باراک راوید، مارک کاپوتو / اکسیوس
به گفته منبعی که بهطور مستقیم در جریان این گفتوگوها قرار دارد، مقامهای ایرانی به کشورهایی که در تلاش برای میانجیگری مذاکرات صلح با ایالات متحده هستند گفتهاند که تاکنون دو بار از سوی رئیسجمهور ترامپ فریب خوردهاند و «نمیخواهیم دوباره فریب بخوریم.»
تصویر کلی: ایالات متحده در حال فشار برای برگزاری مذاکرات حضوری صلح، حتی از روز پنجشنبه در اسلامآباد پاکستان است. اما در جریان دو دور قبلی مذاکرات میان آمریکا و ایران، ترامپ در حالی که همچنان مدعی تلاش برای دستیابی به توافق بود، مجوز حملات غافلگیرکننده و ویرانگر را صادر کرد.
مرور گذشته: اسرائیل در ژوئن گذشته، با حمایت ترامپ، تنها چند روز پیش از برگزاری یک دور برنامهریزیشده از مذاکرات هستهای، به ایران حمله کرد.
سه هفته پیش نیز، آمریکا و ایران در ژنو به یک توافق اولیه برای ادامه مذاکرات در هفته بعد دست یافتند — اما تنها دو روز بعد، آمریکا و اسرائیل حمله کردند.
پشتپرده: مقامهای ایرانی به میانجیها — پاکستان، مصر و ترکیه — گفتهاند که تحرکات نظامی آمریکا و تصمیم ترامپ برای اعزام گسترده نیروهای کمکی، تردید آنها را نسبت به اینکه پیشنهاد مذاکرات صلح صرفاً یک فریب است، افزایش داده است.
در نگاه دولت ترامپ، تجمع نیروهای نظامی نشانهای از جدیت او برای مذاکره از موضع قدرت است، نه نشانهای از بدعهدی. یکی از مشاوران ترامپ گفت: «ترامپ یک دستش را برای توافق باز نگه داشته و دست دیگرش مشت شده و آماده است بهطور جدی به صورتت بکوبد.»
کاخ سفید پیامهایی برای ایرانیها ارسال کرده مبنی بر اینکه ترامپ در مذاکرات جدی است و برای اثبات این موضوع، احتمال مشارکت معاون رئیسجمهور، جیدی ونس، در مذاکرات را مطرح کرده است.
دو منبع گفتند ویتکاف پیشنهاد حضور ونس را داده، هم به دلیل جایگاه بالای او و هم به این دلیل که ایرانیها او را یک چهره تندرو نمیدانند.
اظهارات ترامپ: ترامپ روز سهشنبه در گفتوگو با خبرنگاران از یک اقدام ظاهراً اعتمادساز از سوی ایران پرده برداشت.
او گفت: «آنها دیروز کاری کردند که واقعاً شگفتانگیز بود. یک هدیه به ما دادند و این هدیه امروز رسید. هدیه بسیار بزرگی بود که ارزش فوقالعاده زیادی داشت.»
ترامپ بدون ارائه جزئیات گفت این «هدیه» ایران به «نفت و گاز» مربوط بوده و به «جریان» در تنگه هرمز مرتبط است.
او مدعی شد این موضوع نشان میدهد که آمریکا با افراد درستی در تهران طرف است: «آنها گفتند این کار را انجام میدهند و انجام شد، و فقط خودشان میتوانستند این کار را بکنند.»
اما: به گفته مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، ترامپ همزمان در تلاش است هم گزینههای دیپلماتیک و هم گزینههای تشدید نظامی را تقویت کند تا بتواند بر اساس تحولات تصمیمگیری کند.
این مقامها میگویند حتی در صورت برگزاری مذاکرات، برنامهریزی برای دو تا سه هفته دیگر جنگ ادامه دارد.
یک مقام کاخ سفید گفت ترامپ روز سهشنبه به وزیر دفاع، پیت هگست، دستور داده فشار نظامی بر ایران را حفظ کند.
هگست نیز اندکی بعد در دفتر بیضی به خبرنگاران گفت: «ما با بمب مذاکره میکنیم.»
پشتپرده: تلاشها برای آغاز مذاکرات تاکنون هیچ تغییری در دستوراتی که پنتاگون به فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) درباره عملیات و برنامهریزی نظامی داده، ایجاد نکرده است.
در روزها و هفتههای آینده، نیروهای کمکی بیشتری از جمله چندین اسکادران جنگنده و هزاران نیروی نظامی به خاورمیانه اعزام خواهند شد.
یک واحد اعزامی تفنگداران دریایی همین هفته وارد منطقه میشود و واحد دیگری نیز بهزودی حرکت خود را آغاز خواهد کرد.
همچنین به ستاد فرماندهی لشکر ۸۲ هوابرد دستور داده شده به همراه یک تیپ پیادهنظام متشکل از چند هزار نیرو به خاورمیانه اعزام شود.
یک مقام کاخ سفید گفت عملیات زمینی یکی از گزینههاست، اما تأکید کرد که ترامپ هنوز تصمیمی در اینباره نگرفته است.
آنچه باید زیر نظر داشت: منابع میگویند ایرانیها صبح دوشنبه، چند ساعت پیش از آنکه ترامپ علناً از برگزاری مذاکرات خبر دهد، از طریق میانجیها یک طرح ۱۵ مادهای از سوی آمریکا دریافت کردند.
در حال حاضر، آمریکا میخواهد این طرح بهصورت یک بسته واحد مورد بحث قرار گیرد: پایان جنگ، بازگشایی تنگه، لغو تحریمها و دریافت تضمینهایی درباره فعالیت هستهای ایران، برنامه موشکی و حمایت از نیروهای نیابتی.
به گفته منابع، آمریکا این طرح ۱۵ مادهای را مبنای مذاکرات میداند و میخواهد ایران آن را در نشست حضوری روز پنجشنبه در پاکستان بررسی کند.
یک مقام کاخ سفید گفت ترامپ نسبت به مذاکرات خوشبین است و برگزاری نشست در پاکستان ممکن است، اما هنوز هیچ چیز نهایی نشده است.
جمعبندی: یک مقام کاخ سفید گفت اولویت ایران توقف بمبارانها و دستیابی به آتشبس است، در حالی که آمریکا میخواهد ببیند آیا ایرانیها حاضرند امتیازاتی بدهند که در مذاکرات قبلی از پذیرش آنها خودداری کرده بودند یا نه.
هر دو طرف بهخوبی به یاد دارند که مذاکرات پیشین چگونه پایان یافت.