژیم معقولتر» برای پایان دادن به جنگ در ایران است، اما همزمان هشدار تازهای درباره تنگه هرمز صادر کرد.
او گفت اگر توافقی بهزودی حاصل نشود و تنگه هرمز باز نگردد، ایالات متحده تأسیسات نیروگاهی، چاههای نفت و جزیره خارگ – که بخش عمده صادرات نفت ایران از آن صورت میگیرد – را «نابود خواهد کرد».
با این حال، روزنامه والاستریت ژورنال گزارش داد که ترامپ به مشاوران خود گفته در نظر دارد عملیات نظامی را حتی اگر تنگه همچنان بسته بماند، متوقف کند و بازگشایی آن را به آینده موکول نماید. این گزارش موجب کاهش بهای نفت و بهبود شاخصهای بورس شد، چون سرمایهگذاران احتمال یافتن راهحلی برای توقف زودهنگام درگیریها را افزایشیافته دیدند.
در پاسخ به این گزارش، کاخ سفید به سخنان مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، اشاره کرد که در گفتوگو با شبکه الجزیره گفته بود تنگه هرمز «به هر طریقی» پس از عملیات نظامی آمریکا باز خواهد بود.
کاخ سفید همچنین اعلام کرد ترامپ در حال بررسی درخواست از کشورهای عربی برای پرداخت هزینههای جنگ است.
دولت او از کنگره آمریکا درخواست بودجهای اضافی به مبلغ ۲۰۰ میلیارد دلار برای جنگ کرده است. این درخواست با مخالفت شدید نمایندگان کنگره مواجه شده که باید هرگونه هزینه جدید را تصویب کنند.