فرناز فصیحی / نیویورکتایمز / ۲۳ مارس ۲۰۲۶
با تهدید دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، به حمله به نیروگاههای برق در ایران — اقدامی که میتواند بخش بزرگی از کشور ۹۰ میلیونی را در تاریکی فرو ببرد — موج گستردهای از ترس و اضطراب در میان ایرانیان داخل و خارج از کشور به راه افتاده است.
تهدیدهای متقابل مقامهای ایرانی درباره حمله به تأسیسات برق و آبشیرینکنها در منطقه نیز کمکی به آرام کردن این نگرانیها نکرده است. بسیاری از ایرانیان — در شبکههای اجتماعی، پیامهای متنی و گفتوگوهای تلفنی — از ترس فزاینده نسبت به تشدید سریع جنگ سخن گفتهاند.
برخی نیز گفتهاند که از پیامهای رئیسجمهور آمریکا دچار سردرگمی شدهاند.
در آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ماه گذشته، ترامپ به مردم ایران گفته بود که «کمک» در راه است و آنها را به قیام علیه حکومت تشویق کرده بود. اما اکنون، به گفته برخی، به نظر میرسد که او تهدید میکند کشور را به «عصر حجر» بازگرداند.
گلشن فتحی، یک فعال در تهران، در شبکههای اجتماعی نوشت: «قطع برق یعنی قطع شریان حیاتی.» او افزود: «بنزین، بانکها، آب، خدمات درمانی، تلفن همراه، اختلال در دستگاههای حیاتی مثل وِنتیلاتورها و دستگاههای دیالیز، بیماران خانگی (با دستگاههای اکسیژنساز و تجهیزات پزشکی)، سردخانهها و همهچیز.»
تمام شهرها، شهرکها و روستاهای ایران به شبکه برق، آب سالم و گاز برای پختوپز و گرمایش متصل هستند. این کشور همچنین دارای بخش صنعتی قدرتمندی است که بیشتر نیازهای شهروندانش را، از دارو گرفته تا فولاد، از لوازم خانگی تا مواد غذایی، تأمین میکند.
ایرانیانی که روز یکشنبه با آنها تماس گرفته شد، گفتند اگر ایالات متحده این زیرساختها را تضعیف کند، دوستی برای خود نخواهد یافت.
محسن برهانی، وکیل ساکن تهران، در یک پیام متنی گفت: «حمله به نیروگاهها نتیجه معکوس خواهد داشت و جبهه ضدجنگ و دولت را تقویت میکند.» او افزود: «این اقدام افراد بیشتری را به سمت دفاع از کشور خواهد کشاند.»
ترامپ شامگاه شنبه در شبکههای اجتماعی نوشت که به دولت ایران ۴۸ ساعت فرصت میدهد تا عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز از سر گرفته شود، در غیر این صورت ایالات متحده نیروگاههای برق این کشور را «نابود» خواهد کرد. او گفت بزرگترین نیروگاه — که نامی از آن نبرد — نخستین هدف خواهد بود.
یکی از بزرگترین این نیروگاهها، نیروگاه دماوند است که بیش از یکسوم برق استان تهران را تأمین میکند. حمله به دماوند احتمالاً هرجومرج قابلتوجهی در پایتخت ایجاد خواهد کرد، نه فقط برای دولت، بلکه برای بیش از ۱۰ میلیون نفری که در آن زندگی میکنند.
حسین کرمانپور، سخنگوی وزارت بهداشت ایران، در شبکههای اجتماعی نوشت: «بهعنوان یک پزشک، به طراحان جنگ تحمیلی علیه ایران هشدار میدهم که حمله به زیرساختهای کشورم، از جمله آب و برق، به معنای کشتار غیرمستقیم هزاران انسان بیگناهی است که بر تختهای بیمارستانهای ایران بستری هستند.»
روحالله، یک ساکن ۳۵ ساله تهران، در پیام متنی گفت که خانوادهاش اخبار را با دقت دنبال میکنند و امیدوارند تهدیدهای تلافیجویانه مقامهای ایرانی باعث شود کشورهای عربی بر ترامپ فشار بیاورند تا عقبنشینی کند.
او که به دلیل ترس از پیامدها نخواست نام خانوادگیاش منتشر شود، گفت: «تا جایی که من میبینم، همه بهشدت نگران هستند. ما نشستهایم و منتظریم ببینیم در ۴۸ ساعت آینده چه بر سرمان میآید. همه آسیب خواهند دید: ما برق را از دست میدهیم، عربها برق و آب را از دست خواهند داد.»
ایرانیان خارج از کشور نیز خشم خود را ابراز کردند از اینکه جنگی که تا حدی بهعنوان اقدامی در حمایت از مردم ایران معرفی شده، نهتنها غیرنظامیان و زیرساختها را هدف قرار داده، بلکه ممکن است به اختلال در پالایشگاهها و برق نیز گسترش یابد.
احمد کیارستمی، کارآفرین ایرانی-آمریکایی در منطقه خلیج سانفرانسیسکو و فرزند کارگردان نامدار عباس کیارستمی، گفت: «هدف قرار دادن نیروگاهها به بهانه کاربرد دوگانه، از همان منطقی پیروی میکند که کشتن مادران را توجیه میکند چون ممکن است در آینده سرباز به دنیا بیاورند.» او افزود: «دیدن اینکه کشور محل زندگیام چنین منطقی را درباره سرزمین مادریام به کار میبرد، برایم دردناک است.»
در یک نشست آنلاین در اپلیکیشن کلابهاوس در شامگاه یکشنبه، با حضور بیش از هزار شرکتکننده، مدیران جلسه دستورالعملهایی درباره چگونگی آمادگی برای قطع برق ارائه کردند. دولت ایران تاکنون هیچ راهنماییای به شهروندان خود درباره چگونگی بقا در شرایط جنگی ارائه نکرده و شهروندان میگویند ناچارند به حال خود رها شوند.
افسون، یک هنرمند ساکن تهران که با نام مستعار فعالیت میکند، در پیام متنی گفت: «زندگی هر روز ترسناکتر میشود. ما هر روز از همه طرف تهدید میشویم، از اسرائیل و آمریکا و از سوی حکومت، و هیچ ایدهای نداریم چه بر سرمان خواهد آمد.»