باراک راوید، مارک کاپوتو / آکسیوس
به گفته یک مقام آمریکایی و یک منبع آگاه، کانال ارتباطی مستقیم میان «استیو ویتکاف» فرستاده ایالات متحده و «عباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران در روزهای اخیر دوباره فعال شده است.
اهمیت موضوع: هنوز مشخص نیست پیامهایی که میان عراقچی و ویتکاف رد و بدل شده تا چه اندازه دارای مضمون جدی بودهاند، اما این نخستین تماس مستقیم شناختهشده میان دو طرف از زمان آغاز جنگ، یعنی بیش از دو هفته پیش، محسوب میشود.
عراقچی پس از انتشار این خبر در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آخرین تماس من با آقای ویتکاف پیش از تصمیم کارفرمای او برای نابودی دیپلماسی از طریق حمله نظامی غیرقانونی دیگری به ایران بود. هرگونه ادعای خلاف آن، ظاهراً با هدف فریب افکار عمومی و معاملهگران نفت منتشر میشود.»
در واکنش به این اظهارات، مقام آمریکایی یادشده گفت عراقچی دروغ میگوید و او بوده که تماس با ویتکاف را آغاز کرده است.
پشتپرده: مقام آمریکایی و منبع آگاه اظهار داشتند که عراقچی پیامهایی برای ویتکاف فرستاده که محتوای آنها بر پایان دادن به جنگ متمرکز بوده است.
پایگاه خبری «دراپ سایت نیوز» روز دوشنبه گزارش داد که ویتکاف نیز پیامهایی برای عراقچی ارسال کرده و به نقل از مقامات ایرانی نوشت که وزیر امور خارجه ایران پیامهای نماینده کاخ سفید را نادیده گرفته است.
با این حال، مقام آمریکایی تأکید کرد که ابتکار تماس از سوی ایران صورت گرفته، اما ایالات متحده «عملاً با ایران گفتوگو نمیکند.»
دو منبع یادشده درباره شمار پیامها یا محتوای دقیق آنها توضیح بیشتری ندادند.
تحولات جدید: دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز دوشنبه گفت ایران با ایالات متحده تماس گرفته، اما هنوز مشخص نیست آیا مقامهای ایرانی دخیل در این تماس اختیار لازم برای توافق را دارند یا نه.
ترامپ در گفتوگو با خبرنگاران اظهار داشت: «آنها میخواهند توافق کنند. با ما صحبت میکنند... افرادی هستند که میخواهند مذاکره کنند، [اما] ما نمیدانیم واقعاً چه کسانی هستند.»
او در عین ابراز تردید نسبت به آمادگی تهران برای توافق، گفت مخالف گفتوگو با ایرانیها نیست، «زیرا گاهی از طریق گفتوگو نتایج خوبی حاصل میشود.»
ترامپ افزود هنوز مشخص نیست چه کسی در ایران تصمیم میگیرد، چون بسیاری از مقامهای ارشد کشته شدهاند. او همچنین گفت که «مجتبی خامنهای» رهبر جدید ایران دیده نشده و احتمالاً مرده است.
نکات کلیدی: یکی از مقامهای ارشد آمریکایی با رد درخواست ایران برای پرداخت «غرامت» بهعنوان بخشی از توافق صلح گفت ترامپ با توافقی موافق است که به ایران امکان دهد «با بقیه جهان ادغام شود و از فروش نفت خود درآمد کسب کند.»
این مقام افزود: «رئیسجمهور همیشه برای توافق آماده است، اما از موضع ضعف مذاکره نمیکند و از دلایلی که باعث آغاز این درگیری شد، عقبنشینی نخواهد کرد.»
موضع ایران: مقامات ایرانی طی روزهای اخیر در اظهارات علنی تأکید کردهاند که هیچ مذاکرهای درباره آتشبس با دولت ترامپ در جریان نیست.
به گفته آنها، ایران علاقهای به آتشبس موقت که به ایالات متحده و اسرائیل فرصت تجدید قوا و حمله دوباره بدهد، ندارد و خواهان تضمینی است که هر توافق صلحی دائمی باشد.
پشت پرده سیاسی: منابع میگویند عراقچی پیش از جنگ از تصمیمگیرندگان اصلی در ایران نبود و مقامهای آمریکایی نیز معتقد نیستند او اکنون اختیار تصمیمگیری دارد.
با این حال، به نظر میرسد وزیر امور خارجه ایران با «علی لاریجانی»، دبیر شورای عالی امنیت ملی، هماهنگی نزدیکی دارد؛ فردی که پس از ترور «علی خامنهای» رهبر پیشین، عملاً به عنوان رهبر غیرنظامی ایران شناخته میشود.
مقامهای آمریکایی میگویند عراقچی همچنان مناسبترین فرد برای ارتباطگیری است، زیرا روابط قبلی با او دارند — و او هنوز زنده است.