گزارش اختصاصی رویترز
فیل استوارت، ادریس علی، جاناتان لندِی و ارین بانکو
۲۷ مارس ۲۰۲۶
به گفته پنج منبع آگاه از اطلاعات محرمانه آمریکا، ایالات متحده تنها با اطمینان میتواند تأیید کند که حدود یکسوم از زرادخانه گسترده موشکی ایران را نابود کرده است؛ این در حالی است که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به آستانه یکماهه شدن نزدیک میشود.
به گفته چهار منبع، وضعیت حدود یکسوم دیگر از این زرادخانه چندان روشن نیست، اما بمبارانها احتمالاً این موشکها را آسیبزده، نابود کرده یا در تونلها و پناهگاههای زیرزمینی مدفون کرده است. این منابع به دلیل حساسیت موضوع، خواستند نامشان فاش نشود.
یکی از منابع گفت ارزیابیهای اطلاعاتی درباره توان پهپادی ایران نیز مشابه است و درباره نابودی حدود یکسوم از آن، درجهای از قطعیت وجود دارد.
این ارزیابی – که پیشتر گزارش نشده بود – نشان میدهد اگرچه بخش عمدهای از موشکهای ایران یا نابود شدهاند یا در دسترس نیستند، اما تهران همچنان دارای ذخیره قابل توجهی از موشکهاست و ممکن است پس از پایان درگیریها بتواند بخشی از موشکهای مدفون یا آسیبدیده را بازیابی کند.
این ارزیابی اطلاعاتی در تضاد با اظهارات علنی رئیسجمهور دونالد ترامپ در روز پنجشنبه است که گفته بود ایران «موشکهای بسیار کمی» در اختیار دارد. او همچنین بهنظر میرسید تهدید ناشی از موشکها و پهپادهای باقیمانده ایران برای هرگونه عملیات آینده آمریکا جهت حفاظت از تنگه حیاتی هرمز را به رسمیت میشناسد.
رویترز پیشتر گزارش داده بود که ترامپ در حال بررسی تشدید درگیری از طریق اعزام نیروهای آمریکایی به سواحل ایران در امتداد این تنگه است.
ترامپ در نشست کابینه که بهصورت تلویزیونی پخش شد، گفت: «مشکل تنگهها این است: فرض کنید ما کار فوقالعادهای انجام دهیم و بگوییم ۹۹ درصد (از موشکهایشان) را نابود کردهایم. آن ۱ درصد قابل قبول نیست، چون همان ۱ درصد میتواند موشکی باشد که به بدنه یک کشتی میلیارددلاری اصابت کند.»
پنتاگون و کاخ سفید بلافاصله به درخواستها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
ست مولتون، نماینده دموکرات و کهنهسرباز نیروی دریایی آمریکا که چهار دوره در عراق خدمت کرده، از اظهار نظر مستقیم درباره یافتههای رویترز خودداری کرد، اما ادعاهای ترامپ درباره تأثیر جنگ بر زرادخانه ایران را زیر سؤال برد.
او گفت: «اگر ایران هوشمند باشد، بخشی از توان خود را حفظ کرده است – آنها همه داشتههایشان را به کار نمیگیرند. آنها در کمین نشستهاند.»
موشکهای ایران، هدف اصلی آمریکا
دولت ترامپ اعلام کرده هدفش تضعیف توان نظامی ایران از طریق غرق کردن نیروی دریایی آن، نابودی ظرفیت موشکی و پهپادی و تضمین این است که جمهوری اسلامی هرگز به سلاح هستهای دست نیابد.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا اعلام کرده عملیات این کشور – که بهطور رسمی «خشم حماسی» (Epic Fury) نام دارد – طبق برنامه یا حتی جلوتر از جدول زمانی تعیینشده پیش از آغاز حملات ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل علیه ایران پیش میرود.
