باراک راوید / آکسیوس
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به خبرنگاران گفت که نمایندگان او با یک مقام ارشد در رهبری ایران گفتوگو کردهاند و مدعی شد طرفین بر سر بسیاری از موضوعات به توافق رسیدهاند.
اهمیت موضوع: ترامپ روز دوشنبه با اشاره به مذاکرات «سازنده»، تهدید خود برای حمله به نیروگاههای برق ایران را پس گرفت.
ایران انجام چنین مذاکراتی را رد کرد و مدعی شد ترامپ صرفاً تلاش میکند بازارهای انرژی را آرام کند.
با این حال، یک مقام اسرائیلی به آکسیوس گفت که نمایندگان آمریکا، استیو ویتکاف و جرد کوشنر، با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، در تماس بودهاند.
ترامپ نام طرف ایرانی را اعلام نکرد و گفت نمیخواهد جان او را به خطر بیندازد، اما ادعا کرد که آمریکا و ایران در بسیاری از مسائل کلیدی همنظر هستند.
نکته قابلتوجه: ترامپ گفت: «ما با فردی در حال تعامل هستیم که به نظر من بسیار مورد احترام است؛ نه رهبر عالی — ما هنوز از او خبری نشنیدهایم.»
او افزود که این گفتوگوها روز دوشنبه از طریق تماس تلفنی ادامه خواهد یافت و احتمال برگزاری دیداری حضوری در ادامه وجود دارد.
این مقام اسرائیلی گفت کشورهای میانجی در تلاشاند نشستی را در اسلامآباد برگزار کنند — با حضور قالیباف و دیگر مقامهای ایرانی به نمایندگی از تهران، و ویتکاف، کوشنر و احتمالاً معاون رئیسجمهور ونس به نمایندگی از آمریکا — که ممکن است اواخر همین هفته انجام شود.
این مقام همچنین گفت اسرائیل از وجود ارتباطات غیرمستقیم میان آمریکا و تهران آگاه بوده، اما از اظهارات روز دوشنبه ترامپ غافلگیر شده است. او گفت: «نمیدانستیم روند کار تا این حد سریع پیش میرود.»
مرور سریع: ترامپ به ایران ۴۸ ساعت فرصت داده بود تا تنگه هرمز را بازگشایی کند، در غیر این صورت با حملات گسترده مواجه خواهد شد.
ایران نیز تهدید کرده بود در صورت اجرای این تهدید، نیروگاههای برق در اسرائیل و کشورهای حوزه خلیج فارس را هدف قرار خواهد داد؛ در نتیجه، با نزدیک شدن به یک تشدید شدید تنش، بازارها دچار نوسان شدند.
پس از عقبنشینی ترامپ، معاملات آتی سهام آمریکا جهش کرد و قیمت نفت کاهش یافت.
بحران هرمز به یکی از عوامل اصلی شکلدهنده بحران جهانی انرژی تبدیل شده و مانعی برای پایان دادن ترامپ به جنگ به شمار میرود.
موضع ترامپ: او صبح دوشنبه در پیامی با حروف بزرگ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که آمریکا و ایران طی دو روز گذشته «گفتوگوهای بسیار خوب و سازندهای» داشتهاند که بر پایان دادن به درگیریها در منطقه متمرکز بوده است.
ترامپ نوشت: «بر اساس لحن و فضای این گفتوگوهای عمیق، مفصل و سازنده — که در طول هفته ادامه خواهد داشت — به وزارت جنگ دستور دادهام هرگونه حمله نظامی علیه نیروگاهها و زیرساختهای انرژی ایران را برای یک دوره پنجروزه به تعویق بیندازد؛ مشروط به موفقیت نشستها و گفتوگوهای جاری.»
جزئیات: ترامپ سپس چندین ادعا مطرح کرد — که هیچیک از سوی تهران تأیید نشدهاند — درباره موارد توافق.
به گفته ترامپ:
● ایران متعهد شده به دنبال سلاح هستهای نرود، غنیسازی اورانیوم را متوقف کند و ذخایر موجود خود را تحویل دهد.
● ایران پذیرفته است «در موضوع موشکها با احتیاط و محدود عمل کند.»
● ایران همچنین با بازگشایی تنگه هرمز موافقت کرده است.
ترامپ گفت: «اگر آنها به این تعهدات عمل کنند، درگیری پایان خواهد یافت. آنها میخواهند به توافق برسند و ما هم همینطور. اگر این اتفاق بیفتد، آغاز بسیار خوبی برای بازسازی ایران خواهد بود.»
او افزود که آمریکا روز دوشنبه اسرائیل را در جریان این مذاکرات قرار داده است.
ترامپ گفت: «اسرائیل از آنچه داریم بسیار خوشحال خواهد شد. صلح برای اسرائیل. صلحی بلندمدت. صلحی تضمینشده.»
سوی دیگر ماجرا: وزارت امور خارجه ایران اعلام کرد هیچ گفتوگویی میان ایران و آمریکا انجام نشده، هرچند تأیید کرد برخی کشورهای منطقه برای کاهش تنشها تلاش میکنند.
ترامپ گفت این تکذیب ناشی از «اختلال در ارتباطات داخلی» در ساختار رهبری ایران است.
پیشتر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، طرف اصلی گفتوگو با دولت ترامپ محسوب میشد، هرچند برخی در واشینگتن تردید داشتند که او اختیار کافی برای نهایی کردن یک توافق را داشته باشد.
بین خطوط: مقامهای آمریکایی میگویند پس از کشته شدن بسیاری از چهرههای ارشد توسط اسرائیل و در شرایطی که مجتبی خامنهای، رهبر عالی، در سایه باقی مانده، ارزیابی اینکه تصمیمگیر نهایی در تهران چه کسی است دشوار شده است.
ترامپ تأکید کرد افرادی که آمریکا در داخل ایران با آنها در تماس است، نماینده حکومت هستند.
پشت صحنه: یک منبع آمریکایی گفت ترکیه، مصر و پاکستان طی دو روز گذشته پیامها را میان آمریکا و ایران منتقل کردهاند.
به گفته این منبع، وزرای خارجه این سه کشور به طور جداگانه با ویتکاف و عراقچی گفتوگو کردهاند.
یک منبع آگاه از جزئیات نیز گفت: «میانجیگری ادامه دارد و در حال پیشرفت است. بحثها بر پایان جنگ و حلوفصل همه مسائل باقیمانده متمرکز است. امیدواریم بهزودی پاسخهایی به دست آید.»
وزارت خارجه مصر اعلام کرد بدر عبدالعاطی، وزیر خارجه این کشور، روز یکشنبه با ویتکاف، عراقچی و همتایانش از پاکستان، ترکیه و قطر تماسهایی داشته و بر اهمیت «مهار پیامدهای گستردهتر درگیری و جلوگیری از گسترش آن» تأکید کرده است.
کاخ سفید بلافاصله به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.
مروری به گذشته: آکسیوس روز شنبه گزارش داده بود که تیم ترامپ در حال برنامهریزی برای آغاز تلاشهایی جهت راهاندازی مذاکرات صلح با ایران است.