متحدان عرب ترامپ خواستار ادامه جنگ هستند
عامر مدهانی، سامی مجدی، متیو لی و سم مدنیک
خبرگزاری آسوشیتدپرس / ۳۱ مارس ۲۰۲۶
به گفته مقامهای آمریکایی، کشورهای حوزه خلیج فارس، اسرائیل و خود این کشورها، متحدان خلیج فارس ایالات متحده به رهبری عربستان سعودی و امارات متحده عربی، از رئیسجمهور دونالد ترامپ میخواهند که به ادامه جنگ علیه ایران ادامه دهد. آنها استدلال میکنند که تهران در پی یک ماه بمباران به رهبری آمریکا هنوز به اندازه کافی تضعیف نشده است.
پس از گلایههای خصوصی در آغاز جنگ مبنی بر اینکه اطلاع قبلی کافی درباره حمله آمریکا و اسرائیل دریافت نکرده بودند و همچنین انتقاد از اینکه واشینگتن هشدارهای آنها درباره پیامدهای ویرانگر جنگ برای کل منطقه را نادیده گرفته است، اکنون برخی از متحدان منطقهای این استدلال را در برابر کاخ سفید مطرح میکنند که این لحظه فرصتی تاریخی برای فلج کردن حاکمیت روحانیت در تهران، برای همیشه، فراهم کرده است.
به گفته این مقامها — که اجازه اظهارنظر علنی نداشتند و به شرط ناشناس ماندن صحبت کردند — مقامهای عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت و بحرین در گفتوگوهای خصوصی منتقل کردهاند که نمیخواهند عملیات نظامی پایان یابد، مگر آنکه تغییرات قابلتوجهی در رهبری ایران رخ دهد یا تغییر چشمگیری در رفتار ایران ایجاد شود.
فشار کشورهای خلیج فارس در حالی مطرح میشود که ترامپ میان این ادعا که رهبری تضعیفشده ایران آماده حلوفصل مناقشه است و تهدید به تشدید بیشتر جنگ در صورت عدم دستیابی سریع به توافق، در نوسان است.
در همین حال، ترامپ برای جلب حمایت افکار عمومی داخلی از جنگی که تاکنون بیش از ۳۰۰۰ کشته در سراسر خاورمیانه برجای گذاشته و اقتصاد جهانی را دچار تلاطم کرده، با دشواری مواجه است. با این حال، رئیسجمهور آمریکا بهطور فزایندهای اطمینان دارد که از حمایت کامل مهمترین متحدان خاورمیانهای خود برخوردار است — از جمله برخی کشورهایی که پیش از آغاز جنگ نسبت به یک کارزار نظامی جدید تردید داشتند.
ترامپ شامگاه یکشنبه در هواپیمای «ایرفورس وان» در مسیر بازگشت از خانهاش در فلوریدا به واشینگتن به خبرنگاران گفت: «عربستان سعودی سخت در حال مقابله است. قطر در حال مقابله است. امارات در حال مقابله است. کویت در حال مقابله است. بحرین در حال مقابله است. همه آنها در حال مقابله هستند.»
کشورهای خلیج فارس میزبان نیروها و پایگاههای نظامی آمریکا هستند که از آنها برای انجام حملات علیه ایران استفاده شده است، اما خود در حملات تهاجمی مشارکت نکردهاند.
حمایت متحدان خلیج فارس از جنگ در سطوح مختلف
در حالی که رهبران منطقه اکنون بهطور کلی از تلاشهای آمریکا حمایت میکنند، یک دیپلمات خلیج فارس از وجود برخی اختلافنظرها خبر داد و گفت عربستان سعودی و امارات متحده عربی پیشگام درخواستها برای افزایش فشار نظامی بر تهران هستند.
به گفته این دیپلمات، امارات متحده عربی شاید تندروترین کشور در میان کشورهای خلیج فارس باشد و با شدت از ترامپ میخواهد دستور یک تهاجم زمینی را صادر کند. کویت و بحرین نیز از این گزینه حمایت میکنند. امارات که با بیش از ۲۳۰۰ حمله موشکی و پهپادی از سوی ایران مواجه شده، با طولانی شدن جنگ و ادامه این حملات که تهدیدی برای تصویر این کشور بهعنوان یک مرکز امن، مدرن و ثروتمند تجارت و گردشگری در خاورمیانه است، بیش از پیش خشمگین شده است.