تا روز چهارشنبه، حملات آمریکا بیش از ۱۰ هزار هدف نظامی ایران را هدف قرار داده و به گفته فرماندهی مرکزی، ۹۲ درصد از شناورهای بزرگ نیروی دریایی ایران را غرق کرده است. ارتش آمریکا تصاویری از حمله به کارخانههای تولید تسلیحات ایران منتشر کرده و تأکید کرده است که تنها به دنبال انبارهای موشک و پهپاد نیست، بلکه صنایع تولیدکننده آنها را نیز هدف قرار میدهد.
با این حال، فرماندهی مرکزی از اعلام دقیق میزان نابودی توان موشکی یا پهپادی ایران خودداری کرده است.
یکی از منابع گفت بخشی از مشکل، تعیین تعداد موشکهایی است که پیش از آغاز جنگ در پناهگاههای زیرزمینی ذخیره شده بودند. آمریکا تاکنون برآورد خود از اندازه زرادخانه موشکی ایران پیش از جنگ را منتشر نکرده است.
برآوردها متفاوت است: ارتش اسرائیل این رقم را حدود ۲۵۰۰ موشک میداند، در حالی که برخی تحلیلگران آن را نزدیک به ۶۰۰۰ موشک برآورد میکنند.
ادامه حملات ایران به همسایگان
با وجود شدت حملات آمریکا، ایران نشان داده که هنوز تسلیحاتش به پایان نرسیده است.
تنها در روز پنجشنبه، به گفته وزارت دفاع امارات متحده عربی، ایران ۱۵ موشک بالستیک و ۱۱ پهپاد به سمت این کشور شلیک کرده است.
ایران همچنین توانمندیهای جدیدی را به نمایش گذاشته است. هفته گذشته، نیروهای ایرانی برای نخستین بار موشکهای دوربردی را به سوی پایگاه نظامی مشترک آمریکا و بریتانیا در دیهگو گارسیا در اقیانوس هند شلیک کردند.
نیکول گراجفسکی، کارشناس نیروهای موشکی ایران و سپاه پاسداران در دانشگاه «ساینس پو» پاریس، گفت دولت ترامپ احتمالاً میزان تضعیف توان ایران بر اثر حملات آمریکا را بیش از حد بزرگنمایی کرده است.
او به توانایی ایران در ادامه حملات از تأسیسات نظامی بیدگنه – که بهشدت بمباران شده – اشاره کرد و گفت: «اینکه آنها توانستهاند این روند را حفظ کنند، به نظر من نشان میدهد آمریکا موفقیت عملیات خود را بیش از حد بزرگ جلوه داده است.»
او افزود که به باورش ایران همچنان حدود ۳۰ درصد از توان موشکی خود را حفظ کرده است.
گراجفسکی همچنین گفت ایران بیش از دوازده تأسیسات بزرگ زیرزمینی دارد که در آنها توانسته پرتابگرها و موشکها را نگهداری کند و افزود: «سؤال اصلی این است که آیا این تأسیسات فرو ریختهاند یا نه؟»
شبکه تونلهای ایران
یکی از مقامات ارشد آمریکایی نسبت به توان ایالات متحده برای ارزیابی دقیق قابلیتهای موشکی ایران ابراز تردید کرد، تا حدی به این دلیل که مشخص نیست چه تعداد از این موشکها در زیر زمین قرار دارند و تا چه حد قابل دسترسی هستند. او گفت: «نمیدانم آیا هرگز بتوانیم به عدد دقیقی برسیم یا نه.»
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز در اظهاراتی در ۱۹ مارس به چالش ناشی از شبکه تونلهای ایران اشاره کرد و گفت: «ایران کشوری پهناور است. و درست مانند حماس و تونلهایش (در غزه)، آنها هرگونه کمک، توسعه اقتصادی و کمکهای بشردوستانه را صرف ساخت تونلها و موشکها کردهاند.»
او افزود: «اما ما آنها را بهصورت روشمند، بیرحمانه و قاطعانه شکار میکنیم؛ به شکلی که هیچ ارتشی در جهان قادر به انجام آن نیست، و نتایج خود گویای همهچیز است» – بدون آنکه جزئیاتی درباره درصد نابودی موشکها یا پهپادها ارائه کند.