تایمز اسرائيل / ۲۹ مارس ۲۰۲۶
بر اساس گزارشی که روز شنبه منتشر شد، ایالات متحده و اسرائیل در اوایل جنگ جاری برنامهریزی کرده بودند که نیروهای شبهنظامی کرد به ایران حمله کنند، با این امید که این اقدام به شورشی منجر شود که بتواند جمهوری اسلامی را سرنگون کند؛ اما افشای اطلاعات در رسانهها، فشارهای دیپلماتیک متحدان، و تردید خود کردها باعث شد واشنگتن در نهایت از این ایده صرفنظر کند.
این گزارش تحقیقی از سوی شبکه «کانال ۱۲» اسرائیل، پس از آن منتشر شد که رسانههای اسرائیلی و بینالمللی در اوایل ماه جاری خبر داده بودند که یک عملیات زمینی از اقلیم کردستان عراق یا در آستانه آغاز است یا حتی آغاز شده است.
هرچند واشنگتن هرگز مشارکت خود در این طرح را بهطور رسمی تأیید نکرد، اما گفته میشود دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در ابتدا از ورود نیروهای کرد استقبال کرده بود، پیش از آنکه بعداً موضع خود را تغییر دهد.
بر اساس این گزارش، دهها هزار نیروی مسلح کرد قرار بود در روزهای نخست جنگ، تحت پوشش «گسترده» هوایی آمریکا و اسرائیل، از عراق وارد خاک ایران شوند.
در همین راستا، دو ارتش حملات سنگینی علیه نیروهای امنیتی ایران — از جمله مقامات حکومتی، پایگاههای نظامی، سامانههای موشکی، ایستگاههای پلیس و مراکز بسیج — در شمالغرب کشور انجام دادند تا مسیر پیشروی نیروهای کرد هموار شود.
طبق این گزارش، این تهاجم از اقلیم کردستان عراق قرار بود با مشارکت نیروهایی از هر شش جریان اصلی کردهای ایران انجام شود؛ نیروهایی که در ادامه نیز وظیفه تأمین سلاح برای کردهای داخل ایران را بر عهده میگرفتند.
گفته میشود ترکیب حملات سنگین مشترک آمریکا و اسرائیل علیه رهبران حکومت و این تهاجم کردها، با هدف «شکستن سد ترس» در میان مخالفان ایرانی طراحی شده بود؛ مخالفانی که در هفتههای پیش از آن شاهد کشته شدن هزاران نفر به دست حکومت بودند.
در این گزارش تلویزیونی آمده است که سازمان اطلاعاتی موساد اسرائیل سالها روی این طرح کار کرده بود. این گزارش با استناد به منابع خارجی میگوید موساد و سیا مدتهاست کردها را مسلح میکنند، و افزوده که رئیس موساد، داوید برنئا، این طرح را به بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، ارائه کرده و در آستانه جنگ، در واشنگتن نیز درباره آن گفتوگو کرده بود.
با این حال، سازمان اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل معتقد بود شانس موفقیت این طرح بسیار اندک است و مقامات ارشد آن را در گفتوگو با کانال ۱۲ «خیالی» و «پر از نقص» توصیف کردهاند. با وجود این، به ادعای گزارش، این طرح در اسرائیل و آمریکا بهعنوان طرحی «کاملاً بسته و بدون خلأ» ارائه شده بود، با این اطمینان که «کردها نقش خود را ایفا خواهند کرد.»
به گفته کانال ۱۲، همین ارزیابی به نتانیاهو کمک کرد تا ترامپ را برای پیشبرد حملات مشترک علیه حکومت ایران از تاریخ ۲۸ فوریه متقاعد کند؛ ادعایی که پیشتر نیز بهطور گسترده گزارش شده بود.
در این گزارش با یکی از اعضای حزب آزادی کردستان (PAK) و دیگر تحلیلگران کرد گفتوگو شده که تأکید کردهاند میان گروههای کرد توافق گستردهای برای «همکاری در سرنگونی حکومت» وجود داشت و حتی دو زمان مشخص برای آغاز حمله تعیین شده بود.