در مقابل، عمان و قطر — که بهطور سنتی نقش میانجی میان ایرانِ سالها تحت انزوای اقتصادی و غرب را ایفا کردهاند — از یک راهحل دیپلماتیک حمایت میکنند.
این دیپلمات افزود عربستان سعودی به آمریکا استدلال کرده که پایان دادن به جنگ در شرایط کنونی، به یک «توافق خوب» — توافقی که امنیت همسایگان عرب ایران را تضمین کند — منجر نخواهد شد.
به گفته سعودیها، هرگونه توافق نهایی جنگ باید برنامه هستهای ایران را خنثی کند، توانمندیهای موشکهای بالستیک آن را از بین ببرد، حمایت تهران از گروههای نیابتی را پایان دهد و همچنین تضمین کند که جمهوری اسلامی در آینده نتواند تنگه هرمز را — همانگونه که در جریان این درگیری انجام داد — بهطور مؤثر مسدود کند. پیش از جنگ، حدود ۲۰ درصد نفت جهان از این گذرگاه عبور میکرد.
تحقق این اهداف مستلزم تغییر اساسی در مسیر حکومت دینی است که از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ بر ایران حاکم بوده، یا کنار رفتن آن است.
در همین حال، مقامهای ارشد اماراتی لحن تندتری در قبال ایران اتخاذ کردهاند.
نورا الکعبی، وزیر مشاور در وزارت خارجه امارات، در یادداشتی که روز دوشنبه در روزنامه انگلیسیزبان «نشنال» — وابسته به دولت — منتشر شد، نوشت: «رژیمی در ایران که به سوی خانهها موشکهای بالستیک شلیک میکند، تجارت جهانی را به ابزار تبدیل میکند و از نیروهای نیابتی حمایت میکند، دیگر نمیتواند بخشی قابل قبول از چشمانداز منطقه باشد.» او افزود: «ما تضمین میخواهیم که این اتفاق هرگز دوباره رخ ندهد.»
کاخ سفید از اظهارنظر درباره این گزارش در خصوص رایزنیها با متحدان خلیج فارس خودداری کرد. با این حال، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز دوشنبه تأکید کرد که ایالات متحده و متحدان عرب خلیج فارس در قبال ایران همراستا هستند.
آتشسوزی و دود غلیظ پس از برخورد یک پهپاد به مخزن سوخت در نزدیکی فرودگاه بینالمللی دبی
روبیو در گفتوگو با برنامه «صبح بخیر آمریکا» از شبکه ABC درباره ایران گفت: «آنها متعصبان مذهبی هستند که هرگز نباید اجازه یافت به سلاح هستهای دست پیدا کنند، زیرا دیدگاهی آخرالزمانی نسبت به آینده دارند.» او افزود: «تمام همسایگانشان هم این را میدانند، و به همین دلیل است که همه آنها از تلاشهایی که ما در حال انجامش هستیم حمایت کردهاند.»
ولیعهد عربستان از آمریکا میخواهد عقبنشینی نکند
به گفته فردی که در جریان این گفتوگوها قرار دارد، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان و رهبر عملی این کشور، به مقامهای کاخ سفید گفته است که تضعیف بیشتر توانمندیهای نظامی و رهبری مذهبی ایران در راستای منافع بلندمدت منطقه خلیج فارس و فراتر از آن است.
با این حال، سعودیها به این موضوع حساس هستند که هرچه درگیری طولانیتر شود، فرصت بیشتری برای ایران فراهم میشود تا زیرساختهای انرژی این کشور — که شریان حیاتی اقتصاد نفتمحورش به شمار میرود — را هدف حمله قرار دهد.
یک مقام دولتی عربستان تأکید کرد که این کشور در نهایت خواهان یک راهحل سیاسی برای بحران است، اما تمرکز فوری آن همچنان بر حفاظت از مردم و زیرساختهای حیاتی باقی مانده است.
وزیر خارجه ایران بامداد سهشنبه تأکید کرد که حملات تهران به کشورهای عربی خلیج فارس تنها نیروهای آمریکایی را هدف قرار میدهد، حتی با وجود آنکه برخی حملات به اهداف غیرنظامی اصابت کردهاند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در شبکه ایکس نوشت: «ایران به پادشاهی عربستان سعودی احترام میگذارد و آن را کشوری برادر میداند.» او با انتشار تصویری که ادعا میشود خسارات واردشده به یک هواپیمای آمریکایی در یک پایگاه هوایی در عربستان را نشان میدهد، افزود: «عملیات ما متوجه متجاوزان دشمن است که نه برای عربها و نه برای ایرانیان احترامی قائل نیستند و قادر به تأمین هیچگونه امنیتی هم نیستند... زمان آن رسیده که نیروهای آمریکایی اخراج شوند.»
ترامپ در روزهای اخیر تلاش کرده است برجسته کند که بیشتر کشورهای خلیج فارس در جریان این جنگ در کنار دولت او حرکت کردهاند و یادآور شده که چگونه آنها در بحبوحه بحران متحد شدهاند، در حالی که او متحدان ناتو را به دلیل عدم همراهی با آمریکا در این جنگ مورد انتقاد قرار داده است.
او روز جمعه از بحرین، کویت، قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی بهخاطر نشان دادن «شجاعت» در جریان جنگ تمجید کرد.
رئیسجمهور آمریکا که در رویدادی در میامی — با حمایت صندوق ثروت ملی عربستان — سخن میگفت، بهویژه از ولیعهد سعودی با لحنی ستایشآمیز یاد کرد و او را «یک جنگجو» و «فردی فوقالعاده» خواند.
ترامپ همچنین به این نکته اشاره کرد که کشورهای خلیج فارس در ابتدا نسبت به تصمیم او و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، برای آغاز جنگ تردید داشتند، اما بعدها همسو شدند.
او گفت: «آنها فکر نمیکردند چنین چیزی رخ دهد، هیچکس فکرش را نمیکرد» و به حملات تلافیجویانه گسترده ایران در سراسر خلیج فارس اشاره کرد. «اما بعد علیه آنها موضع گرفتند و واقعاً بهطور قدرتمندی همسو شدند. آنها با ما بودند، شاید نه کاملاً آشکار، اما با ما بودند.»
آیا متحدان خلیج فارس وارد جنگ خواهند شد؟
ترامپ تاکنون از کشورهای خلیج فارس نخواسته است در عملیات تهاجمی مشارکت کنند.
یکی از دلایل ممکن این است که دولت آمریکا به این نتیجه رسیده باشد که افزودن نیروهای نظامی بیشتر — فراتر از اسرائیل — به فضای عملیاتی، پیچیدگیهای غیرضروری ایجاد میکند.
در روزهای نخست درگیری و در بحبوحه یک حمله هوایی ایران، سه جنگنده آمریکایی به اشتباه با آتش نیروهای خودی کویت سرنگون شدند. هر شش خدمه این جنگندههای F-15E Strike Eagle بهسلامت از هواپیما خارج شدند.
همچنین در ۱۲ مارس، شش نظامی آمریکایی در پی سقوط یک هواپیمای سوخترسان KC-135 در غرب عراق کشته شدند.
عامل دیگر این است که تنها امارات متحده عربی و بحرین در میان کشورهای خلیج فارس روابط دیپلماتیک رسمی با اسرائیل دارند؛ موضوعی که به گفته یاسمین فاروق، مدیر پروژه خلیج فارس و شبهجزیره عربستان در «گروه بینالمللی بحران»، بر پیچیدگی محاسبات آنها میافزاید.
در همین حال، ایران هشدار داده است که اگر ترامپ تهدید خود مبنی بر حمله به نیروگاههای برق ایران در صورت باز نکردن تنگه هرمز تا ۶ آوریل را عملی کند، زیرساختهای حیاتی همسایگان خود — از جمله تأسیسات آبشیرینکن که آب آشامیدنی منطقه را تأمین میکنند — را هدف قرار خواهد داد.
فاروق گفت: «نبود یک هدف روشن و همچنین نبود این اعتماد که ایالات متحده واقعاً تا پایان پیش خواهد رفت و کار را تمام میکند... باعث شده برخی از آنها مردد باشند.» او افزود: «اما اگر یک رویداد مهم یا تلفات گسترده در یکی از این کشورها رخ دهد، در آن صورت ورود آنها به جنگ قابل توجیه خواهد بود.»