اما در نخستین موعد، پس از آنکه خبر آغاز قریبالوقوع عملیات در رسانههای آمریکایی فاش شد، این حمله به تعویق افتاد — بهطوری که شبکه فاکسنیوز در ۴ مارس گزارش داد که عملیات آغاز شده، و همان روز، کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید، درباره این موضوع که آیا آمریکا برای این هدف کردها را مسلح میکند، مورد پرسش قرار گرفت.
طبق این گزارش، پس از این افشاگریها، جمهوری اسلامی دفاع خود را در شمالغرب تقویت کرد، فشار نظامی بر کردها در شمال عراق را افزایش داد، و با اعمال فشار دیپلماتیک بر بغداد تلاش کرد این طرح را خنثی کند.
در همین حال، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه که روابط نزدیکی با ترامپ دارد، به رئیسجمهور آمریکا اعلام کرد که آنکارا استقلال کردها در هیچ نقطهای از منطقه را تحمل نخواهد کرد. همچنین کشورهای عربی حوزه خلیج فارس هشدار دادند که تجزیه قومی ایران میتواند کل خاورمیانه را بیثبات کند.
در این میان، خود کردها نیز نسبت به شانس موفقیت در برابر حکومت ایران و همچنین به قابلاعتماد بودن واشنگتن دچار تردید شدند و به گفته گزارش، شروع به درخواست «تضمینهای سیاسی» در کنار حمایت نظامی کردند.
این نگرانیها در پی تحولات اخیر در سوریه تشدید شد؛ جایی که آمریکا برای شکست گروه داعش در جنگ داخلی این کشور به نیروهای کرد تکیه کرد، اما در ادامه ترامپ از عملیات احمد الشرع، رئیسجمهور جدید سوریه، برای بازپسگیری مناطق تحت کنترل کردها و ادغام مجدد آنها در دولت مرکزی حمایت کرد.
در نهایت، با توجه به تمامی این تحولات و از دست رفتن عنصر غافلگیری، ترامپ به این نتیجه رسید که این عملیات «بیش از حد خطرناک» است و دستور لغو آن را صادر کرد.
طبق این گزارش، در ادامه نیز فرصت دومی برای اجرای این حمله به وجود آمد، اما آن نیز کنار گذاشته شد و اکنون کل این طرح «از دستور کار خارج شده است.»
این گزارش میافزاید که اکنون، یک ماه پس از آغاز جنگ، نتانیاهو از شکست طرحی که آن را «پذیرفته بود» ناامید شده است؛ موضوعی که با گزارشهای پیشین درباره نارضایتی او از رئیس موساد نیز همخوانی دارد. در مقابل، گفته میشود ترامپ «مدتهاست مسیر خود را تغییر داده است.»
همچنین گزارش شده که ناکامی در سرنگونی سریع حکومت ایران، به افزایش تنش میان نتانیاهو و ترامپ انجامیده و حتی موضوع تماس پرتنشی میان جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و نتانیاهو در روز دوشنبه بوده است.
پس از آنکه در ابتدا از یک فرصت تاریخی برای مردم ایران جهت سرنگونی حکومت سخن گفته میشد، نتانیاهو و ترامپ از زمان آغاز جنگ، لحن خود درباره «تغییر رژیم» را تعدیل کردهاند. نتانیاهو در چندین نوبت در این ماه گفته است که نمیتواند مطمئن باشد مردم ایران دست به قیام خواهند زد.
مقامات سیاسی و نظامی اسرائیل اعلام کردهاند که این کشور به همراه آمریکا، کارزار خود علیه ایران را با هدف تضعیف توان نظامی جمهوری اسلامی، دور کردن تهدیدهای ناشی از ایران — از جمله برنامه هستهای و موشکهای بالستیک — و «ایجاد شرایط» برای سرنگونی حکومت توسط مردم ایران آغاز کرده است.